I SA/Gl 358/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] ([...]) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej p o s t a n a w i a przyznać radcy prawnemu E. H. od Skarbu Państwa - z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach - wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu w łącznej kwocie 579,37 zł (słownie: pięćset siedemdziesiąt dziewięć 37/100), w tym: opłata za czynności radcy prawnego w kwocie 240,00 zł (słownie: dwieście czterdzieści 00/100) powiększona o należny podatek od towarów i usług w kwocie 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć 20/100) oraz niezbędne wydatki radcy prawnego w kwocie 284,17 (słownie: dwieście osiemdziesiąt cztery 17/100). Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach między innymi ustanowił dla skarżącego radcę prawnego. Na tej podstawie właściwa korporacja zawodowa wyznaczyła pełnomocnika w osobie radcy prawnego E. H.. W dniu 22 sierpnia 2016 r. ww. pełnomocnik stawiła się w Sadzie celem zapoznania się z aktami sprawy. W dalszej kolejności, pismem procesowym z dnia 5 września 2016 r., wniosła o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej jej decyzji ZUS, a w konsekwencji umorzenie należności skarżącego wobec tej instytucji. Pełnomocnik wniosła również o zasądzenie kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu. W troku rozprawy przeprowadzonej w dniu 19 października 2016 r. pełnomocnik ponowiła wniosek o zwrot kosztów, oświadczając przy tym, że nie zostały one pokryte przez skarżącego w żadnej części. Dołączyła przy tym spis kosztów, z którego wynika, że ubiega się o przyznanie opłaty za zastępstwo prawne udzielone z urzędu oraz o zwrot niezbędnych wydatków w kwocie 284,17 zł. W ramach wyjaśnień do tej ostatniej pozycji podniosła, że dwukrotnie stawiła się w Sądzie, przemierzając drogę z B. do G. i z powrotem, dwukrotnie na odcinku 170 km. Pełnomocnik poruszała się samochodem marki Opel Insignia. Do wyliczenia kwoty przejazdu zastosowała stawkę 0,8358 zł, tj. od samochodu o pojemności silnika powyżej 900cm³. Mając powyższe na względzie, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") radca prawny wyznaczony w ramach prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wspomniane zasady zawarte są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego w urzędu (Dz. U. poz. 1805; dalej w skrócie: "rozporządzenie"), stosowane w tej sprawie na podstawie § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715). Zastrzec trzeba w tym miejscu, że wnioskowane przez pełnomocnika wynagrodzenie miałoby się składać z dwóch elementów, tj. opłaty za czynności radcy prawnego (§ 2 pkt 1 rozporządzenia) oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków radcy prawnego (§ 2 pkt 2 tego rozporządzenia). Należy stwierdzić, że aktywność ustanowionego w tej sprawie radcy prawnego sprowadziła się do sporządzenia pisma procesowego, w którym sformułowano zarzuty pod adresem zaskarżonej decyzji oraz udziału w przewodzie sądowym. Czynności te poprzedzone zostały zapoznaniem się z aktami sprawy, co miało miejsce w dniu 22 sierpnia 2016 r. i zostało potwierdzone zapiskiem urzędowym pracownika Sądu. W kontekście pierwszego z sygnalizowanych wyżej składników wynagrodzenia należy stwierdzić, że zgodnie z brzmieniem § 4 ust. 1 rozporządzenia, opłatę ustala się w wysokości co najmniej ½ opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (§ 4 ust. 2). Stosownie do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia, opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. W myśl więc § 21 ust. 1 rozporządzenia, opłatą maksymalną w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji (pkt 1) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, jest opłata maksymalna obliczona na podstawie § 8 (lit. a). Opłata ta, za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynosi 1200 zł (lit. b), a w innej sprawie – 480 zł (lit. c). Niniejsze postępowanie, w którym skarga objęła decyzję w przedmiocie umorzenia należności wobec ZUS, należy do tej trzeciej kategorii spraw, gdyż wysokość tychże należności nie stanowiła okoliczności spornej. Opłata za czynności radcy prawnego, na gruncie § 4 ust. 1 rozporządzenia, stanowi jednakże co najmniej ½ tej kwoty, a więc 240 zł. Jednocześnie mając na uwadze § 4 ust. 2 tego aktu, nie stwierdzono okoliczności mogących mieć wpływ na podwyższenie tej opłaty. Ustaloną w ten sposób opłatę należy powiększyć o podatek od towarów i usług, czyli o kwotę 55,20 zł. Łączna opłata za czynności radcy prawnego podjęte w ramach postępowania w pierwszej instancji wynosi zatem 295,20 zł. Drugim z wnioskowanych w tym przypadku składników wynagrodzenia jest zwrot wydatków pełnomocnika oszacowanych na kwotę 284,17 zł tytułem zwrotu kosztów dojazdu pełnomocnika do Sądu celem zapoznania się z aktami sprawy i udziału w rozprawie. W ocenie rozpoznającego wniosek podczas przyznawania zwrotu wydatków związanych z dojazdem do Sądu własnym samochodem nie można przejawiać nadmiernego rygoryzmu, jeżeli chodzi o sposób udokumentowania wydatków (por. jednak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt II FZ 472/08, w którym przyjęto, że pełnomocnik musi przedłożyć dokumenty potwierdzające poniesienie kosztów na dojazd samochodem). Okoliczność tę przecież trudno wykazać w stopniu, który nie budziłby żadnych wątpliwości. Z drugiej strony samochód osobowy stanowi obecnie powszechnie dostępny środek transportu i jest wysoce prawdopodobne, że pełnomocnik z niego skorzystał, zwłaszcza z uwagi na fakt, iż komunikacja publiczna, co jest rzeczą powszechnie wiadomą, nie zapewnia bezpośredniego przejazdu pomiędzy siedzibą jego kancelarii a siedzibą Sądu. Wystarczające jest nadesłane przez wnioskodawcę wyliczenie odległości na podstawie powszechnie dostępnych instrumentów nawigacyjnych, co też miało miejsce w tej sprawie. Pełnomocnik prawidłowo wskazał również stawkę za przejechany kilometr. Wynika ona z § 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 ze zm.); można przy tym przyjąć, że samochód osobowy wykorzystany przez pełnomocnika miał pojemności skokową silnika powyżej 900 cm³ – pojazdy o mniejszej pojemności, uzasadniającej zastosowanie niższej stawki z § 2 pkt 1 lit. a, stanowią obecnie rzadkość w klasie pojazdów, którą reprezentuje Opel Insignia. Wynagrodzenie przyznane pełnomocnikowi obejmuje więc wydatki poniesione na dojazd do Sądu w kwocie 284,17 zł. Kwota ta nie została powiększona o należny podatek od towarów i usług. Zgodnie bowiem z przytoczonym już § 4 ust. 3 rozporządzenia podwyższeniu takiemu podlegają tylko opłaty za czynności pełnomocnika z urzędu. Łączna wartość wynagrodzenia stanowi zatem kwotę 579,37 zł i stanowi sumę obu, opisanych wyżej, składników wynagrodzenia pełnomocnika, przy czym podatek od towarów i usług, zgodnie z przytoczonymi wyżej wyjaśnieniami, naliczono wyłącznie od kwoty 240 zł. Mając na uwadze poczynione wyżej wywody orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a. i art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. przy uwzględnieniu przywołanych przepisów rozporządzenia.