I SA/Gl 389/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych – umorzenie zaległości podatkowej w skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, W. G., nawiązując do swojej trudnej sytuacji finansowej, zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie jej od kosztów sądowych (patrz druk PPF z dnia 15 kwietnia 2013 r.). W uzasadnieniu wniosku skarżąca odnotowała, że obecnie jej dochód miesięczny za wynajem wynosi 1000 zł z czego musi zapłacić podatek dochodowy i podatek od nieruchomości w kwocie 3.300,00 zł rocznie. Zaznaczyła, że koszt ogrzewania w sezonie grzewczym pomieszczenia, które wynajmuje, a który wliczony jest w czynsz to kwota 500 zł miesięcznie. Odnotowała dalej, że dochód jej męża, po potrąceniach komorniczych, wynosi 1.062,62 zł. W tym stanie rzeczy dochody ledwie wystarczają na pokrycie bieżących wydatków. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF wynika, że skarżąca we wspólnym gospodarstwie domowym przebywa wraz z mężem i synem. Skarżąca zeznała dalej, że za wyjątkiem domu o pow. 500 m2 nie posiada majątku ani zasobów pieniężnych. Analiza przywołanego wyżej oświadczenia w zestawieniu z zawartością akt administracyjnych tej sprawy, skłoniła referendarza sądowego do wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (patrz pismo z dnia 22 kwietnia 2013 r.) poprzez: 1) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; koszty ubezpieczenia; aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków (z wyjątkiem tych, które objęte są niniejszym postępowaniem sądowym, tj. podatek od nieruchomości: część II i IV rata za 2008; należność za lata 2009-2011) należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; 2) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i pozostałe osoby pozostające (zameldowane /zamieszkałe) w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich sześciu miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; 3) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów – należy w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy (zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków (np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne) – ten punkt wezwania dotyczy wszystkich domowników pozostających w gospodarstwie domowym, w tym męża skarżącej; dochody z tytułu renty bądź emerytury można wykazać za pomocą "odcinków" dokumentujących wypłatę tych świadczeń; w tych ramach należało nadto wykazać okoliczność podnoszoną w druku PPF, tj. zajęcia komorniczego dochodów męża; 4) przedłożenie kopii zeznań podatkowych za 2012 r. - ten punkt wezwania dotyczy wszystkich domowników; 5) nadesłanie zaświadczenia potwierdzającego status Ł. G. jako osoby bezrobotnej; 6) złożenie wyjaśnień dotyczących III i IV raty z tytułu podatku od nieruchomości za 2012 r.; w tych ramach należało wykazać kwotę oraz termin, w którym należność z tego tytułu uiszczono. W przywołanym piśmie, doręczonym na adres skarżącej do rąk dorosłego domownika, zawarto nadto pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej w skrócie: "P.p.s.a." W piśmie procesowym z dnia 2 maja 2013 r., nadesłanym w odpowiedzi na przybliżone wyżej wezwanie, skarżąca oświadczyła, że jej syn obecnie nie pracuje i nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Podniosła nadto, że aktualnie posiada zadłużenie z tytułu III i IV raty podatku za 2012 r. Zdeklarowała przy tym, że "podatek ten przy pomocy rodziny zapłaci do końca b.r.". Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przytoczona konkluzja znajduje dodatkowe potwierdzenie w treści przepisu art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jedynym zaś kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium finansowe. Wyprzedzając uwagi odnoszące się do postawy skarżącej, należy w tym miejscu przywołać tezę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 262/09 (publ.: LEX nr 552223), która wpisuje się w zastany tutaj stan faktyczny. Otóż zdaniem Sądu kasacyjnego, "skoro strona twierdzi, że nie może samodzielnie ponieść kosztów postępowania, to konieczne jest zbadanie, czy również przy pomocy bliskich nie jest w stanie tego uczynić." Na gruncie tej sprawy należy wskazać, że skarżąca nie nadesłała wszystkich dokumentów, które mogłyby zobrazować stan majątkowy i dochody pozostałych domowników, a więc osób które mogą kształtować jej sytuację materialną np. poprzez partycypowanie w kosztach związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Nie ujawniono zeznań podatkowych męża skarżącej i jej syna. Co więcej, wezwanie referendarza sądowego z dnia 22 kwietnia 2013 r. odebrała osoba oznaczona jako "dorosły domownik", a która nie została wskazana w druku PPF. W świetle nadesłanych dokumentów oraz złożonych oświadczeń stwierdzono, że podejmując działania zmierzające do zainicjowania postępowania z niniejszego wniosku, realizowane przecież świadomie, skarżąca kierowała się założeniem, aby wskazać tylko te okoliczności, które przemawiają na rzecz jej wniosku, ukrywając te mniej korzystne z omawianego punktu widzenia. Wypada odnotować, że w druku PPF oświadczyła, iż dochody gospodarstwa domowego ledwie wystarczają na pokrycie bieżących wydatków, tymczasem w piśmie z dnia 2 maja 2013 r., zadeklarowała spłatę zadłużenia z tytułu III i IV raty podatku od nieruchomości za 2012 r. Oznacza to, że dochody uzyskiwane w gospodarstwie domowym pozwalają, wbrew twierdzeniom skarżącej, na czynienie oszczędności. Do mankamentów dowodowych tego postępowania należy także zaliczyć brak dokumentów potwierdzających wysokość, deklarowanych we wniosku, wydatków z tytułu ogrzewania. Tym samym nie wykazano dostatecznie precyzyjnie kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Z wymaganych przez referendarza sądowego zeznań podatkowych nadesłano wyłącznie PIT-28 obrazujący wyłącznie dochody skarżącej z tytułu najmu. Do mankamentów tego wniosku należy zaliczyć nadto brak wyciągów z rachunków bankowych, ani jakichkolwiek informacji w tym zakresie. Odpowiadając na wezwanie referendarza, skarżąca nie zanegowała faktu ich posiadania. Na gruncie orzecznictwa sądu administracyjnego II instancji należy wskazać, że strona, na której ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego, powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FZ 187/10, źródło: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle całości poczynionych wyżej rozważań przyjęto, że skarżąca nie zasługuje, aby zastosowano wobec niej dobrodziejstwo procesowe jakim niewątpliwie jest przyznanie prawa pomocy, będące wyjątkiem od zasady odpłatności postępowania sądowego. W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.