I SA/Gl 359/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Ewa Madej, Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Katarzyna Kot, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r. sprawy ze skargi J. M. i Z. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia [...] nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony przez Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia [...] nr [...] dotyczącego egzekucji grzywny w celu przymuszenia. Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji odmówił uwzględnienia wniosku J. i Z. M. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytułu wykonawczy wystawiony przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w D. z dnia [...] nr [...] dotyczącego egzekucji grzywny w celu przymuszenia wniesionego na podstawie art. 59 § 1 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 229., poz. 1954 ze zm.), zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie "upea", uznał wniosek wniesiony w oparciu o art. 59 § 1 pkt 6 za niezasadny oraz stwierdził brak przesłanek do uchylenia zastosowanego środka egzekucyjnego, tj. zajęcia świadczenia emerytalnego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał w szczególności, że z treści tytułu wykonawczego wystawionego przez Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia [...] wynika, iż został on wystawiony na J. i Z. M., o czym świadczy zaznaczony kwadrat nr 1 w poz. 9 tytułu wykonawczego oraz załącznik N wskazujący dane osobowe współmałżonka. Dalej wyjaśniono, że na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego organ egzekucyjny dokonał w dniu [...] zajęcia świadczenia emerytalnego J. i Z. M. w ZUS Odział S.. Kopia tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia emerytalnego została przesłana zobowiązanym i odebrana przez nich w dniu 31 maja 2006 r. W tym stanie rzeczy dokonanie czynności egzekucyjnych poprzez zajęcie świadczenia emerytalnego uznać należy za zasadne, co oznacza, że brak jest podstaw do odmowy prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ I instancji odnotował również, że wierzyciel w postanowieniu z dnia [...] oraz S. Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w K. w postanowieniu ostatecznym z dnia [...]) stwierdzili, że nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego ani też niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym. Organ I instancji zwrócił także uwagę na niezasadność wnioskowania w niniejszej sprawie o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 6 upea, gdyż nie wykazano, że którykolwiek ze zobowiązanych zmarł. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik zobowiązanych wniósł o zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu zażalenia podtrzymano argumentację przedstawioną we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, akcentując, że egzekucja powinna być umorzona ze względu na niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, gdyż zobowiązani nie mogą wykonać dobrowolnie rozbiórki szopo-garażu z uwagi na fakt, że nie posiadają żadnego tytułu prawnego do nieruchomości, na której się on znajduje (załączono odpis z księgi wieczystej, z którego wynika, iż obecnie tytuł prawny do nieruchomości posiada K. M.). W tym stanie rzeczy niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym jest oczywista, a nałożenie grzywny w celu przymuszenia i jej egzekucja nie mogą doprowadzić do wykonania rozbiórki szopogarażu. W zażaleniu podtrzymano argumentację wskazującą na błąd co do osoby zobowiązanego, podnosząc, że egzekucja jest prowadzona przeciwko Z. M., podczas, gdy tytuł wykonawczy wystawiony jest przeciwko J. M.. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji opisał stan faktyczny sprawy, a następnie przytoczył treść art. 59 upea, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. W kontekście treści przywołanego przepisu Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi żadna z wymienionych w nim okoliczności, albowiem zasadniczy argument wniosku o niezasadności nałożenia grzywny, gdyż innej osobie niż zobowiązani przysługuje prawo własności gruntu, na którym usytuowany jest obiekt objęty obowiązkiem rozbiórki, "wybiega" poza kompetencje organu egzekucyjnego, któremu zlecono tylko wyegzekwowanie wymienionej w tytule wykonawczym kwoty. Nie zachodzi także błąd co do osoby zobowiązanego, gdyż postanowienie Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w D. z dnia [...] obejmuje grzywnę w celu przymuszenia w kwocie [...] zł, nałożoną na J. i Z. M., a w tytule wykonawczym nr [...] wskazano, że zobowiązanymi są małżonkowie. Odnośnie zawartego w zażaleniu wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu jego rozpoznania organ II instancji stwierdził, że ustawodawca nie przewidział takiej możliwości w odniesieniu do instytucji umorzenia postępowania egzekucyjnego, uregulowanej w art. 59 upea. W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik J. i Z. M. podniósł zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2, art. 59 § 1 pkt 4, 59 § 1 pkt 5, art. 28 a upea oraz art. 30 § 4 ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia, w ramach których uznano, że nie doszło do zmiany osoby zobowiązanej do wykonania obowiązku rozbiórki i w związku z czym obowiązek rozbiórki nie przeszedł na następcę prawnego właściciela nieruchomości, nie zaistniał błąd co do osoby zobowiązanego, ani też niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym. Wobec tych zarzutów pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, wstrzymanie wykonania postanowienia do momentu rozstrzygnięcia sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących podniósł argumentację przedstawianą we wcześniejszych etapach postępowania, akcentując, że skarżący nie są w stanie wykonać rozbiórki szopogarażu, gdyż nie dysponują tytułem do nieruchomości, na której jest on usytuowany. Wskazano, że obowiązek ten, zgodnie z art. 28 a upea oraz art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z art. 18 upea przeszedł na następcę prawnego. Sprawa dotyczy bowiem prawa zbywalnego i obowiązek administracyjny przechodzi z mocy prawa na następcę prawnego (podobny pogląd wyrażono w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 stycznia 2005 r., sygn. akt II SA/Wr 39/03, publ. ONSAiWSA 2005/6/138). Owo przejście obowiązku rozbiórki obiektu na następcę prawnego powoduje, że zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, albowiem egzekucja prowadzona jest w stosunku do skarżących, którzy w ogóle nie powinni być zobowiązani. Przeniesienie użytkowania wieczystego, które miało miejsce jeszcze przed wydaniem postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia oraz wszczęciem egzekucji jednoznacznie wskazuje, w ocenie pełnomocnika skarżących, że doszło do zmiany osoby zobowiązanej do rozbiórki i wobec skarżących nie powinna być prowadzona egzekucja. Skarżący nie są zatem w ogóle zobowiązani do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym i wobec niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym egzekucja powinna zostać umorzona. W tym stanie rzeczy pełnomocnik J. i Z. M. podkreślił sprzeczność pomiędzy zebranym w sprawie materiałem dowodowym a ustaleniami poczynionymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w D., Dyrektora Izby Skarbowej w K., a także wierzyciela, którzy nie uwzględnili bezspornego faktu przejścia użytkowania wieczystego gruntu, a tym samym obowiązku administracyjnego dotyczącego rozbiórki obiektu na inną osobę. Zastępujący skarżących adwokat wskazał także na zasadność dopuszczenia dowodu z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy prowadzonej przez wierzyciela celem wskazania, że zarówno wierzyciel, jak i organ egzekucyjny wiedzieli o przejściu prawa użytkowania wieczystego na osobę trzecią. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Poddane kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie dotyczy odmowy uwzględnienia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania od skarżących grzywny nałożonej na nich postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia [...] w celu przymuszenia zobowiązanych do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. rozbiórki obiektu budowlanego - budynku o konstrukcji stalowej (szopogarażu) usytuowanego na działce [...] przy ul. [...] w D. oraz uporządkowania terenu po jego lokalizacji oraz wokół niej. Wspomnianą grzywnę nałożono na skarżących w oparciu o regulację przewidzianą w rozdziale 2 Działu III upea, dotyczącym egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym i "stanowi ona formę nacisku mającego na celu skłonienie zobowiązanych poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się" (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 31 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Sz 369/04, LEX 300433). Bezsporne jest w sprawie, że postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia [...] o nałożeniu grzywny w kwocie [...] zł wydane wobec J. i Z. M. stało się ostateczne (strona nie wniosła środka zaskarżenia) i do czasu wydania zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucji nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Podlega ona zatem egzekucji prowadzonej w oparciu o art.124 § 1 upea, zgodnie z którym nałożone grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w niniejszej ustawie. Wobec powyższego stwierdzić należy, że wniosek pełnomocnika zobowiązanych z dnia 20 grudnia 2006 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczy w istocie postępowania, które zmierza do wyegzekwowania należności pieniężnej stanowiącej równowartość nałożonej na skarżących grzywny. We wniosku tym wskazano na zasadność umorzenia tego postępowania egzekucyjnego z uwagi na przesłankę wymienioną w art. 59 § 1 pkt 5 i 6 upea. Pierwsza z wymienionych jednostek redakcyjnych art. 59 upea, który w sposób wyczerpujący reguluje przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczy sytuacji, w których obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny. Jak wspomniano już powyżej ocena zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego dokonywana przez Sąd w niniejszej sprawie dotyczy egzekucji należności pieniężnej a zatem powoływanie się na tą przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego nie ma racji bytu. Nie ulega również wątpliwości, że nie zaistniał błąd co do osoby zobowiązanego, którą to okoliczność wskazywano również we wniosku inicjującym postępowanie w niniejszej sprawie, gdyż jak wspomniano powyżej postanowienie o nałożeniu grzywny wydano wobec J. i Z. M., i obie te osoby (poprzez wypełnienie poz. 9.1. tytułu wykonawczego TYT-1, nr [...] z dnia [...] oraz załącznika N do tego tytułu wykonawczego) zostały wskazane w tytule wykonawczym jako zobowiązane do uiszczenia grzywny. Na marginesie wskazać należy na treść art. 125 § 1 upea, zgodnie z którym w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu oraz art. 126 tej ustawy, który stanowi, że na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75 % lub w całości. Wspomniana regulacja stanowi dodatkowe potwierdzenie odrębności postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku o charakterze niepieniężnym od postępowania zmierzającego do wyegzekwowania grzywny nałożonej na stronę w celu przymuszenia jej do wykonania tego obowiązku. Nieuzasadnione jest również, z przyczyn oczywistych, domaganie się umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o okoliczność określoną w art. 59 § 1 pkt 6 upea, skoro nie nastąpiła śmierć żadnego ze zobowiązanych. Wykazana powyżej zasadność odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania grzywny nałożonej w celu przymuszenia skarżących do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym określonego w decyzji wydanej przez Wydział Urbanistyki i Architektury UM w D. z dnia [...] nakazuje uznać zarzuty skargi za bezpodstawne. Koncentrują się one bowiem na kwestiach dotyczących wykonania rozbiórki obiektu określanego mianem szopogarażu, podczas, gdy jak wyjaśniono we wcześniejszych rozważaniach problematyka ta nie może być przedmiotem argumentacji podnoszonej przez zobowiązanych w toku postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania należności pieniężnej stanowiącej grzywnę. Regulacja przewidziana w art. 28 a upea, której nieuwzględnienie zarzuca pełnomocnik J. i Z. M., nie mogła być zastosowana w dotychczasowym postępowaniu egzekucyjnym, gdyż nie nastąpiło wspomniane w tym przepisie przejście obowiązku uiszczenia grzywny, objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanych (na marginesie zauważyć warto, że zgodnie z art. 124 § 2 upea obowiązek uiszczenia nałożonych grzywien nie przechodzi na spadkobierców lub prawonabywców zobowiązanego). Jak wykazano powyżej kwestia wykonalności rozbiórki szopogarażu, skutki prawne i faktyczne związane ze zmianą użytkownika wieczystego gruntu, na którym obiekt jest usytuowany stanowią problematykę, która pozostaje bez wpływu na dopuszczalność i przebieg postępowania zmierzającego do wyegzekwowania grzywny i nie może być przedmiotem rozważań Sądu dokonujących kontrolę legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia. Z tych samych względów bezcelowe jest ustosunkowywanie się do przywołanej w skardze tezy zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 stycznia 2005 r. (sygn. akt II SA/Wr 39/03, publ. ONSAiWSA 2005/6/138), w którym wskazano, że "zobowiązanie się sprzedającego obiekt budowlany, zawarte w umowie sprzedaży nieruchomości składającej się m.in. z tego obiektu, do wykonania rozbiórki części obiektu nakazanej ostateczną decyzją administracyjną stanowiącą tytuł egzekucyjny nie ma wpływu na przejście obowiązku wykonania nakazu rozbiórki z mocy prawa na nabywcę nieruchomości". Bez znaczenia dla wyniku sądowej kontroli tego rozstrzygnięcia pozostaje także wskazywana w skardze okoliczność (potwierdzona w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy prowadzonej przez wierzyciela pod sygn. [...]), że zarówno organ egzekucyjny, jak i wierzyciel posiadali wiedzę, że prawo użytkowania wieczystego gruntu przeszło na osobę trzecią. Wobec powyższego skonstatować należy, ze zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co nakazuje oddalić skargę w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).