I SA/Gl 39/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, , , po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem oznaczonym w sentencji niniejszego postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. odmówił uwzględnienia zarzutów z dnia 6 października 2010 r. wniesionych przez A. B. z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia, pouczając jednocześnie stronę, że postanowienie jest ostateczne i służy na nie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W dniu 16 grudnia 2010 r. (data nadania) A. B. złożył skargę na powyższe postanowienie. W piśmie z dnia 7 lutego 2011 r. skarżący zawarł wniosek "o wyznaczenie (...) adwokata z urzędu". Wniosek ów nie został wyrażony w przewidzianej prawem formie. Następnie w dniu 28 lutego 2011 r. (data nadania) skarżący, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 14 lutego 2011 r., doręczone mu w dniu 21 lutego 2011 r., złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wobec uznania, że powyższy wniosek o przyznanie prawa pomocy spełnia wszystkie warunki formalne, na podstawie art. 258 § 2 pkt 4 w związku z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), referendarz sądowy przekazał go do rozpoznania Sądowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Intencją wnioskującego było w tej sprawie uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy od spełnienia dwóch przesłanek. Pierwsza z nich określona jest w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa), zgodnie z którym przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie np. adwokata (art. 245 § 2 ppsa) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Druga z przesłanek została natomiast określona w art. 247 ppsa, w myśl którego prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Przesłanka ta ma charakter negatywny. Oznacza to, że jej wystąpienie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy, choćby spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy przewidziana w art. 246 § 1 ppsa (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 201/06, publ. ONSAiWSA z 2006 r., nr 4, poz. 102). W literaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez potrzeby głębszej analizy prawnej, nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia skargi (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 508, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1984 r., sygn. akt II CZ 112/84, LEX nr 8631; z dnia 18 stycznia 1966 r. sygn. akt I CZ 124/65, LEX nr 5925; z dnia 1 stycznia 1971 r. sygn. akt I CZ 7/71, LEX nr 6849). Zastosowanie zatem art. 247 ppsa jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na uwzględnienie skargi. W przeciwnym razie mogłoby dojść do naruszenia konstytucyjnego prawa strony do sądu. Potrzeba zastosowania art. 247 ppsa będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia (art. 58 § 1 ppsa) (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 596). Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż skargę wniesioną przez stronę należy uznać za niedopuszczalną. Zaskarżonym postanowieniem Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. odmówił uwzględnienia zarzutów z dnia 6 października 2010 r. wniesionych przez A. B. z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Postanowienie to jest postanowieniem wydanym "w sprawie zgłoszonych zarzutów". Stosownie zaś do art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutów podlega rozpatrzeniu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odwoławczemu. Tymczasem skarżący nie wniósł zażalenia na wyżej oznaczone postanowienie, lecz skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skargę jednak, stosownie do art. 52 § 1 ppsa, można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skoro skarżący nie wniósł zażalenia, to tym samym nie wyczerpał środka zaskarżenia przysługującego mu w toku postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji nie dochował istotnego wymogu warunkującego merytoryczne rozpoznanie skargi. Bez znaczenia przy tym dla niniejszego rozstrzygnięcia jest okoliczność, że strona została błędnie pouczona o przysługującym jej prawie do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tego rodzaju pouczenie nie może zmienić obowiązków i uprawnień strony wynikających z przepisów obowiązującego prawa i nie może mieć żadnego wpływu w tym zakresie. Przedmiotem skargi może być dopiero ostateczne postanowienie wydane w wyniku rozpoznania zażalenia. W świetle powyższych uwag nie ulega więc wątpliwości, że przesłanka określona w art. 247 ppsa została spełniona. Skoro zaś tak, to Sąd jest zwolniony z obowiązku badania stanu majątkowego wnioskodawcy. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 247 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.