I SA/Gl 43/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi R. D. (D.) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] ([...]) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 8 maja 2018 r. R. D. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o przyznanie radcy prawnego. W motywach wniosku odnotował, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z dwójką małoletnich dzieci. Źródłami dochodu są prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza oraz świadczenia z pomocy społecznej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznał, że nie posiada jakiegokolwiek majątku. Dochód gospodarstwa stanowi kwota 1.110,81 zł netto, w tym 219,45 zł pochodzi z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Stałe koszty utrzymania, w tym: czynsz oraz koszty zużycia energii elektrycznej, stanowią miesięcznie 214,89 zł. Pismem doręczonym adresatowi w dniu 29 maja 2018 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez złożenie dodatkowych wyjaśnień oraz nadesłanie dokumentów źródłowych, pouczając przy tym, że niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni oraz we wskazanym tam zakresie, potraktowane zostanie jako brak należytego wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Ww. wezwanie pozostało bez odpowiedzi do dnia dzisiejszego. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym m.in. ustanowienie radcy prawnego - następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Podobnie art. 252 § 1 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Ze spostrzeżeń tych wynika, że minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego zawierającego wytyczne co do katalogu dokumentów źródłowych. Tymczasem skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów wymienionych w takim wezwaniu. Termin zakreślony dla dokonania tej czynności procesowej upłynął więc bezskutecznie w dniu 5 czerwca 2018 r. Analiza tego przypadku ze szczególnym uwzględnieniem biernej postawy wnioskodawcy, pozwoliła skonstatować, że nie można skarżącego zakwalifikować do grona beneficjentów instytucji prawa pomocy. Nie osiągnięto bowiem stanu pewności co do tego, że nie będzie on w stanie pokryć kosztów sądowych związanych z udziałem profesjonalnego pełnomocnika. Wątpliwości, które zrodziły się w tej sprawie i wymagały tym samym wyjaśnienia dotyczyły przede wszystkim deklarowanych zarówno dochodów, jak i wydatków w gospodarstwie domowym. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że dochód skarżącego w pierwszym półroczu 2017 r. wyniósł miesięcznie średnio 1.259,23 zł, tymczasem w druku PPF zeznał on, że dochód ten obecnie stanowi zaledwie 17 % tej kwoty. Podobnie wydatki w gospodarstwie domowym ustalono na poziomie dwukrotnie wyższym. Wobec braku wymaganych dokumentów źródłowych niemożliwe stało się rzeczywiste zbilansowanie gospodarstwa domowego skarżącego, co wyklucza wolną od wątpliwości ocenę wniosku, a tym samym przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.