I SA/Gl 360/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Protokolant Apl.radc. Magdalena Wełna-Kufel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2009 r. sprawy ze skargi A S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...], wydanym po rozpatrzeniu zażalenia A S.A. w W. na postanowienie Burmistrza S. z dnia [...] nr [...] w sprawie uznania zgłoszonych zarzutów za nieuzasadnione, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając na podstawie art. 17 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 122, poz. 593 ze zm.) oraz art. 18 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 36, poz. 161 z 1991 r. ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 i 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ drugiej instancji stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu wierzyciel Burmistrz S. wskazał, iż egzekucja została wszczęta zgodnie z obowiązującymi przepisami, a tytuł wykonawczy zawiera wszystkie informacje wymagane przepisem art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem wierzyciela rubryki tytułu wypełnione zostały prawidłowo, w przeciwnym wypadku organ egzekucyjny zwróciłby tytuł wykonawczy. Podkreślił, że zarzut dotyczący rodzaju odsetek jest bezpodstawny, gdyż ustawodawca w ordynacji podatkowej posługuje się pojęciem "odsetki za zwłokę" i to samo zostało zakreślone w tytule wykonawczym. Natomiast stawka odsetek za zwłokę wpisana w rubrykach 34, 44, 54 i 64 tytułu służące do obliczenia dalszych odsetek była prawidłowa i obowiązywała na dzień wystawienia tytułu wykonawczego. W zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego zobowiązany podtrzymał zarzut naruszenia art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podnosząc, że wszczęcie egzekucji powinno nastąpić poprzez doręczenie dłużnikowi odpisu prawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego. Zdaniem żalącego się niespełnienie jakiegoś warunku określonego w art. 27 wymienionej ustawy, niezależnie od istotności stwierdzonych wad, sam fakt ich istnienia, stanowi z mocy ustawy, obligatoryjną przesłankę uniemożliwiającą prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego. Strona zaprzeczyła także, by wszystkie rubryki tytułu wykonawczego zostały wypełnione prawidłowo bowiem w doręczonym jej tytule wykonawczym nie wskazano rodzaju dochodzonych odsetek - "odsetki za zwłokę" – w poz. 71 nie został zaznaczony żaden z czterech punktów. Do zażalenia strona dołączyła kopię otrzymanego tytułu wykonawczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło, że w rozpatrywanej sprawie zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zawarty w art. 33 pkt 10 ustawy polegał na niespełnieniu wymogów określonych w art. 27 tj. wymogów jakie winien spełniać tytuł wykonawczy. Przywołując treść art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ drugiej instancji ustalił, że jak wynika z załączonej przez stronę kopii doręczonego jej tytułu wykonawczego nr [...] w poz. 71 nie został zaznaczony żaden z czterech punktów. Zakreślenie odpowiedniego punktu ma wskazać zobowiązanemu rodzaj dochodzonych odsetek. Warunek ten został spełniony przez to, że punkty 34, 44, 54 i 64 tytułu wykonawczego określają stawkę odsetek za zwłokę i tym samym wskazują zobowiązanemu, że od kwoty należności głównej będą pobierane odsetki. Według Kolegium brak zaznaczenia w poz. 71 tytułu wykonawczego jednego z czterech punktów dotyczącego rodzaju dochodzonych odsetek przy równoczesnym wskazaniu w punktach 34, 44, 54 i 64 tytułu stawki odsetek za zwłokę nie powoduje wadliwości wystawionego tytułu wykonawczego skutkującą niemożliwością prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca A S.A. w W. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego z uwagi na: – błędną interpretację art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z jej art. 27 § 1 pkt 3 poprzez przyjęcie, że w tytule wykonawczym wierzyciel ma prawo wbrew art. 27 § 1 ustawy, nie podać rodzaju dochodzonych odsetek za zwłokę, oraz że nieuzasadniony jest zarzut podniesiony na podstawie tych przepisów, – naruszenie art. 6, 7 i 8 oraz art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nie zawarcie w zaskarżonym postanowieniu uzasadnienia prawnego i faktycznego stwierdzenia, że wbrew art. 27 § 1 ustawy w tytule wykonawczym wierzyciel może nie wskazać rodzaju odsetek od dochodzonych przez siebie należności, oraz że w tytule wykonawczym tożsame jest pojęcie dochodzonych odsetek i ich stawki pomimo, iż ustawodawca rozróżnił te pojęcia w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy, a nadto że nie wskazanie w tytule wykonawczym jednego z elementów wymienionych w art. 27 § 1 ustawy nie skutkuje uznaniem zasadności zarzutu. Uzasadniając skargę strona skarżąca podniosła, że ustawodawca w art. 33 cytowanej ustawy wskazał jako wadę uniemożliwiającą prowadzenie egzekucji niespełnienia jakiegokolwiek warunku podanego w art. 27 ustawy, skoro jednoznacznie określił co powinien zawierać tytuł wykonawczy oraz jaka jest sankcja za naruszenie określonych zasad. Bezsporne było, że w przedmiotowym tytule wykonawczym nie wskazano rodzaju dochodzonych odsetek za zwłokę. Zarzut z art. 33 pkt 10 ustawy opiera się na niewypełnieniu przez wierzyciela, którejkolwiek z dyspozycji art. 27 § 1 cytowanej ustawy. Przepis ten zawiera dane odnośnie tego co wierzyciel musi zgodnie z prawem – obligatoryjnie – umieścić w treści tytułu wykonawczego, m.in. jest to rodzaj odsetek od dochodzonej przez wierzyciela należności. Ustawodawca nie uzależnił zasadności uznania zarzutu z art. 33 pkt 10 ustawy od wagi uchybienia dokonanego przez wierzyciela, jak też od skutków, które to uchybienie wywoła lub może wywołać u dłużnika, lecz od obiektywnej czynności zaistnienia uchybienia tj. faktu wskazania lub nie wskazania w tytule wykonawczym konkretnego elementu wymienionego w art. 27 § 1 ustawy tj. w tym przypadku rodzaju odsetek od dochodzonych przez wierzyciela należności. Strona skarżąca zauważyła, że w sytuacji, gdy w tytule wykonawczym nie zostanie wskazany rodzaj dochodzonych odsetek za zwlokę lub jest on wskazany błędnie organ egzekucyjny ma obowiązek, w ramach art. 29 ustawy, ten błąd naprawić poprzez odesłanie tytułu do wierzyciela celem jego wypełnienia zgodnie z art. 27 § 1 ustawy. Organ egzekucyjny nie jest bowiem uprawniony do decydowania za wierzyciela czy i jakich odsetek się domaga. Brak wskazania rodzaju dochodzonych przez wierzyciela odsetek uniemożliwia także weryfikację prawidłowości wskazania w tytule wykonawczym stawki odsetek. Strona skarżąca wyraziła pogląd, że obowiązek wskazania rodzaju odsetek od dochodzonej przez wierzyciela należności jest obligatoryjny i nie przewidziano od niego w ustawie żadnych zwolnień, zaś wierzyciel wypełniając tytuł wykonawczy ma obowiązek prawidłowego podania wszystkich wymaganych informacji. Ponadto – zdaniem skarżącej – zaskarżone postanowienie powinno być oparte na przepisach prawa i przede wszystkim wskazać merytoryczne, powody rozstrzygnięcia tak prawne jak i faktyczne. Zaskarżone orzeczenie nie zawiera uzasadnienia prawnego i faktycznego zawartego w nim stanowiska. Skarżąca zacytowała fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2008 r. sygn. akt I FSK 1091/07, w którym Sąd ten stwierdził, że "zgodnie z art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niespełnienie wymogów określonych w art. 27" ustawy. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia należy zauważyć, że ustalony w sprawie stan faktyczny był bezsporny i w istocie ograniczał się do twierdzenia, iż przedmiotowy tytuł wykonawczy, doręczony organowi egzekucyjnemu, był prawidłowo wypełniony – w rubryce 71 zaznaczono kwadrat 2 "pobiera się odsetki za zwłokę", zaś egzemplarz tego tytułu przeznaczony dla zobowiązanego i doręczony stronie nie zawierał tego zaznaczenia. Zgodnie z treścią art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), dalej ustawa egzekucyjna, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wzór, o którym mowa w § 1, określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw finansów publicznych. Wzór ten zawiera treść określoną w art. 27, a ponadto umożliwia elektroniczne przetwarzanie danych zawartych w tytule wykonawczym (art. 26 § 2 ustawy egzekucyjnej). W myśl art. 27 § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej tytuł wykonawczy zawiera, w przypadku egzekucji należności pieniężnej, "określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaj i stawki tych odsetek". Stosownie do treści art. 26 § 5 pkt 1 ustawy egzekucyjnej wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Natomiast przepis art. 33 pkt 10 tej ustawy stanowi, że podstawą zrzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Realizując delegację ustawową z art. 26 § 2 ustawy egzekucyjnej Minister Finansów rozporządzeniem z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), dalej rozporządzenie wykonawcze, określił wzory druków stosowanych w egzekucji (§ 1 pkt 8 rozporządzenia) oraz tryb postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (§ 1 pkt 1 rozporządzenia). Z § 5 ust. 2 pkt 2 i ust. 4 rozporządzenia wykonawczego wynika, że z zaskarżeniem ust. 3, wzór tytułu wykonawczego wystawionego na nie więcej niż cztery dochodzone należności pieniężne, zwany dalej "czteropozycyjnym" stanowi załącznik nr 5 do rozporządzenia (ust. 2), zaś egzemplarz tytułu wykonawczego przeznaczony dla zobowiązanego sporządza się według wzoru stanowiącego odpowiednio załącznik nr 4 – 7 do rozporządzenia, z tym że na górze pierwszej strony wpisuje się wyrażenie "(egzemplarz przeznaczony dla zobowiązanego)", a także pomija się strony 3 i 4 tych wzorów (ust. 4). W uwagach do wzoru stanowiącego załącznik nr 5 do rozporządzenia wykonawczego (TYT-2) wskazano, że tytuł wykonawczy powinien zawierać dane określone w art. 27 ustawy egzekucyjnej oraz, że część B tytułu w tym poz. 71 "Odsetki od wymienionych pod nr 1 – 4 należności" wypełnia wierzyciel poprzez zaznaczenie właściwego, jednego z czterech, kwadratów. Zaznaczenie kwadratu 2 oznacza, iż "pobiera się odsetki za zwłokę". Z powołanych wyżej przepisów wynika, że na wierzycielu ciąży ustawowy obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego według wzoru określonego w rozporządzeniu wykonawczym. Wystawiony tytuł powinien zawierać treść określoną w art. 27 ustawy egzekucyjnej. Wystawienie tytułu wykonawczego polega więc na jego sporządzeniu zgodnie z ustalonym wzorem. Sporządzając dany tytuł wykonawczy wierzyciel, w przewidzianym dla niego zakresie, wypełnia druk wpisując odpowiednie dane w stosownych pozycjach lub zaznaczając w nich właściwe kwadraty. Tylko prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy stanowi podstawę wszczęcia egzekucji administracyjnej, zaś prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy to tytuł sporządzony według ustalonego wzoru i zawierający dane, o których mowa w art. 27 ustawy egzekucyjnej. Brak wypełnienia właściwej pozycji lub zakreślenia jej stosownego kwadratu oznacza, że tytuł tak sporządzony nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej. Ponadto z treści cytowanych wyżej przepisów wynika również, że wierzyciel wystawia (według ustalonego wzoru) tytuł wykonawczy oraz sporządza jego odpis celem doręczenia zobowiązanemu (egzemplarz przeznaczony dla zobowiązanego). Zobowiązanemu doręcza się odpis tytułu wykonawczego a nie sam tytuł wykonawczy (oryginał). Odpis tytułu wykonawczego powinien być zgodny z jego oryginałem skoro odpis to kopia oryginału. Jeżeli odpis tytułu wykonawczego doręczony zobowiązanemu nie odpowiada oryginałowi to okoliczność ta rodzi po stronie organu egzekucyjnego obowiązek żądania od wierzyciela prawidłowego odpisu i jego doręczenie zobowiązanemu z wyjaśnieniem zaistniałej omyłki. Ponowne doręczenie prawidłowo sporządzonego odpisu tytułu wykonawczego nie powoduje ponownego wszczęcia egzekucji administracyjnej. Doręczenie wadliwego odpisu tytułu wykonawczego w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy, na podstawie którego przystąpiono do egzekucji jest prawidłowy, stanowi naruszenie ogólnych przepisów postępowania, w tym art. 6 i art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej, tym niemniej nie jest podstawą zgłoszenia zarzutu z art. 33 tej ostatniej ustawy. Przepis art. 27 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej reguluje zawartość tytułu wykonawczego, a nie jego odpisu. Niespełnienie wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej dotyczy wyłącznie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela i uzupełnionego przez organ egzekucyjny. Odpis tytułu wykonawczego nie jest dokumentem urzędowym niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego lecz dokumentem, którego doręczenie zobowiązania stanowi zdarzenie wszczynające egzekucję (art. 26 § 5 pkt 1 ustawy egzekucyjnej). Tytułem wykonawczym jest tylko oryginał. W obrocie prawnym funkcję tytułu wykonawczego może spełniać tylko oryginał tego tytułu (tak wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 146/06). Skoro w niniejszej sprawie oryginał przedmiotowego tytułu wykonawczego został sporządzony w sposób prawidłowy i okoliczność ta była bezsporna to tym samym zarzut oparty na podstawie art. 33 pkt 10 ustawy egzekucyjnej był bezpodstawny. Poprzez doręczenie zobowiązanemu wadliwego odpisu tytułu wykonawczego – bez wskazania rodzaju odsetek zwłoki (poz. 71 tytułu wykonawczego) – doszło do naruszenia wymienionych wyżej przepisów postępowania, jednakże uchybienie to nie miało ani nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż egzekucję prowadzono na podstawie prawidłowo wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego. Błąd zaistniały w odpisie doręczonego zobowiązanemu tytułu wykonawczego polegający na niewskazaniu w nim rodzaju pobieranych odsetek w sytuacji, gdy oryginał tego tytułu był niewadliwy, nie skutkuje uznaniem za zasadny zarzutu z art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej. Sąd uznał, że częściowo błędne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia naruszało przepis art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej to jednak nie mogło mieć to wpływu na wynik sprawy skoro w istocie rozstrzygnięcie było prawidłowe. Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.