II FSK 2741/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, , , po rozpoznaniu w dniu 13 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 373/14 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 10 lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia odrzucić skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 10 lutego 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W wyniku rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 maja 2015 r. ustanowił dla niej radcę prawnego z urzędu. Wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w K. radca prawny wnioskiem z dnia 16 lipca 2015 r. (również data nadania pisma na poczcie) zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przywrócił termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Do akt sprawy załączono kserokopię nadesłanego przez Urząd Stanu Cywilnego w C. odpisu skróconego aktu zgonu, z którego wynika, że skarżąca zmarła 13 lipca 2015 r. (k. 247). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu. Stosowanie do art. 244 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) ustanowienie radcy prawnego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Zgodnie z art. 43 P.p.s.a. w razie śmierci strony lub utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa. Jednak pełnomocnik procesowy działa aż do czasu zawieszenia postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że w razie śmierci strony pełnomocnik legitymowany jest do podejmowania niezbędnych czynności procesowych zmierzających do zawieszenia postępowania. Oznacza to, że nie może podejmować innych niż zmierzające do zawieszenia postępowania czynności procesowych, bowiem w ich zakresie nie posiada pełnomocnictwa, które wygasło (wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., II OSK 1864/06). Skoro umocowanie do reprezentowania strony wygasło wraz z jej śmiercią tj. dnia 13 lipca 2015 r. to skarga kasacyjna w niniejszej sprawie - wniesiona przez podmiot nieumocowany i w sytuacji, gdy brak jest strony postępowania sądowadministracyjnego jest niedopuszczalna i jako taka, powinna zostać odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stosowanie do treści art. 178 P.p.s.a. Postępowanie sądowadministracyjne w niniejszej sprawie winno zostać zawieszone z dniem wystąpienia przesłanki zawieszenia postępowania z urzędu określonej w art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tj. z dniem śmierci strony (13 lipca 2015 r.) Zgodnie bowiem z art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony, a zawieszenie to ma skutek od dnia zdarzenia, które je spowodowało (art. 124 § 3 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że przepis art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a. obliguje sąd do zawieszenia postępowania w sprawie w przypadku śmierci strony, i to niezależnie od podjęcia ewentualnych czynności mających na celu doprowadzenie do zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłej strony (postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2011 r., II OZ 682/11). W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien rozważyć zaistnienie przesłanki zawieszenia postępowania sądowoadministracynego związanej z wystąpieniem zdarzenia jakim jest śmierć strony dnia 13 lipca 2015 r. Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, iż nierozstrzygnięty pozostał zawarty w skardze kasacyjnej wniosek radcy prawnego, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym, gdyż orzeka o tym w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 P.p.s.a). Na postanowienie wydane w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu przysługuje odpowiednio sprzeciw (art. 259 § 1 i 2 P.p.s.a.) lub zażalenie (art. 227 P.p.s.a.). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do orzekania w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w sprawach należących do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych, w ramach kontroli instancyjnej postanowień rozstrzygających wspomnianą kwestię (por. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., I FPS 3/13; postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2014 r., II FSK 1864/14; wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., GSK 1412/04). Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 P.p.s.a.