I SA/Gl 47/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr. ), Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Katarzyna Kot, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2012 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę Pismem z dnia 30 lipca 2010 roku H. W. wniósł o umorzenie należności z tytułu składek na fundusze obsługiwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał na trudną sytuację ekonomiczno – finansową oraz zdrowotną. Podniósł także, że powstanie zadłużenia wynikło z tego, iż firma współpracująca z nim nie wywiązała się warunków umowy. W wyniku analizy konta ustalono, że zadłużenie będące przedmiotem wniosku o umorzenie obejmuje również składki za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych. Decyzją z dnia [...], nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 30 lipca 2010 roku w zakresie dotyczącym: - składek w części finansowanej przez ubezpieczonych na ubezpieczenie społeczne za okres : 03/2004 – 06/2004, 08/2004 – 01.2005, 05/2005 – 12/2005, 02/2006 – 05/2006 – w kwocie należności głównej [...] zł., - składek w części finansowanej przez ubezpieczonych na ubezpieczenie zdrowotne za okres : 03/2004 – 06/2004, 08/2004 – 01/2005, 05/2005 – 12/2005, 08/2006 – w kwocie należności głównej [...] zł. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca domagał umorzenia zaległych składek z uwagi na brak jakichkolwiek środków płatniczych, z których mógłby pokryć stwierdzone decyzją organu zadłużenie. Podkreślił, że ewentualna spłata zadłużenia pozbawiłaby go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] ([...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej jako K.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 oraz art. 28 ust. 1 i ust. 3a, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585; dalej u.s.u.s.), utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia [...], nr [...] umarzającą postępowanie wszczęte wnioskiem H. W. o umorzenie zaległości z tytułu składek w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych. W uzasadnieniu swej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 tej ustawy. Oznacza to, że wskazanych w tym przepisie składek nie dotyczą ulgi w spłacie należności, tj. umorzenie, rozłożenie na raty i odroczenie płatności. Ze sformułowania o braku zastosowania przepisów o tych ulgach wynika natomiast, że nie jest dopuszczalne podejmowanie w stosunku do tych składek jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia na podstawie art. 28 i 29 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może ani umorzyć tych składek, ani też odmówić ich umorzenia. Każde bowiem z tych rozstrzygnięć musiałoby być oparte na art. 28 u.s.u.s., którego zastosowanie zostało wyłączone. Jeżeli zatem wniosek zobowiązanego obejmuje składki płacone przez ubezpieczonych niebędacych płatnikami składek, postępowanie w tym zakresie należy umorzyć na podstawie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. Brak jest bowiem przedmiotu tego postępowania, tj. składek, co do których możliwe jest zastosowanie ulgi w postaci umorzenia. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, H. W. wniósł o jej uchylenie i umorzenie w całości należności wobec ZUS. Stwierdził, że decyzja jest dla niego krzywdząca i nadal powoduje istnienie obowiązku, którego nie może ponieść. Szeroko opisał w uzasadnieniu skargi swoją sytuację finansową, materialną i problemy zdrowotne, a także okoliczności, które doprowadziły do powstania zaległości. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 3 lipca 2012 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie należności z tytułu składek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012 roku, poz. 270 ), dalej p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w granicach kompetencji przysługujących Sądowi Administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Podkreślić przy tym należy, że Sąd nie zastępuje organów i nie umarza należności z tytułu składek, pełni wyłącznie funkcje kasacyjne, badając zgodność rozstrzygnięcia z prawem. Na wstępie podkreślić należy, iż kontrolowaną przez Sąd w niniejszej sprawie jest decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności, a nie decyzja w przedmiocie umorzenia należności. Kwestia ta ma zasadnicze znaczenia dla sprawy, gdyż z treści skargi wynika, iż skarżący nie zauważa odmienności tych rozstrzygnięć i powołuje się na okoliczności, które badane są przy umorzeniu należności. Podkreślić także należy, iż skarżący zarówno we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jak i w skardze do WSA nie podniósł jakichkolwiek zarzutów odnośnie decyzji umarzającej postępowanie w sprawie, podnosząc jedynie zarzuty w stosunku do innej decyzji (z dnia [...], nr [...]) odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek (sygn. akt I SA/GL 48/12). Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. w Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami, ; dalej K.p.a.) w związku z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. w Dz.U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 z późniejszymi zmianami; dalej u.s.u.s). Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przyczyny bezprzedmiotowości mogą leżeć zarówno po stronie podmiotu, jak i przedmiotu postępowania. W rozpoznanej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością ze względu na przyczyny przedmiotowe spowodowane brakiem podstaw prawnych do rozstrzygnięcia wniosku H. W. o umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami. Stosownie bowiem do brzmienia art. 30 u.s.u.s., do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i art. 29. Ostatnie z wymienionych przepisów stanowią natomiast podstawę do umarzania należności z tytułu składek, rozkładania ich na raty i odraczania terminu ich płatności. Z powyższego wynika zatem w sposób jednoznaczny, iż w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami w ogóle ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Innymi słowy nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego w tym zakresie. Nie można więc rozpoznać w tym zakresie wniosku o umorzenie należności, który to wniosek wszczął postępowanie. Organ zobligowany był więc do umorzenia postępowania w tym zakresie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3208/05; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 483/10 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 118/10 – opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX nr: 202345, 673064 i 749519). Mając na względzie przedstawione okoliczności, stwierdzić należy, iż nie są zasadne zarzuty zawarte w skardze. W rozpoznanej sprawie organ nie mógł bowiem badać, czy zaistniały przesłanki umorzenia spornych należności z tytułu składek wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z tych przyczyn Sąd uznał, że będąca przedmiotem oceny decyzja nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. i przy zastosowaniu art. 151 tej ustawy skargę oddalił.