I SA/Gl 373/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej p o s t a n a w i a przyznać radcy prawnemu L. H. ze środków Skarbu Państwa – z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach - wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 221,40 zł (słownie: dwieście dwadzieścia jeden 40/100 złotych), w tym podatek od towarów i usług w kwocie 41,40 zł (słownie: czterdzieści jeden 40/100 złotych). Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. K. na postanowienie organu odwoławczego wskazane w komparycji niniejszego orzeczenia. W terminie otwartym dla wniesienia skargi kasacyjnej od ww. orzeczenia kończącego postępowanie, skarżąca zwróciła się do Sądu z wnioskiem o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia kasacji. Postanowieniem z dnia 7 maja 2015 r. referendarz sądowy WSA w Gliwicach ustanowił dla skarżącej radcę prawnego z urzędu. Na tej podstawie Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. wskazała radcę prawnego L. H. do występowania przed tutejszym Sądem w imieniu i na rzecz M. K. Pismami z dnia 16 lipca 2015 r. ww. pełnomocnik wniósł do Sądu skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W skardze tej pełnomocnik wystąpił m.in. o "rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego, poprzez zasądzenie od organu na rzecz skarżącej niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W przypadku, gdyby skarżąca sprawę przegrała (skarga kasacyjna została oddalona), [wniósł] o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu ponoszonych przez Skarb Państwa, w wysokości 150% stawki minimalnej, powiększonej o stawkę podatku od towarów i usług wynoszącą 23% tzn. w wysokości 221,40 zł." Pełnomocnik oświadczył przy tym, że opłata za prowadzenie sprawy nie została mu zapłacona ani w całości, ani w części. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2015 r. Sąd pierwszej instancji przywrócił termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Z tych też powodów skardze tej nadano bieg. W tych ramach, przy piśmie Sądu z dnia 1 września 2015 r., jej odpis doręczono stronie przeciwnej postępowania. W tym samym dniu, do biura podawczego Sądu, wpłynął odpis skróconego aktu zgonu skarżącej, z którego wynika, że zmarła ona w dniu 13 lipca 2015 r. Postanowieniem z dnia 13 października 2015 r. (sygn. akt II FSK 2741/15) Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił ww. skargę kasacyjną, akcentując, że z uwagi na śmierć strony skarżącej postępowanie należało zawiesić na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Z kolei umocowanie do reprezentowania strony wygasło wraz ze śmiercią skarżącej, tj. z dniem 13 lipca 2015 r., tym samym skarga kasacyjna została wniesiona przed podmiot do tego nieumocowany i w sytuacji, gdy brak strony postępowania sądowoadministracyjnego jest niedopuszczalna i jako taka, powinna zostać odrzucona. Sąd ów zwrócił też uwagę, że nie został w tej sprawie rozstrzygnięty wniosek pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, sam zaś – jako Sąd kasacyjny – nie jest do tego uprawniony. Rozstrzyganie w tej kwestii pozostaje w gestii referendarz sądowego, działającego na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Mając powyższe na względzie zważono, co następuje: W myśl art. 250 § 1 P.p.s.a. wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady przyznania tego wynagrodzenia w niniejszej sprawie reguluje zatem rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490; dalej skrócie: "rozporządzenie"). Zgodnie z § 2 ust. 2 i 3 ww. rozporządzenia, zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłaty za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego stanowią stawki minimalne, określone w dalszych rozdziałach tego rozporządzenia. Z kolei stosownie do § 15 pkt 1 rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-4. Stawki minimalne opłat za postępowanie przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji zostały określone w § 14 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia. Dotyczą one spraw, w których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna (lit. a), spraw w przedmiocie skarg na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego (lit. b) oraz innych spraw, kiedy stawka ta wynosi 240 zł (lit. c). Niniejsze postępowanie – w którym skarga została wniesiona na postanowienie organu odwoławczego o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a więc którego przedmiotem nie jest należność pieniężna - należy do tej trzeciej kategorii spraw, o której mowa w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia. Z kolei stawka minimalna za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, w sytuacji zastanej w niniejszej sprawie, a więc, gdy pełnomocnik nie brał udziału w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia wynosi 75 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, nie mniej niż 120 zł. Co znamienne, ze względu na opłacanie wynagrodzenia pełnomocnika ze środków publicznych referendarz sądowy ma zarazem uprawnienie, jak i obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Na tym gruncie zrodziły się w tym przypadku wątpliwości co do tego, czy w sytuacji, gdy skarga kasacyjna została odrzucona z uwagi na jej niedopuszczalność, pełnomocnik dołożył należytej staranności przy podejmowaniu czynności w imieniu i na rzecz swojej mandantki. Można przyjąć, że w razie sporządzenia skargi kasacyjnej fakt udzielenia pomocy prawnej z urzędu wynika z jej wniesienia. W uznaniu referendarza trzeba jednakże taką sytuację oceniać ad casum. Na gruncie tej sprawy przyjęto, że pełnomocnik faktycznie udzielił pomocy prawnej dowodząc w skardze kasacyjnej naruszeń, których jego zdaniem dopuścił się Sąd pierwszej instancji. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny nie zarzucił pełnomocnikowi uchybień co do konstrukcji samej skargi. Jej niedopuszczalność była wynikiem braku umocowania do jej wniesienia. Taki stan rzeczy był w tym przypadku wynikiem, przyjmując z prawdopodobieństwem bliskim pewności, braku wiedzy pełnomocnika co do śmierci skarżącej, gdyż pomiędzy jej zgonem, a nadaniem przez niego skargi kasacyjnej w urzędzie pocztowym upłynęły zaledwie trzy dni. Trzeba jednakowoż w tym miejscu podkreślić, że nie znajduje umocowania w stanie faktycznym wniosek pełnomocnika o przyznania mu wynagrodzenia w wysokości 150% stawek minimalnych. Odnotowany w tej sprawie nakład pracy nie wymagał szczególnych czynności, które uzasadniłyby przyznanie zwiększonej stawki wynagrodzenia. Co interesujące, wbrew tej konstatacji referendarza, pełnomocnik uzyska w tej sprawie wynagrodzenie w wysokości kwotowej, o którą się ubiegał, tj. 221,40 zł. Na gruncie ww. przepisów, mając na uwadze stan faktyczny tej sprawy, należy stwierdzić, że wynagrodzenie pełnomocnika z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej stanowi w tej sprawie kwotę 180 zł (240 zł x 75%) podwyższoną, w myśl § 2 ust. 3 cyt. rozporządzenia, o 23 % stawkę podatku od towarów i usług (41,40 zł), o czym orzeczono w części dyspozytywnej działając na postawie art. 250 P.p.s.a. i art. 258 § 2 pkt 8 tej ustawy.