I SA/Gl 365/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Randak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lipca 2009 r. sprawy ze skargi C. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty sądowej w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. C. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stwierdzającej nieważność decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta G. nr [...] z dnia [...] w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty skarbowej w kwocie [...] zł. od pełnomocnictwa złożonego przez C. D. wraz z wnioskiem o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania części budynku przy ulicy [...] w G. W wyniku wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od powyższej skargi - pismem z dnia 26 maja 2009 r. skarżący złożył – na urzędowym formularzu - wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. W uzasadnieniu wskazał, że wnosząc skargę nie zdawał sobie sprawy z tego, iż obowiązujący wpis wynosi [...] zł. Ponadto podniósł, że ustanowienie adwokata byłoby wskazane, gdyż nie jest prawnikiem. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i ich dochód z tytułu świadczeń emerytalnych wynosi łącznie [...]zł. Ponadto jest właścicielem segmentu mieszkalnego w zabudowie szeregowej oraz domku campingowego i posiada zasoby pieniężne w kwocie około [...]zł. oraz samochód osobowy. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu. W uzasadnieniu wskazał, że warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest brak możliwości poniesienia przez stronę jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wysokość stałych dochodów skarżącego umożliwia zgromadzenie środków niezbędnych dla uiszczenia kosztów postępowania. Ponadto skarżący posiada majątek oraz oszczędności, które przekraczają wielokrotnie wysokość wpisu – stanowiącego równowartość 1 % kwoty tych oszczędności. Nie ma zatem przeszkód, by niewielka część oszczędności została przeznaczona na cele postępowania. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia, wnosząc o zwolnienie od wpisu sądowego w wysokości [...] zł. Jednocześnie oświadczył, że nie wnosi o ustanowienie adwokata. Podniósł, że w przedmiotowej sprawie działa wyłącznie w interesie społecznym, gdyż nie ma żadnego własnego interesu w sprawie dotyczącej opłaty od pełnomocnictwa w kwocie [...] zł., którego udzieliła mu I. L., a wobec tego opłata jest jej wydatkiem. Dodał, że byłby w stanie kwotę stanowiącą wpis przekazać raczej na "szczytny cel, np. na rzecz biednych lub chorych dzieci" niż na wpis sądowy w sprawie administracyjnej o wymiarze wyłącznie społecznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec tego wniesienie sprzeciwu przez skarżącego spowodowało utratę mocy postanowienia z dnia [...] o odmowie przyznania prawa pomocy oraz jednocześnie przejęcie sprawy do rozpoznania przez sąd. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : - 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; - 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednakże przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Wobec tego przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt II OZ 96/06 LEX nr 360343). Prawo pomocy – jak stanowi art. 244 § 1 P.p.s.a. – obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Następnie, w sprzeciwie, ograniczył zakres wniosku do żądania zwolnienia od wpisu sądowego. W związku z tym, na podstawie cytowanego wyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a., na skarżącym spoczywał ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić zatem należało, że w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i ich dochód z tytułu świadczeń emerytalnych wynosi łącznie [...]zł. Ponadto jest właścicielem segmentu mieszkalnego w zabudowie szeregowej oraz domku campingowego i posiada zasoby pieniężne w kwocie około [...]zł. oraz samochód osobowy. Z treści powyższego oświadczenia wynika więc, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka dotycząca wykazania przez skarżącego, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że kwota wpisu – wynoszącego [...] zł. - stanowi równowartość znikomej części oszczędności skarżącego tj. [...]zł. Wobec tego, uiszczenie wpisu od skargi nie może spowodować żadnego uszczerbku w zakresie koniecznego utrzymania skarżącego i jego rodziny. Natomiast odnośnie argumentu podniesionego w sprzeciwie przez skarżącego, że w przedmiotowej sprawie działa wyłącznie w interesie społecznym, wskazać należało, że motywy złożenia skargi, podobnie jak i własna ocena skarżącego w zakresie jego roli w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie mają żadnego wpływu na obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.