I SA/Gl 386/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Paweł Kornacki (spr.), Beata Machcińska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę. 1. Pełnomocnik A. S.. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej: DIS) z [...] r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne zajęcia rachunku bankowego. 2. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na gruncie następującego stanu sprawy. 2.1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej: NUS) [...] r. wystawił wobec zobowiązanej A. S. tytuły wykonawcze obejmujące zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za styczeń 2009 r. oraz od marca do sierpnia 2009 r. Pismami z [...] r. NUS zawiadomił A. S.A., B. S.A. i C. S.A. o przekształceniu zajęć zabezpieczających z [...] r. w zajęcia egzekucyjne z [...] r. Te pisma wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z [...] r. oraz odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanej [...] r. 2.2. Pismami z [...] r. (nadanymi tego samego dnia) pełnomocnik zobowiązanej – będący doradcą podatkowym - wniósł skargi na czynności egzekucyjne. Zaskarżonym czynnościom zarzucił: 1) naruszenie art 2 i 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. – dalej: u.p.e.a.) poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania, a także wydanie tytułów wykonawczych, a w konsekwencji dokonanie czynności egzekucyjnych wobec nieistniejącego i niewymagalnego zobowiązania strony wskutek niedoręczenia stronie ostatecznej decyzji wymiarowej Dyrektora Izby Skarbowej w K.; 2) naruszenie art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego dla dłużnika środka egzekucyjnego. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonych środków egzekucyjnych i umorzenie postępowania egzekucyjnego. 2.3. NUS postanowieniem z [...] r., nr [...] na podstawie art. 17 § 1 i art. 54 § 1 i 5 u.p.e.a. oddalił skargi. W uzasadnieniu wskazał, że skarga na czynności egzekucyjne nie dotyczy przypadków, które mogą być przedmiotem zarzutów złożonych na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. Tymczasem w tej sprawie przedmiotem skarg na czynności egzekucyjne jest niedoręczenie decyzji a zatem brak wymagalności zobowiązania objętego tytułami wykonawczymi oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Obie te okoliczności stanowią zaś podstawę zarzutów, zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. W związku z tym NUS podniósł, że pełnomocnik zobowiązanej złożył już zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, w których podniósł właśnie nieistnienie i brak wymagalności obowiązku. Zarzuty zostały rozpoznane przez NUS odrębnym postanowieniem z [...] r., w którym uznano je za nieuzasadnione. NUS dodał również, że strona skarżąca w piśmie stanowiącym zarzuty, w przysługującym terminie do ich wniesienia, nie podniosła kwestii zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, lecz ten problem może być przedmiotem analizy tylko w ramach instytucji zarzutów. 2.4. DIS postanowieniem z [...] r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie NUS z [...] r. W uzasadnieniu przedstawił regulację art. 54 u.p.e.a. podkreślając, że skarga na czynności egzekucyjne może być wnoszona na czynności zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc o charakterze wykonawczym i tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia. Wobec tego DIS nie ma prawnej możliwości odniesienia się do kwestii podniesionych przez stronę skarżącą, tj. nieistnienia obowiązku, braku jego wymagalności i uciążliwości zastosowania środka egzekucyjnego. Stanowią one bowiem podstawę do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, które pełnomocnik zobowiązanej zresztą wniósł. W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że w badanej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 67 § 2, art. 80 § 1, 2 i 3 u.p.e.a. oraz że zaskarżone czynności były zgodne z innymi przepisami regulującymi sposób ich dokonania. 3.1. W skardze do Sądu pełnomocnik zobowiązanej postanowieniu DIS z 12 stycznia 2017 r. zarzucił: 1) naruszenie art. 2 i 3 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania, a także wydanie tytułów wykonawczych, wobec nieistniejącego i niewymagalnego zobowiązania strony - wskutek niedoręczenia stronie ostatecznej decyzji wymiarowej Dyrektora Izby Skarbowej w K.; 2) naruszenie art. 77 ust. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1809 ze zm. – dalej: u.s.d.g.), poprzez oparcie się w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym na materiale zebranym w sposób sprzeczny z prawem; 3) naruszenie art. 33 § 1 pkt 8 i art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie w ramach prowadzonej egzekucji zbyt uciążliwych dla zobowiązanej środków egzekucyjnych. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi akcentowano kwestię niedoręczenia skarżącej decyzji wymiarowej na podstawie której zostały wystawione tytuły wykonawcze. Podniesiono, że jest to zagadnienie kluczowe dla rozstrzygnięcia zasadności zarzutów i dlatego budzi zdziwienie brak szczegółowego odniesienia się do niego przez DIS. W tej mierze omówiono zagadnienia związane z doręczeniem pisma w formie dokumentu elektronicznego. Następnie wskazano na art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a. przewidujący, że zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z dniem wystawienia tytułu wykonawczego, pod warunkiem że nastąpiło nie później niż przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji lub innego orzeczenia podlegającego wykonaniu w sprawie, w której dokonano zabezpieczenia. Autor skargi wskazał, że w tej sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia stronie decyzji ostatecznej przed dniem wydania tytułów wykonawczych, a zatem nie doszło do przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne, co skutkuje naruszeniem przez organ art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a. Wskazano również, że materiał dowodowy zebrany w trakcie kontroli podatkowej został zebrany nielegalnie, bo z naruszeniem art. 77 ust. 6 u.s.d.g. i nie może stanowić dowodu. Dowody zebrane w trakcie kontroli stanowiły podstawę do wydania pierwotnej decyzji zabezpieczającej i później zabezpieczenia przekształconego obecnie w egzekucję. Zatem nie było podstaw do wszczynania postępowania egzekucyjnego. W skardze podniesiono również, że organ powinien zastosować środek egzekucyjny najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. 3.2. W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zatem skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zasługuje na oddalenie. 5. Stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora może być wnoszona na czynności zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc na czynności o charakterze wykonawczym i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia (wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11, Lex nr 1413364). Skarga składana w trybie art 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarga w trybie art. 54 u.p.e.a. nie przysługuje natomiast na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o prawach i obowiązkach uczestników postępowania, ani też stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia wobec zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego przedmiotem kontroli jest prawidłowość zakwestionowanych czynności. Dokonując zatem oceny czynności egzekucyjnych organ egzekucyjny bada, czy w ramach zastosowanego środka, czynności zostały dokonane zgodnie z przepisami ustawy egzekucyjnej. W związku z powyższym, w postępowaniu zainicjowanym skargą o której mowa w art. 54 u.p.e.a. organy nie miały prawnej możliwości odniesienia się do okoliczności wskazanych w skardze na czynności egzekucyjne z dnia 27 października 2016 r. jak również zażaleniu pełnomocnika zobowiązanej - w zakresie, w jakim odnoszą się do: - nieistnienia obowiązku, - braku jego wymagalności, - uciążliwości zastosowania środka egzekucyjnego. Sąd podkreśla, że organy obu instancji prawidłowo wywiodły, że przywoływane przez stronę skarżącą okoliczności stanowią podstawę do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a więc środka prawnego opartego o art. 33 u.p.e.a. Jednocześnie należy dostrzec, że pełnomocnik zobowiązanej skorzystał z tego instrumentu prawnego, ponieważ wniósł (w stosownym terminie) owe zarzuty. Zatem tego typu kwestie jak prawidłowość doręczenia decyzji wymiarowej, a co za tym idzie istnienie lub wymagalność obowiązku oraz zagadnienie przekształcenia się zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne mogą i powinny być przedmiotem weryfikacji organów i ewentualnie sądu administracyjnego – lecz w innym rodzaju postępowania. Z akt wynika, że strona skarżąca wniosła zarzuty, które zostały rozpoznane przez NUS. To właśnie to postępowanie, tj. oparte o art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a., jest właściwym forum dla rozstrzygania o przedmiotowych zagadnieniach. Analogiczne uwagi należy poczynić w odniesieniu do argumentu dotyczącego zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. To zagadnienie także może być przedmiotem zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., a zatem jego rozpoznanie w trybie skargi, o której mowa w art. 54 u.p.e.a nie jest dopuszczalne. 6. Niezasadnie strona skarżąca zarzuca naruszenie art. 77 ust. 6 u.s.d.g. Zgodnie z tym przepisem dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jeżeli miały istotny wpływ na wyniki kontroli, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy. W kontrolowanym przez Sąd postępowaniu dotyczącym skargi na czynności egzekucyjne organy nie korzystały z dowodów nielegalnie zgromadzonych podczas kontroli. Zagadnienie legalności pozyskania dowodów może być podnoszone przez stronę w postępowaniach, w których te dowody stanowiły podstawę rozstrzygania przez organ, jak np. w postępowaniu finalizowanym wydaniem decyzji o zabezpieczeniu, czy decyzji wymiarowej. 7. Sąd podziela również stanowisko organów, że podjęte w tej sprawie czynności egzekucyjne polegające na zajęciu rachunków bankowych skarżącej były zgodne z przepisami regulującymi dokonywanie tego rodzaju czynności. Strona skarżąca przez wszystkie etapy kontrolowanego postępowania, jak i w skardze nie podniosła tej kwestii, zatem Sąd nie przeprowadzi w tej mierze szczegółowych rozważań. Tym bardziej, że uwagi organów nawiązujące do art. 67 § 2 i art. 80 § 1-3 u.p.e.a. są właściwe. Poza tym z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny przesłał bankom zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanej z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami oraz kosztami egzekucyjnymi. Zawiadomienia te - jak nakazuje ustawa - zawierają, skierowane do dłużników żądanie. Nadto organ egzekucyjny wysłał zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych także do zobowiązanej. Ponadto zawiadomienia sporządzone zostały na stosownym druku. Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, że zaskarżone czynności egzekucyjne zostały wykonane w sposób prawidłowy. 8. Z tych względów Sąd oddalił skargę - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.