I SA/Gl 366/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Monika Krywow, Protokolant Specjalista Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w K. na uchwałę Rady Miasta Chorzów z dnia 17 sierpnia 2023 r. nr LXVI/1027/2023 w przedmiocie zmiany uchwały Rady Miasta Chorzów z dnia 2 lutego 2023 r., nr LVIII/937/2023 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki tej opłaty oraz określenia stawek opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały. 1. Przedmiotem skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w K. (dalej: Prokurator) jest uchwała nr LXVI/1027/2023 z dnia 17 sierpnia 2023 roku o zmianie uchwały Nr LVIII/937/2023 Rady Miasta Chorzów (dalej: Rada) z dnia 2 lutego 2023 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki tej opłaty oraz określenia stawek opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi. 2. Dotychczasowy przebieg postępowania. 2.1. W dniu 17 sierpnia 2023 roku została wydana uchwała nr LXVI/1027/2023, którą Rada dokonała nowelizacji swojej uchwały nr LVIII/937/2023 z dnia 2 lutego 2023 roku w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki tej opłaty oraz określenia stawek opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w następujący sposób: § 1. W uchwale Nr LVIII/937/2023 Rady z dnia 2 lutego 2023 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki tej opłaty oraz określenia stawek opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi zmienia się § 2, który otrzymuje następujące brzmienie: "1. Ustala się stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla właścicieli nieruchomości na których zamieszkują mieszkańcy w wysokości 33,90 zł miesięcznie za jedną osobę. 1. Ustala się stawkę opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, których właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny w wysokości 67,80 zł miesięcznie za jedną osobę.". § 2. Wykonanie uchwały powierza się Prezydentowi Miasta Chorzów. § 3. Uchwała wchodzi w życie po opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2024 r. Uchwała nowelizująca została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego w dniu 23 sierpnia 2023 roku pod pozycja 6292. 2.2. Prokurator w skardze zarzucił istotne naruszenie prawa, a to art. 2, 7, 88 ust. 1 Konstytucji RP (Dz.U. z 1997 poz. 78.483) oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 roku o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1461, dalej u.o.a.n.) poprzez uregulowanie daty wejścia w życie uchwały nowelizującej LXVI/1027/2023 z dnia 17 sierpnia 2023 roku w sposób niejednoznaczny i sprzeczny, określający trzy możliwe terminy wejścia w życie uchwały, a to datę 23 sierpnia 2023 roku, 7 września 2023 roku, 1 stycznia 2024 roku. Skarżący wskazał, że w uchwale o zmianie uchwały Nr VIII/937/2023 Rady z dnia 2 lutego 2023 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki tej opłaty oraz określenia stawek opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi lokalny prawodawca w sposób sprzeczny z prawem uregulował kwestię wejścia nowelizacji w życie. Sformułowanie zawarte § 3 uchwały nr LXVI/1027/2023 w połączeniu z faktem, że przedmiotowa uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego w dniu 23 sierpnia 2023 roku od pozycją 6292 oznacza, że można mieć wątpliwości czy weszła ona w życie w dniu 23 sierpnia 2023 roku, 7 września 2023 roku czy 1 stycznia 2024 roku. Każda z trzech wskazanych dat jest możliwa do wyinterpretowania z zaskarżonej normy. Ponieważ uchwałą nowelizującą obniżono wymiar opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, co jest regulacją korzystniejszą dla adresatów uchwały, możliwym byłoby zastosowanie wyjątku określonego w art. 4 ust. 2 u.o.a.n. Można także przyjąć, iż uchwała weszła w życie zgodnie z ogólną zasadą po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Wreszcie wydaje się, że intencją lokalnego prawodawcy było, aby uchwała weszła w życie z dniem 1 stycznia 2024 roku. 2.3. W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu wskazano, że Rada dokonała nowelizacji uchwały Nr VIII/937/2023 Rady w § 2 w zakresie dotyczącym wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki tej opłaty oraz określenia stawek opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Uchwała nowelizująca została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego w 23 sierpnia 2023 roku pod póz. 6292 i weszła w życie z mocą obowiązującą z dniem 1 stycznia 2024 roku. Wobec powyższego zarzut skarżącego między innymi odnoszące się do braku sprecyzowania wejścia w życie uchwały nie znajdują potwierdzenia w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy. Końcowo Rada podniosła, że opinia biegłego powołanego w związku ze śledztwem o sygn. akt [...] nie wykazała nieprawidłowości przy ustalaniu stawek/opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. 2.4. Na rozprawie w dniu 1 października 2024r. prokurator podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Na pytanie Sądu pełnomocnik organu J. S. oświadcza, iż na dzień podejmowania uchwały była sporządzona tabela z kalkulacją. Ta kalkulacja stawek była sporządzona i udostępniona w prokuraturze. Na pytanie Sądu pełnomocnik organu J. S. podaje, że z wyliczeń wynika stawka 34,45 zł, jednak została ona zaokrąglona do kwoty 34,90 zł. Gdyż ustawa nie zabrania takiego zaokrąglenia. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: 3.1. Skarga jest zasadna. 3.2. W pierwszej kolejności wskazać należy, że rozpoznając skargę na uchwałę w przedmiocie stawek opłat za gospodarowanie nieruchomościami Sąd kontroluje działanie organu jakim jest Rada gminy, nie zaś działania osób zatrudnionych w urzędzie Gminy. Z art. 11a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 559, obecnie Dz.U. z 2024 r. poz. 1465, dalej jako u.s.g.) wynika, że organami gminy są 1) rada gminy; 2) wójt (burmistrz, prezydent miasta). Z tego też powodu ustawodawca w art. 6k ust. 1 pkt 1 u.u.c.p.g. wyraźnie wskazał, że to Rada Gminy w drodze uchwały dokona wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród metod określonych w art. 6j ust. 1 i 2 oraz ustali stawkę takiej opłaty; dopuszcza się stosowanie więcej niż jednej metody ustalenia opłat na obszarze gminy. Zatem kontrola legalności aktu o jakim mowa w ww. przepisy musi odbywać się w odniesieniu do działania rady gminy, nie zaś innych osób. Oznacza to, że oceniając legalność podjętej uchwały Sąd bada dokumentację istniejącą w dacie podjęcia uchwały, która podlegała ocenie tego organu. Innymi słowy, w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie podlegają ocenie dokumenty, które nie istniały, z którymi rada gminy nie mogła się zapoznać. Oznacza to, że w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Prokuratora, a także do skargi winny zostać dołączone dokumenty, co do których istnieje możliwość stwierdzenia w jakiej dacie postały. Dokumenty wytworzone po dacie podjęcia uchwały nie mogą stanowić o zgodnym z prawem działaniem organu gminy, jakim jest Rada. Innymi słowy, przekazując projekt uchwały pod obrady Rady gminy wnioskodawca winien ją przekazać wraz ze stosowną dokumentacją pozwalającą Radzie dokonać sprawdzenia poprawności wyliczonej stawki, zatem dokumenty potwierdzające ilość mieszkańców, ilość odpadów (z podziałem na frakcje) wytwarzanych w gminie i potwierdzającą wzrost lub stadek tej ilości, dokumenty wskazujące na koszt funkcjonowania systemu, w tym dotyczące zarówno działania PSZOK (jeśli taki funkcjonuje w gminie), jak i obsługi administracyjnej systemu (ilość pracowników, ich wynagrodzenia, koszt systemu itd.) oraz koszty likwidacji dzikich wysypisk oraz planowane wydatki edukacyjne (w tym informację o zakresie planowanej edukacji i jej założeniach). Wskazówką co do sposobu procedowania przez Radę przy podejmowaniu ww. uchwał stanowi uzasadnienie uchwały, bowiem wskazuje ono kryteria jakimi kierowano się przy jej podjęciu. 3.3. W niniejszej sprawie Sąd stwierdza, że przedmiotowa uchwała nie ma uzasadnienia, bowiem wraz z aktami sprawy dołączono jedynie uchwałę. Z protokołu sesji Rady wynika, że odbyła się dyskusja. Z nagrania sesji Rady wynika, że przyczyną zmniejszenia wysokości opłaty była kalkulacja wydatków i dochodów z tytułu opłat na odbiór odpadów komunalnych. Stwierdzono, że doszło do gwałtownego zmniejszenia ilości wytwarzanych odpadów, co powoduje zmniejszenie wartości wydatków na kwotę ponad 1,2 mln zł. Zatem zaproponowano zmniejszenie stawki opłaty o 1 zł od mieszkańca w stosunku poprzedniej. Dyskutowano także o przesunięcie głosowania z uwagi na procedowanie innego projektu dotyczącego ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi bip.chorzow.eu/media/Sesja_LXVI_17.08.2023 r..mp3). Sąd zauważa tkże, że z załącznika 100A nie wynika by taka kwota była uwzględniana. Jednocześnie godzi się zauważyć, że w załączniku tym wskazano na istnienie nadwyżki z lat poprzednich w wysokości 2.430.320 zł. Załącznik ten wskazuje przy tym założenie obniżki o 2 zł. Z kolei drugi załącznik o tym samym tytule wskazuje założenie obniżki o 1 zł w stosunku do poprzedniej stawki. Z rozliczeń tych wynika przy tym, że uwzględniono nową umowę od 2024 r., która jednak nie została przedłożona, na kwotę 40.080.000 zł. Uwzględniając obniżkę stawki o 1 zł wskazano, że kwota dochodów z opłat wraz z ww. nadwyżką przewyższa kwotę z ww. umowy. Nie jest przy tym wiadomo, czemu ostatecznie uwzględniono ostatecznie obniżkę o 1 zł. Sąd nie jest od tego, by wykazywać za organ, że w przypadku takiej zmiany dojdzie do bilansowania się wydatków z dochodami. Zwłaszcza, że w niniejszej sprawie nie wykazano żadnym dokumentem wysokości kosztów składających się na działanie PSZOK, obsługę administracyjną systemu, działania ekologiczne i usuwanie dzikich wysypisk. Sąd wskazuje przy tym, że zmiana stawki wynikała z pomniejszenia wysokości uprzednio obowiązującej stawki, a zatem w niniejszej sprawie zachowują na aktualności wszelkie uwagi poczynione w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 366/24. Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl. 3.10. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.