I SA/Gl 361/09

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 września 2009 r. sprawy ze skargi W.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenie zaległości podatkowej wskutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1) zwolnić skarżącą od wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej 100 (słownie: sto) złotych; 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 31 sierpnia 2009 r. W.W. zwróciła się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. Argumentując wniosek podniosła, że wraz z mężem mieszka w lokalu własnościowym, który został zajęty przez komornika. Stałe opłaty ponoszone w tym gospodarstwie wynoszą [...] zł, zaś na wyżywienie i koszty leczenia pozostaje jej do dyspozycji [...] zł. W tych ramach oświadczyła, że nie wykupuje większości z przepisanych jej medykamentów z uwagi na brak środków pieniężnych. W druku PPF zadeklarowała, że miesięczny dochód jej gospodarstwa stanowi kwotę 2.746,45 zł. W oparciu o dokumenty źródłowe nadesłane w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego ustalono, co następuje. Wskazany wyżej dochód gospodarstwa jest dochodem netto. Stałe miesięczne opłaty ponoszone w tym gospodarstwie stanowią łącznie kwotę około [...] zł, w tym media, czynsz, rata płacona na poczet zaległości podatkowej S.W., rata kredytu konsumpcyjnego i ubezpieczenie. W tych ramach warto odnotować, że w oświadczeniu o stanie majątkowym męża skarżącej, złożonego do akt administracyjnych tej sprawy, zeznano, iż wydatki te zamykają się w kwocie [...] zł. W ubiegłym roku skarżąca osiągnęła przychód w kwocie [...] zł, zaś jej mąż – odpowiednio [...] zł. Wpis sądowy od skargi w tej sprawie wynosi 500 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Wziąwszy zatem pod rozwagę stan faktyczny i przytoczone regulacje prawne stwierdzono, że skarżąca nie wykazała, iż w jej przypadku zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku w całości. W tych ramach przyszło wyjaśnić, że do jej dyspozycji pozostaje stały miesięczny dochód, którego wysokość, wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu sądowego od skargi. Trzeba przy tym podkreślić, że dochód ten pozwala skarżącej i jej mężowi na bieżące pokrywanie koniecznych wydatków, w tym na spłatę rat ciążącego na nich zadłużenia. Należy zauważyć w tym miejscu, że deklarowana przez skarżącą kwota stałych wydatków nie znalazła pokrycia w przedłożonych materiałach źródłowych i zamiast [...] zł wynosi około [...] zł. W tym stanie rzeczy stwierdzono, że poniesienie stosunkowo niewielkich kosztów tego postępowania będzie możliwe w sytuacji dochodowej skarżącej. Trzeba wszak przy tym zauważyć, że sygnalizowane przez skarżącą problemy finansowe i zdrowotne nie stanęły na przeszkodzie w zaciągnięciu kredytu konsumpcyjnego ze spłata ratalną w kwocie [...] zł miesięcznie. Pojęcie "jakichkolwiek", użyte w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., stanowi synonim pojęcia "żadnych", a tym samym, jeżeli chociaż w niewielkim, czyli jakimkolwiek stopniu osoba ubiegając się o przyznanie w zakresie całkowitym pomocy prawnej jest w stanie ponieść koszty postępowania, to przyjąć należy, że prawo pomocy może zostać przyznane tylko w zakresie częściowym (por. Piotr Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego, pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Oficyna Wydawnicza VERBA, Lublin 2003, s. 117). W tym stanie rzeczy zasadnym było rozważenie wniosku skarżącej w kontekście częściowego przyznania prawa pomocy. W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w tym zakresie – obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości bądź w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W omawianym przypadku, zdaniem rozpoznającego wniosek, wskazana przesłanka zwolnienia częściowego w stosunku do skarżącej zachodzi i że bez niebezpieczeństwa uszczerbku utrzymania koniecznego może ona uiścić jedynie ułamek kosztów, o którym mowa w sentencji, ustalony na poziomie najniższego wpisu znanego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jedynie na marginesie wypada w tym miejscu wyjaśnić, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, kluczowe znaczenie ma etap postępowania sądowego, w którym taki wniosek został zgłoszony. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2005 r. (sygn. akt II OZ 818/05, niepubl.) wyrażono pogląd, że na wstępnym etapie postępowania sądowego brak jest podstaw, ażeby ustanowić na rzecz skarżącego adwokata, mając na względzie także fakt, że sąd I instancji nie jest związany granicami skargi i jest zobligowany do badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub bezczynności z urzędu, co może powodować uwzględnienie skargi nawet przy jej wadliwym sformułowaniu oraz znikomej aktywności strony skarżącej w procesie przed sądem administracyjnym. Nadto w myśl art. 6 P.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.