I SA/Gl 451/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Krzysztof Kandut, Beata Machcińska (spr.), Protokolant starszy specjalista Anna Oklecińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi K. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Kłobucku z dnia 12 marca 2020 r. nr 174/XIX/2020 w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty oddala skargę. Przedmiotem skargi K.M. (dalej "skarżący") jest uchwała Rady Miejskiej w Kłobucku podjęta w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. W dniu 12 marca 2020 r. Rada Miejska w Kłobucku podjęła uchwałę NR 174/XIX/2020 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty (dalej "Uchwała"). 2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylnie Uchwały w całości "tj. poprzez naruszenie art. 101.1, oraz naruszenie art. 64. pkt. 1.2.3 - mając na uwadze art. 54.1 ustawy o samorządzie gminnym." Uzasadniając żądanie, skarżący podniósł, że Uchwała "jest nieprecyzyjna, nie pozwala ustalić czy obywatel płaci za kilogramy wytworzonych śmieci w budynku jednorodzinnym czy narzuca mu się opłatę za mieszkańców generujących wytwarzanie śmieci, jeżeli tak to w uchwale powinno być iż jest to stawka uśredniona i niema nic wspólnego z dbaniem o środowisko oraz z sprawiedliwym ponoszeniem kosztów za wytworzone śmieci." Powołując się na swoją sytuację skarżący wskazał, że "przez 6- miesięcy nie wystawiam żadnego kosza lub worka a płacić muszę, czyli za kogo płacę ,komu nabijam darmową kasę.?! Niemniej przeprowadziłem wywiad z mieszkańcami budynku jednorodzinnego gdzie zamieszkuje 10 osób, wystawiają średnio 2 kosze plus podobną ilość worków miesięcznie, taką rozmowę przeprowadziłem z rodziną 50+ trzy osobowa, stwierdzili że mogli by wystawiać kosz raz na dwa miesiące bo śmieci nie mają. Jeżeli większość mieszkańców mojej miejscowości nie przyczynia się do wzrostu wytwarzanych śmieci to nasuwa się pytanie za kogo płacą ? Burmistrz w swoim piśmie pod tytułem " DRODZY MIESZKAŃCY" wskazuje na rosnącą ilość wytwarzanych odpadów przez mieszkańców, to należy obciążyć kosztami tych mieszkańców którzy wytwarzają większe ilości śmieci. W uchwale powinno być jasno wpisane iż właściciele prowadzący gospodarstwa rolne są z automatu zwolnieni z płacenia za bioodpady. Uchwala nie zawiera stwierdzenia iż opłata za odpady nie ma nic wspólnego z ilością wytwarzanych śmieci przez mieszkańca. Uchwała promuje mieszkańców wytwarzających zwiększone ilości odpadów poprzez obarczanie kosztami opłat mieszkańców minimalizującymi odpady. Mieszkańcy, którzy nie wystawiają koszy, worków w danym miesiącu powinni płacić tylko za dyspozycyjność firmie śmieciowej w kwocie 3-5 zł. za gotowość odbioru śmieci." Zdaniem skarżącego, Uchwałę należy uchylić gdyż przyjęła odpowiedzialność zbiorową, a dotyczy płatności indywidualnych czego wprost Rada Miejska w Kłobucku nie zapisała, jak również nie pouczyła o prawie do zaskarżenia lub odwołania do instytucji prawnych, czym naruszyła interes prawny skarżącego i mieszkańców Gminy Kłobuck. 3. W odpowiedzi na skargę organ, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o jej oddalenie, zasądzenie od skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy pod nieobecności strony przeciwnej. Wyjaśnił, że podstawą prawną Uchwały jest art. 6j ust. 1 pkt 1, art. 6k ust. 1 pkt 1, ust. 2a pkt 1a, ust. 3 i 4a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2019 r., poz. 2010 ze zm., dalej u.p.c.g.). Ustawodawca zaproponował gminom 4 sposoby ustalenia opłaty, z których 3 stanowią iloczyn stawki oraz: 1) liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość lub 2) ilości zużytej wody z danej nieruchomości, lub 3) powierzchni lokalu mieszkalnego - a czwarta jest opłatą równą stawce od gospodarstwa domowego. Są to ustawowe metody ustalania opłat i nie można tworzyć kolejnej, jak chce skarżący, tj. od kilogramów wytworzonych śmieci. Uchwała wypełnia delegację ustawową i nie można zarzucić, że jest nieprecyzyjna skoro wprost – w § 1 wykorzystuje ustawową metodę ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6j. ust. 1 pkt 1 u.p.c.g.). Zgodnie z art. 6j ust. 2a u.p.c.g. Rada gminy może zróżnicować stawki opłaty w zależności od powierzchni lokalu mieszkalnego, liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomość, odbierania odpadów z terenów wiejskich lub miejskich, a także od rodzaju zabudowy. Jest to jednak wyłącznie uprawnienie gminy ("może"), a nie ustawowy obowiązek, z którego Rada Gminy nie skorzystała, przy czym przepis ten i tak nie zezwala na uwzględnienie ilości wytworzonych odpadów. Odnosząc się do stanowiska skarżącego, że stawki opłat winny zostać uśrednione, organ argumentował, iż takiej możliwości nie przewidują obowiązujące przepisy prawa, a nadto uśrednienie stawki spowodowałoby, iż nie byłby one precyzyjne. Rada podniosła, iż w § 5 Uchwały wypełniła delegację ustawą wynikająca z art. 6k ust. 3 u.p.c.g., gdyż jest to element obligatoryjny. W § 3 i 4 Uchwały wypełniona została również delegacja ustawowa do zwolnienia z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami jednorodzinnymi kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym (art. 6k ust. 4a u.p.c.g.) - jest to bowiem element obligatoryjny. Natomiast nie zgodziła się ze skarżącym, że właściciele gospodarstw rolnych powinny być zwolnieni z "automatu" z płacenia za bioodpady. Art. 6k ust. 4a u.p.c.g. daje taką możliwość, ale tylko w części (nie w całości), co Rada uwzględniła w Uchwale. Organ, powołując się na art. 6h i art. 6c u.p.c.g. zanegował twierdzenie skarżącego, że skoro nie wytwarza śmieci i nie wystawia koszy do śmieci to powinien płacić za gotowość odbioru śmieci firmie odbierającej śmieci za jej dyspozycyjność. Organ wyjaśnił, że Uchwała dotyczy nieruchomości zamieszkałych. Gminnym systemem gospodarowania odpadami komunalnym nie są objęte nieruchomości niezamieszkałe, gdyż Gmina Kłobuck nie podjęła uchwały, o której mowa w art. 6c ust. 2 u.p.c.g. Dlatego też podstawą prawną przedmiotowej uchwały jest m.in. art. 6k ust. 1 pkt 1 u.p.c.g. (a nie pkt 2 ). W ocenie organu, skarżący de facto kwestionuje konieczność ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Tymczasem jest to obowiązek wynikający z mocy samego prawa, a jego wysokość ustala Rada Gminy w oparciu o przepisu art. 6j i 6k u.p.c.g. Tym samym zarzuty skarżącego, że Uchwała przyjmuje odpowiedzialność zbiorową, są chybione. Zdaniem Rady, trudno uznać za wiarygodne, że skarżący, zamieszkując na nieruchomości, nie wytwarza odpadów, w szczególności że skarżący zamieszkuje w niej na stałe. Ustawodawca wychodzi z założenia, że każda nieruchomość zamieszkała wytwarza odpady komunalne, co w konsekwencji rodzi konieczność ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. 4. W piśmie z dnia 3 sierpnia 2021 r. skarżący ponownie zarzucił, iż Uchwała nie jest precyzyjna. Wskazał, że na dzień 16 lipca 2021 r. na terenie Gminy Kłobuck było zameldowanych 19674 osób, natomiast oferta przetargowa dotyczy 17219 osób podzielonych na III sektory. W Uchwale pominięto istotny artykuł o zwolnieniu z opłaty tak potężnej grupy mieszkańców (różnica dotyczy 2445 osób) oraz nie wpisano artykułu o karaniu mieszkańców unikających płacenia lub wprowadzających organy Gminy w błąd. W ocenie skarżącego, jest to przejaw jawnej dyskryminacji uczciwych obywateli Gminy Kłobuck. Ponadto z żadnych dokumentów nie wynika, jak wyliczono kwotę 32 zł na mieszkańca. "Innym przejawem dyskryminacji jest włączenie do ogólnych kosztów odpadów remontowo-budowlanych, gdzie za tonę odpadów trzeba zapłacić 1123,00 zł – mając na uwadze, iż mieszkaniec remontujący dom - wstawia schody kręcone dębowo-machoniowe za 70 tyś. zł, lub granitowe marmurowe elementy wykończeniowe rewitalizowanego domu. Czy 95 % mieszkańców ma się dokładać do ich remontu?" Skarżący wskazał, iż żaden radny nie zapoznał się z dokumentacją przetargową oferenta, który przystąpił do przetargu. Skarżący zarzucił, iż § 1 Uchwały nie odpowiada ilości mieszkańców Gminy Kłobuck, a w § 2 Uchwały "została ustalona o zaniżoną ilość osób mieszkających na terenie gminy". W związku z tym § 1 i 2 Uchwały nie odpowiada prawdzie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga ta dotyczy uchwały Rady Miejskiej w Kłobucku NR 174/XIX/2020 z dnia 12 marca 2020 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty (dalej "Uchwała"). W przekonaniu skarżącego, Uchwała narusza jego interes prawny, jest nieprecyzyjna, nie pozwala ustalić, czy obywatel płaci za kilogramy wytworzonych śmieci w budynku jednorodzinnym, czy obciąża się go opłatą za mieszkańców generujących wytwarzanie śmieci, nie uwzględnia rzeczywistej ilości mieszkańców gminy i z żadnych dokumentów nie wynika, jak ustalono wysokość miesięcznej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Przystępując w tej sytuacji do przedstawienia motywów niniejszego orzeczenia, w pierwszej kolejności należy wskazać, iż przedmiotem zaskarżenia jest Uchwała podjęta przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej. Dostrzec zatem trzeba, że w myśl art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506 - t.j. z dnia 15 marca 2019 r., dalej u.s.g.), skargę taką może wnieść każdy, czyjego interes prawny lub uprawnienie zostały tą uchwałą naruszone. Stwierdzenie takiego naruszenia warunkuje z kolei możność merytorycznego rozpatrzenia skargi, gdyż stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), następnie powoływanej jako: "p.p.s.a.", jego brak skutkuje koniecznością odrzucenia skargi. W ocenie Sądu, skarżący wykazał, że zaskarżona Uchwała wpływa na jego sferę prawnomaterialną, dlatego należało przyjąć, że posiada on legitymację procesową do zaskarżenia Uchwały. Uchwała jest aktem prawa miejscowego i została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. w związku z art. 6j ust. 1 oraz art. 6k ust. 1 pkt 1, ust. 2a pkt 1, ust. 3 i ust. 4a u.p.c.g. Sąd z urzędu stwierdza, iż Uchwała została ogłoszona 17 marca 2020 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego pod poz. 2443. W § 8 Uchwały wskazano, że wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 2020 r. Biorąc zatem pod uwagę datę publikacji Uchwały, należy stwierdzić, iż weszła ona w życie z zachowaniem odpowiedniego vacatio legis. W myśl bowiem art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz.U. z 2019, poz. 1461) akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. W wojewódzkim dzienniku urzędowym ogłasza się między innymi akty prawa miejscowego stanowione przez sejmik województwa, organ powiatu oraz organ gminy, w tym statuty województwa, powiatu i gminy (art. 13 pkt 2 ustawy). Przystępując do meritum sprawy, uwzględnić należy rozwiązania prawne przyjęte w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. I tak zgodnie z art. 6c ust. 1 u.c.p.g. gminy są zobowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. W myśl natomiast art. 6j ust. 1 u.c.p.g. w przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 1, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn: 1) liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, lub 2) ilości zużytej wody z danej nieruchomości, lub 3) powierzchni lokalu mieszkalnego - oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1. Analiza art. 6j ust. 1 w związku z art. 6k ust. 1 u.c.p.g. prowadzi do wniosku, że radzie gminy pozostawiony został wybór metody obliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród rozwiązań wskazanych w art. 6j ust. 1 u.c.p.g. Za takim stanowiskiem przemawiają również argumenty natury funkcjonalnej i celowościowej. Przyjęte rozwiązanie umożliwia bowiem elastyczne podejście do wyboru metody dostosowanej do miejscowych warunków występujących w poszczególnych gminach. Sama opłata ma zaś charakter lokalny i nakładana jest w celu zaspokojenia potrzeb lokalnej społeczności. Powyższa konstatacja znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazuje się, że organowi stanowiącemu gminy pozostawiono swobodę, bądź - mówiąc inaczej - wybór jednej z trzech wskazanych alternatywnie przez ustawę możliwości ustalania wysokości opłaty. Każde z tych rozwiązań mieści się w granicach prawa, a opowiedzenie się za jednym z nich jest przejawem realizacji zasady samodzielności gminy, będącej przecież immanentną cechą samorządu terytorialnego. Naruszeniem prawa byłoby natomiast odstąpienie od wykonania ciążącego na organie gminy obowiązku (por. m.in. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 3080/16; powołane w tym orzeczeniu wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego: orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie "CBOSA"). W sprawie Rada Miejska w Kłobucku w oparciu delegację ustawową wynikającą z art. 6k ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. wydała zaskarżoną Uchwałę, dokonując w niej wyboru jednej z określonych w art. 6j ust. 1 i 2 u.c.p.g. metod ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustaliła stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W zaskarżonej Uchwale, wybrano metodę określoną w art. 6j ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. Zgodnie z postanowieniami art. 6k ust. 2 u.c.p.g. – Rada gminy, określając stawki opłaty za gospodarowanie odpadami, zobowiązana jest wziąć pod uwagę: liczbę mieszkańców zamieszkujących daną gminę (pkt 1) ilość wytwarzanych na terenie gminy odpadów komunalnych (pkt 2), koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, o których mowa w art. 6r. ust. 2-2b i 2d u.c.p.g. (pkt 3), przypadki, w których właściciele nieruchomości wytwarzają odpady, w szczególności to, że na niektórych nieruchomościach odpady komunalne powstają sezonowo (pkt 4). Na mocy art. 6r ust. 2 u.c.p.g. z pobranych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi gmina pokrywa koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, które obejmują koszty: odbierania, transportu, zbierania, odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych (pkt 1), tworzenia i utrzymania punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych (pkt 2), obsługi administracyjnej tego systemu (pkt 3), edukacji ekologicznej w zakresie prawidłowego postępowania z odpadami komunalnym (pkt 4). Z uzasadnienia Uchwały wynika, iż, kalkulując wysokość stawki opłaty, wzięto pod uwagę: liczbę mieszkańców z dotychczas składanych deklaracji - 17507 osób, koszt funkcjonowania gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi na terenie gminy Kłobuck w 2020 r. w kwocie 5.940.821,91 zł, tj.: 1) odbiór, transport i zagospodarowanie odpadów z nieruchomości zamieszkałych - 5.386.390,44 zł, 2) odbiór, transport i zagospodarowanie odpadów z PSZOK – 227.169,40 zł, 3) pozostałe koszty – 327.262,07 zł. Wskazano, że nowe stawki pozwolą na zbilansowanie się systemu, gdzie roczne koszty nie będą przekraczać wpływów z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi uiszczanych przez właścicieli nieruchomości, a tym samym gmina nie będzie musiała dopłacać do funkcjonowania systemu. Zdaniem Sądu, gmina szczegółowo skalkulowała wysokość opłat za gospodarowanie odpadami, uwzględniając liczbę mieszkańców objętych systemem oraz koszt odbioru, transportu i zagospodarowania odpadów komunalnych. Wbrew twierdzeniom skarżącego, ustalając liczbę mieszkańców objętych system, gmina prawidłowo oparła się na dotychczas składanych deklaracjach. Według bowiem art. 6m u.p.c.g.g. właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do właściwego organu gminy, deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Obowiązek złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ciąży na właścicielu nieruchomości zdefiniowanym w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Z kolei z art. 2 ust. 3 u.p.c.g wynika, że w razie zabudowania nieruchomości budynkiem wielolokalowymi, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową. Zatem złożone przez mieszkańców deklaracje są podstawowym źródłem informacji o liczbie mieszkańców objętych zorganizowanym systemem odbioru odpadów komunalnych. Zgodnie z art. 6k ust. 2a pkt 1 u.c.p.g. rada gminy ustala stawki opłat w wysokości nie wyższej niż maksymalne stawki opłat, które za odpady komunalne zbierane i odbierane w sposób selektywny wynoszą za miesiąc: w przypadku metody, o której mowa w art. 6j ust. 1 pkt 1 (tj. przy uwzględnieniu liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość) - 2% przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem - za mieszkańca. Natomiast art. 6k. ust. 3 tej ustawy wskazuje, że rada gminy określi wyższe stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli odpady komunalne nie są w sposób selektywny zbierane i odbierane, nie wyższe jednak niż maksymalne stawki opłat, które wynoszą odpowiednio dwukrotną wysokość maksymalnej stawki opłaty określonej w ust. 2a za odpady komunalne zbierane i odbierane w sposób selektywny. W Obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem w 2020 r. z dnia 29 marca 2021 r. wskazano, że przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na 1 osobę ogółem w 2020 r. wyniósł 1919 zł. Oznacza to, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi zbieranymi w sposób selektywny nie może przekroczyć 38,38 zł (1.919 zł x 2%), a za odpady komunalne zbierane w sposób nieselektywny 76,76 zł (38,38 zł x 2). Tym samym stawki ustalone w zaskarżonej Uchwale mieszczą się w ustawowych granicach ( § 2 i § 5 Uchwały). W § 3 i 4 Uchwały przewidziano zwolnienie z części opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli kompostujących bioodpady w kompostowniku komunalnym, zatem wypełniono obowiązek wynikający z art. 6k ust. 4a u.c.p.g. Reasumując uznać należy, że zarówno, dokonując wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jak i uchwalając stawki opłaty, Rada Miejska nie naruszyła prawa. W świetle obowiązujących przepisów ponoszenie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa. Nie ma żadnych podstaw prawnych do postawienia tezy, że mieszkańcy, którzy nie wystawiają koszy, worków w danym miesiącu, powinni płacić tylko za dyspozycyjność firmie śmieciowej w kwocie 3-5 zł. W tym stanie rzeczy Sąd, uznając skargę za niezasadną, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.