I SA/Gl 441/09

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że jego trzyosobowa rodzina utrzymuje się jedynie z otrzymywanej przez niego renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości 823,91 zł. Jako jedyny składnik swojego majątku wymienił dom o powierzchni [...] m2 oraz niewielką nieruchomość rolną ([...] ha). Ponadto odwołał się do ustaleń poczynionych w toku innych postępowań w przedmiocie składanych przez niego wniosków, w wyniku których wielokrotnie przyznawano mu prawo pomocy. Do wniosku załączono odpis "odcinka" świadczenia otrzymanego przez wnioskodawcę we wrześniu 2009 r. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez: nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym, udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w tym przez jego teściową, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2008 złożonych przez skarżącego, jego małżonkę (lub ich wspólnego zeznania) oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby którekolwiek z tych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez szkołę lub uczelnię po dniu otrzymania niniejszego wezwania, potwierdzającego, że córka skarżącego nadal uczy się w tej placówce (sprecyzowano, że zaświadczenie to powinno odpowiadać na pytanie, czy otrzymuje ona jakąkolwiek pomoc finansową, a także czy nauka jest odpłatna, a jeśli tak, to winno wskazywać tryb i formę płatności, w szczególności, czy stosowne środki wypłacane są w gotówce, czy na rachunek bankowy), przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego Wezwanie to doręczono w dniu 20 października 2009 r., natomiast w piśmie z dnia 22 października 2009 r., nadanym w dniu następnym, skarżący oświadczył, że z przyczyn finansowych i zdrowotnych, tj. z uwagi na nawracającą [...], z powodu której przebywał niedawno w szpitalu, nie jest w stanie wykonać wezwania. Skarżący wielokrotnie wnosił o przyznanie prawa pomocy w licznych postępowaniach przed Sądem, a jego wnioski, wbrew jego twierdzeniom, były zarówno uwzględniane, jak i oddalane. Rozstrzygnięcia tego drugiego rodzaju zdecydowanie przeważają w ostatnim okresie, a ich przyczynę stanowi fakt niewykonania wezwań do nadesłania dokumentów źródłowych, które w przeważającej mierze pokrywają się z wezwaniem wystosowanym do strony w niniejszym postępowaniu (por. np. postanowienie z dnia 1 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 588/08 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FZ 268/09, którym oddalono zażalenie na postanowienie z dnia 1 czerwca 2009 r.). Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 przywołanej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż powyższa przesłanka zachodzi, ignorując stosunkowo obszerne wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Wezwanie takie zaś – stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W efekcie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, co więcej ukazuje je w jeszcze bardziej niekorzystnym świetle. Nie tylko uniemożliwia ono bowiem weryfikację twierdzeń skarżącego poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, ale nawet może wzmocnić zastrzeżenia co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Uprawnione jest przecież w takim stanie rzeczy podejrzenie, iż we wniosku zamieszczono treści nieprawdziwe po to, aby zwiększyć szansę przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Podejrzenie to uzasadnia dodatkowo fakt, że ostatnio wnioski skarżącego były załatwiane odmownie właśnie z uwagi na niewykonanie wezwań do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o treści nieomal w całości pokrywającej się z treścią wezwania, od którego wykonania wnioskodawca uchylił się w niniejszej sprawie. Aktualne pozostają zatem wątpliwości co do kompletności i wiarygodności materiału dowodowego, jakie zostały podniesione w postanowieniach wydanych w rozpatrywanym przedmiocie, w tym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FZ 268/09. Bezsprzecznie więc skarżący powinien mieć świadomość negatywnych konsekwencji, jakie pociągnąć za sobą może niewykonanie wezwania, i podjąć starania celem ich uniknięcia, np. wnieść o przedłużenie terminu wyznaczonego przez referendarza sądowego ze wskazaniem na obiektywne okoliczności, które mogłyby przemawiać na rzecz takiego wniosku. Podsumowując, niewykonanie wezwania referendarza sądowego nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.