I SA/Gl 404/12

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi K.J. i Z.B. na uchwałę Rady Miasta Częstochowy z dnia 29 grudnia 2009 r., nr 227/XVII/2011 w przedmiocie budżetu jednostki samorządu terytorialnego na 2012 r. w kwestii wniosku skarżącego K.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnosząc skargę kasacyjną na postanowienie z dnia 18 czerwca 2012 r., pełnomocnik skarżącego K.J., będący adwokatem, przedstawił jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący na wstępie krótko przypomniał powody, dla których kwestionuje zaskarżoną uchwałę. Następnie podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie z żoną i z pełnoletnią córką. Stwierdził, że tak jak jego małżonka prowadzi działalność gospodarczą (oboje prowadzą apteki), lecz w obu przypadkach wykazywana jest strata. Wnioskodawca podkreślił, iż stoi przed koniecznością spłaty kredytów w łącznej wysokości ponad 400.000 zł. Jako składniki majątku we wniosku wskazano: dom w zabudowie szeregowej, nieuprawianą nieruchomość rolną o powierzchni 5,5 ha oraz dwa samochody osobowe. Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, nadesłanie odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011 złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, przedstawienie dokumentacji dotyczącej działalności gospodarczych prowadzonych przez skarżącego i przez jego małżonkę, w szczególności odpisów: raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące oraz deklaracji na podatek od towarów i usług i ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy, a także ewidencji środków trwałych, nadesłanie zaświadczenia banku wskazującego wysokość miesięcznej raty kredytu spłacanego przez skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, lub innego dokumentu, z którego wynikałyby te dane, np. harmonogramu spłaty należności kredytowych, złożenie wyjaśnień dotyczących pełnoletniej córki skarżącego oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Na wezwanie to nadesłano kserokopie: zeznań podatkowych za lata 2009-2011 (w ubiegłym roku skarżący wykazał przychód z działalności gospodarczej w wysokości 1.365.249,55 zł, koszty jego uzyskania w wysokości 1.261.324,32 zł i dochód w wysokości 103.925,23 zł, z kolei jego małżonka: przychód w wysokości 984.800,69 zł, koszty jego uzyskania w wysokości 999.385,87 zł i stratę w wysokości 14.585,19 zł; wykazała ona jednak zarazem dochód z tytułu świadczeń z ubezpieczenia społecznego w kwocie 16.623,52 zł), deklaracji dla podatku od towarów i usług złożonych przez skarżącego i jego małżonkę za miesiące od stycznia do czerwca bieżącego roku (najniższa podstawa opodatkowania, 97,354 zł, została przez skarżącego wykazana w czerwcu, a najwyższa, 113.941 zł, w lutym; w przypadku jego małżonki wartości te wyniosły odpowiednio: 53.515 zł w czerwcu oraz 68.131 zł w marcu), wyciągów z kilku rachunków bankowych (według jednego z nich małżonka skarżącego w dniu 31 lipca 2012 r. wypłaciła w bankomacie kwoty wynoszące łącznie 8.000 zł, pozostałe wyciągi dokumentują liczne przelewy pomiędzy różnymi rachunkami skarżącego i jego małżonki, w tym przelew 8500 zł dokonany w dniu 31 lipca 2012 r. z należącego do skarżącego rachunku, z którego wyciągu nie nadesłano; ujęto w nich różne wydatki, np. w dniu 4 lipca 2012 r. na hurtowy zakup leków wydatkowano z jednego z rachunków kwoty zamykające się sumą 93.165,84 zł, w lipcu 2012 r. na spłatę kredytu przeznaczono z tego rachunku kwotę 4300,86 zł) oraz zaświadczenia z dnia 3 czerwca 2012 r., iż córka skarżącego ukończyła pierwszy rok instruktorskiego kursu w zakresie tańca nowoczesnego o profilu taniec ulicy. Ponadto skarżący podkreślił, że stan wszystkich rachunków bankowych, z których nadesłał wyciągi, jest ujemny. Zapewnił jednocześnie, iż tak samo jest w przypadku jeszcze jednego rachunku bankowego, z którego wyciągu nie nadesłał z powodu problemów technicznych. Numer tego rachunku różni się jednak od numeru wspomnianego wyżej rachunku bankowego, z którego skarżący dokonał przelewu w dniu 4 lipca 2012 r. Wnioskodawca wyliczył wartość wszystkich swoich kredytów na kwotę 447.631 zł. Odnosząc się natomiast do deklaracji dla podatku od towarów i usług, skarżący podniósł, że wskutek zmiany zasad refundacji zakupu leków obroty w aptekach zmniejszyły się o 30%. Wskazał też społeczne i gospodarcze przyczyny takiego stanu rzeczy. Wnioskujący szczegółowo opisał wreszcie sytuację swojej córki. Stwierdził w szczególności, że koszty jej utrzymania wynoszą miesięcznie około 2500 zł, ponieważ pobiera ona naukę w kilku miejscach i odpłatnie. Wyjaśnił jednak, iż nie może dostarczyć żadnych dodatkowych dokumentów w tej materii, gdyż jego córka w okresie wakacyjnym przebywa w L., w szkole tańca nowoczesnego. Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2195) wpis stały w sprawach skarg na akty organów samorządu terytorialnego, niezależnie od tego, czy stanowią one prawo miejscowe, wynosi 300 zł. W konsekwencji wpis od skargi kasacyjnej, który skarżący zobowiązany jest uiścić na obecnym etapie postępowania, zgodnie z § 3 przywołanego rozporządzenia, wynosi 150 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona wykazać w tej materii, polega na należytym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Bez znaczenia z punktu widzenia przesłanek prawa pomocy pozostają natomiast okoliczności niezwiązane z sytuacją majątkową wnioskującego, takie jak np. zasadności jego skargi czy słuszność motywów, dla których on tę skargę wniósł. Prawo pomocy jest wszak instytucją o charakterze wyjątkowym i mogącą znaleźć zastosowanie tylko w przypadkach osób będących w nadzwyczaj trudnym położeniu materialnym, np. żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, co w sposób obiektywny wyklucza pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OZ 759/11, LEX nr 964732). Oceniając zatem rozpatrywany wniosek w powyższym kontekście, w pierwszej kolejności wytknąć trzeba stronie skarżącej, że nie wykonała w wystarczającym zakresie wezwania do przedłożenia dokumentów źródłowych. Nie nadesłano w szczególności żadnego dokumentu dotyczącego świadczenia z ubezpieczenia społecznego pobieranego przez małżonkę skarżącego, mimo iż wezwanie już w pierwszym punkcie obejmowało udokumentowanie wszelkich dochodów. Nie udokumentowano zresztą także kosztów utrzymania gospodarstwa domowego w sposób wskazany w ostatnim punkcie wezwania. Podobnie było w przypadku kredytów, gdyż skarżący ograniczył się w tej materii głównie do oświadczeń, z których skądinąd nie wynika, jaką kwotę przeznacza miesięcznie tytułem spłaty zadłużenia kredytowego, co próbowano ustalić, dokonując wezwania. Niekompletne są również materiały obrazujące wynik finansowy działalności gospodarczej, ponieważ nie zawierają one żadnych dokumentów rachunkowych, o które wyraźnie wzywano. Identycznie ocenić wypada przedstawione wyciągi z rachunków bankowych, skoro bezsprzecznie nie dołączono do nich wyciągu z co najmniej jednego rachunku, którego numer widnieje na innych wyciągach, przy czym różni się on od numeru rachunku, z którego, jak wynika z oświadczeń strony, wyciągu nie nadesłano z przyczyn technicznych. Jednocześnie skarżący przedłożył dokumenty w wezwaniu niewymienione, tj. kopie zeznań podatkowych za wcześniejsze lata podatkowe, nie pozwalające ustalić jego obecnych możliwości płatniczych. Wskazane mankamenty dowodowe wykluczają pełną ocenę całokształtu najogólniej rozumianej sytuacji materialnej strony, co stanowi warunek uwzględnienia wniosku o prawo pomocy Niemniej już dokumentacja udostępniona przez wnioskodawcę uzasadnia twierdzenie, że nie ma podstaw do przyznania mu prawa pomocy w niniejszej sprawie. Do konkluzji takiej prowadzi przede wszystkim wzgląd na treść wyciągów z rachunków bankowych, które – mimo ujemnych sald – odzwierciedlają liczne operacje, i to dokonywane w czasie, kiedy trwało postępowanie o przyznanie prawa pomocy. Wysokość kwot, jakimi skarżący i jego małżonka obracają, np. nabywając leki sprzedawane w ich aptekach, a także gotówki pobranej przez tą ostatnią w ubiegłym miesiącu, jest bowiem wprost nieporównywalna z wpisem od skargi kasacyjnej, nieznacznie przewyższającym najniższą opłatę znaną w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wpis ów stanowi przecież niewielki promil tak wpływów, jak wydatków odzwierciedlonych w wyciągach, wobec czego jego poniesienie z tego punktu widzenia musiałoby być nieomal nieodczuwalne. Analogiczne wnioski wypływają z nadesłanych deklaracji podatkowych. Otóż deklaracje dla podatku od towarów i usług dowodzą, że skarżący i jego małżonka osiągają stabilne obroty w bardzo dużej wysokości, jeżeli zestawić je z kosztami sądowymi niniejszej sprawy. Podobnie zeznania w podatku dochodowym ukazują sytuację skarżącego i jego małżonki w korzystnym dla nich świetle, skoro wykazane są w nich wartości milionowe. Wytknąć wypada przy tym wnioskodawcy, że wbrew jego oświadczeniu, wykazał on dochód z działalności gospodarczej – stratę z tej działalności wykazała tylko jego małżonka, skądinąd w niewielkiej wysokości, mniejszej niż dochód uzyskany tytułem świadczeń z ubezpieczenia społecznego, który, jak już była o tym mowa, został we wniosku przemilczany. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.