I SA/Gl 471/12

WyrokWSA w Gliwicach2012-11-28

Skład orzekający: Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Beata Kozicka, Bożena Miliczek-Ciszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie egzekucyjne w administracji, wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przed dniem 30 listopada 2001 r. na zaległości składkowe ZUS wynikające z deklaracji, może być prowadzone, jeśli nie poprzedzały go decyzje administracyjne?
Ratio decidendi
Postępowanie egzekucyjne w administracji, wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przed 30 listopada 2001 r. na zaległości składkowe ZUS wynikające z deklaracji, jest niedopuszczalne, jeśli nie poprzedzały go decyzje administracyjne. Do dnia 30 listopada 2001 r. art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymagał, aby egzekucja administracyjna stosowana była do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów. Dopiero nowelizacja z 30 listopada 2001 r. (dodanie art. 3a) umożliwiła egzekucję składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie deklaracji, ale nie sanuje ona postępowań wszczętych z naruszeniem wcześniejszych przepisów.
Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne dotyczyło zaległości składkowych D. G. za lata 1995-1996 i opłaty dodatkowej za maj 1995 r., egzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS. Organy uznały egzekucję za niedopuszczalną, ponieważ tytuły wykonawcze nie zostały poprzedzone decyzjami administracyjnymi, co było wymagane według stanu prawnego obowiązującego do 30 listopada 2001 r. ZUS argumentował, że tytuły zostały wystawione zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie ich sporządzenia, a organ egzekucyjny powinien był zwrócić się o wyjaśnienie podstaw prawnych, a nie umarzać postępowanie.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Sędziowie WSA Beata Kozicka, Bożena Miliczek-Ciszewska, Protokolant Karolina Czaplicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...] i umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. Inspektorat w S. nr [...] i [...] obejmujących zaległości składkowe D. G. za 1995 -1996 i opłatę dodatkową za maj 1995 r. W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2000 r. nr 98, poz. 1701 ze zm.) oraz art. 17, 18, i art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą egzekucyjną. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podano na wstępie, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. otrzymał wymienione wyżej tytuły wykonawcze do realizacji i wszczął na ich podstawie postępowanie egzekucyjne , doręczając odpisy tych tytułów w dniu 31 sierpnia 2004 r. Postanowieniem z dnia [...]r. umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej z uwagi na jego niedopuszczalność wynikającą z braku "decyzji wierzyciela wymierzającej płatnikowi nieuregulowane składki", koniecznej w świetle art. 3 ustawy egzekucyjnej do wystawienia tytułów wykonawczych. W zażaleniu na to postanowienie wierzyciel podniósł, że organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 3 a § 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej, który wszedł w życie dopiero w dniu 30 listopada 2001 r., a więc po wystawieniu tytułów wykonawczych. Zdaniem ZUS tytuły wykonawcze wystawiono prawidłowo, zgodnie z przepisami obowiązującymi przed wejściem w życie wskazanej regulacji. Wobec powyższej argumentacji wierzyciel wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S. celem kontynuowania postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w K. rozpoczął rozważania prawne od przywołania art. art. 59 ustawy egzekucyjnej podkreślając, że w razie niedopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu na podstawie pkt 7 wspomnianego przepisu. Zdaniem organu taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż tytuły wykonawcze wystawione wobec D. G. dotyczące zaległości składkowych powstałych w latach 1995-1996 oraz opłaty dodatkowej za maj 1995 r. nie zostały poprzedzone decyzją, czego zresztą wierzyciel nie kwestionuje. Dalej organ nadzoru zauważył, iż w zaskarżonym postanowieniu powołano art. 3 a ustawy egzekucyjnej zaznaczając jednocześnie, że obowiązuje on od dnia 30 listopada 2001 r., a tytuły wykonawcze dotyczą zobowiązań powstałych przed tą datą. Do nowelizacji ustawy egzekucyjnej z dnia 30 listopada 2001 r., jej art. 3 § 1 bezwzględnie wymagał, by egzekucję administracyjną stosować do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowienia właściwych organów, albo – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa, chyba, że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Wskazanych decyzji wierzyciel w odniesieniu do zaległości składkowych D. G. nie przedstawił, co przesądza o niedopuszczalności egzekucji prowadzonej na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 455/10). Wobec powyższego organ nadzoru stwierdził, że wszystkie tytuły wykonawcze, na podstawie których prowadzona była dotychczas wobec D. G. egzekucja należności ZUS sporządzone zostały z naruszeniem art. 27 § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej. Nadmieniono także, niezależnie od kwestii poprawności orzeczenia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jako niedopuszczalnego z powodu braku stosownej decyzji, że zaległości składkowe D. G. uległy przedawnieniu. Do dnia 1 stycznia 2003 r. obowiązywały założenia art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zakreślające 5-letni termin przedawnienia, o ile nie został on przerwany okolicznościami, o których mowa w ust. 5 tego przepisu. Sądząc natomiast po adnotacji poczynionej w rubryce 65 spornych tytułów o zwolnieniu z obowiązku doręczenia zobowiązanej upomnienia ZUS Oddział w J. Inspektorat w S. nie dokonał czynności zmierzających do ściągnięcia zaległości zobowiązanej, a przynajmniej nie dowodzą tego akta sprawy. W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Zakład Ubezpieczeń Społecznych opisał na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydano ze względu na to, że skarżący nie wskazał przepisów dopuszczających wystawienie tytułów wykonawczych w związku z powstaniem zobowiązania ex lege. W takim stanie rzeczy organ egzekucyjny zobowiązany był, zdaniem skarżącego, zwrócić się do wierzyciela z wnioskiem o podanie podstaw prawnych wystawienia tytułów wykonawczych, a nie arbitralnie umarzać postępowanie egzekucyjne. W dalszych wywodach skargi przytoczono art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 1989 r., Nr 25, poz. 137 ze zm.), zgodnie z którym składki na ubezpieczenie społeczne pracowników oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę i dodatkowych opłat, o których mowa w ust. 2, nie opłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazano także, że na mocy art. 36 wspomnianej ustawy art. 34 i 35 stosuje się odpowiednio do należnych, na podstawie odrębnych przepisów, składek na ubezpieczenie społeczne osób nie będących pracownikami, chyba, że przepisy te stanowią inaczej. Za niezrozumiałe uznał skarżący twierdzenie organu, że "wszystkie tytuły wykonawcze ZUS Oddział w C., Inspektorat w S. wystawione na zobowiązaną sporządzone zostały z naruszeniem art. 27 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej, zatem choćby z tych względów nie mogło być ono kontynuowane". Wspomniany przepis stanowi bowiem, że tytuł wykonawczy zawiera wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej. W dalszych wywodach skargi podniesiono, że nie jest rolą organu egzekucyjnego stwierdzanie, czy zobowiązanie jest wymagalne, a nadto ustalenia takie nie mogą być oparte na domniemaniu. Na marginesie wyjaśniono, że zobowiązania objęte tytułami wykonawczymi, w oparciu o które toczy się w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne są wymagalne. W toku dochodzenia roszczeń z tytułu nieopłaconych składek kierowano do zobowiązanej szereg pism ostrzegawczych zawierających informacje o nieopłaconych składkach, zobowiązana była karana grzywną za nieopłacenie składek, a wreszcie zawarto układ ratalny. Bez wątpienia doszło zatem, do przerwania biegu terminu w trybie art. 24 ust. 4 i ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wobec powyższej argumentacji strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako niezgodnego z prawem oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Nawiązując do argumentacji skargi wskazano, że przywołany przez stronę art. 35 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych potwierdza to, że należności nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a art. 3 § 1 tej ustawy uzależniał stosowanie egzekucji administracyjnej od wydania decyzji lub postanowienia. Zaznaczono także, iż przesłanką utrzymania w mocy postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego była niedopuszczalność egzekucji, natomiast sporne tytuły nie były badane pod kątem wymagalności objętego nimi obowiązku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" ( art. 1 § 2 cyt. ustawy ). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Zdaniem Sądu, postanowienie organu odwoławczego nie zawiera uchybień, które mogłyby uzasadniać wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., którym umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec D. G. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS Oddział w S. w dniu 31 sierpnia 2001 r., opatrzonych klauzulą o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji w dniu 8 października 2001 r. i doręczonych zobowiązanej w dniu 31 sierpnia 2004 r. Obejmują one należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za poszczególne miesiące 1995 r. i 1996 r. Istota sporu koncentruje się w niniejszej sprawie wokół dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy egzekwowany obowiązek nie wynika z decyzji, gdyż takich (co jest bezsporne) wobec zobowiązanej nie wydano. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w K., skoro wspomniane tytuły wystawione zostały na podstawie deklaracji (a nie decyzji), prowadzenie egzekucji – w świetle art. 59 § 1 pkt 7 upea – było niedopuszczalne, ze względu na to, że do dnia 30 listopada 2001 r. tj. do dnia wejścia w życie art. 3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – egzekucja mogła być prowadzona w trybie art. 3 ustawy egzekucyjnej, który wymagał w odniesieniu do obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy wydania decyzji lub postanowienia. Negując to stanowisko ZUS stwierdził w zażaleniu, że "tytuły wykonawcze z dnia 31 sierpnia 2001 r. zostały wystawione zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, przed wejściem w życie wskazanej regulacji". W skardze natomiast powołał się na art. 35 i 36 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizowaniu i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Podniósł również, że organ egzekucyjny winien zwrócić się do wierzyciela z wnioskiem o podanie podstaw prawnych wystawienia tytułów wykonawczych, a nie umarzać postępowanie egzekucyjne. Nadmienić trzeba, że zarysowany wyżej spór był już przedmiotem rozstrzygania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 455/10, zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 6 lipca 2010 r. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawione w nim stanowisko, w związku z czym w poniższych rozważaniach nawiąże do argumentacji w nim zawartej. Do dnia 29 listopada 2001 r. kwestię obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej regulował wyłącznie przepis art. 3 § 1 ustawy egzekucyjnej, który stanowił, że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Tak więc przed dniem 30 listopada 2001 r. deklaracja nie mogła stanowić podstawy wystawienia tytułu wykonawczego. Możliwość stosowania egzekucji administracyjnej składek na ubezpieczenia społeczne w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione na podstawie deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek zaistniała dopiero od dnia 30 listopada 2001 r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1368), którą dodano art. 3 a. Stanowił on w § 1, m.in., że w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one odpowiednio z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne. W § 2 tego obowiązującego od dnia 30 listopada 2001 r. przepisu ustawodawca zastrzegł, że w przypadkach, o których mowa w § 1, stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli w deklaracji rozliczeniowej zostało zamieszczone pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego i wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1. Zawarta w art. 13 wspomnianej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulacja przejściowa przewidywała, że przepisy ustawy stosuje się również do postępowań egzekucyjnych wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, z tym że wydane postanowienia oraz czynności egzekucyjne dokonane przed tym dniem z zachowaniem przepisów dotychczasowych, są skuteczne, z zastrzeżeniem art. 14". Zdaniem Sądu przepis ten nie dopuszcza możliwości zastosowania do tytułów wykonawczych wystawionych przed dniem 30 listopada 2001 r. art. 3 a znowelizowanej ustawy. Dotyczy on bowiem kontynuowania postępowania egzekucyjnego, a nie sanowania wszczęcia tego postępowania w sposób sprzeczny z regulacją obowiązującą do dnia 30 listopada 2001 r. Konstatację tą potwierdza także wyraźnie druga część art. 13, zgodnie z którą pozostają w mocy wydane postanowienia i czynności egzekucyjne, pod warunkiem, że zostały podjęte z zachowaniem przepisów dotychczasowych. Reasumując tę część rozważań stwierdzić należy, że do dnia 30 listopada 2001 r. egzekucję administracyjną do obowiązków określonych w art. 2 ustawy stosować można było w oparciu o art. 3 § 1 upea, który – co do zasady – nakładał na wierzyciela obowiązek poprzedzenia wystawienia tytułu wykonawczego wydaniem decyzji lub postanowienia, gdyż tylko wydanie takiego aktu, umożliwiało zastosowanie egzekucji administracyjnej. Dopiero od dnia 30 listopada 2001 r. dopuszczalne było wystawienie tytułu wykonawczego obejmującego składki na ubezpieczenie społeczne w oparciu o deklarację zawierającą pouczenie, że stanowi ona podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Nawiązując do wskazanego przez stronę skarżącą przepisów ustawy o organizowaniu i finansowaniu ubezpieczeń społecznych wyjaśnić warto na wstępie, że zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 3 tej ustawy do zakresu działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należało wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenie społeczne. Szczegółowe zasady postępowania w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne określało wydane z upoważnienia ustawowego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne (t.j. Dz.U. z 1993, Nr 68, poz. 830 ze zm.). Zgodnie z § 14 ust. 9 tego rozporządzenia pracodawca opłacał składki na dany miesiąc do 15 dnia następnego miesiąca. Od nie opłaconych w terminie składek ZUS, na mocy art. 34 wspomnianej wyżej ustawy, pobierał odsetki za zwłokę na zasadach i w wysokości określonej przepisami o zobowiązaniach podatkowych. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, że składki na ubezpieczenia podlegały reżimowi ustawy o zobowiązaniach podatkowych, a od dnia 1 stycznia 1998 r. Ordynacji podatkowej. W tym zakresie przywołać warto wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 września 1998 r., sygn. akt II UKN 232/98, w którym stwierdzono, że "Do składek na ubezpieczenie społeczne mają zastosowanie przepisy o zobowiązaniach podatkowych, a decyzja organu ubezpieczeniowego ustalająca obowiązek zapłaty składki wraz z odsetkami za zwłokę ma charakter decyzji podatkowej, co powoduje, że wniesienie odwołania nie wstrzymuje jej wykonania" (publ. OSNP 1999/20/658 ). We wspomnianym orzeczeniu Sąd Najwyższy zaakcentował, że "Do składek na ubezpieczenie społeczne bowiem mają, jak to wyżej wskazano, zastosowanie przepisy o zobowiązaniach podatkowych, a decyzja organu ubezpieczeniowego ustalająca obowiązek zapłaty składki oraz określająca odsetki za zwłokę, ma charakter decyzji podatkowej, czego konsekwencją jest fakt, iż wniesienie od niej odwołania nie wstrzymuje jej wykonania. Ten "podatkowy" charakter decyzji wyraźnie wynika z § 1 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. rozciągającego przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych na należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i składek na zaopatrzenie emerytalne w zakresie określonym przepisami w nim wymienionymi". Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 3 cytowanej ustawy o zobowiązaniach podatkowych w razie niewykonania przez podatnika zobowiązania podatkowego mimo powstania okoliczności uzasadniających wymagalność podatku z mocy prawa organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość tego zobowiązania. Przepis art. 3 § 1 upea dopuszczający wszczęcie egzekucji administracyjnej w celu wykonania obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa, nie ma zatem zastosowania do zobowiązań podatkowych, a tym samym do składek na ubezpieczenie społeczne, skoro stosuje się do nich przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Stosownie bowiem do art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. Nr 27, poz. 111 z późn. zm.) w razie niewykonania przez podatnika zobowiązania podatkowego organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość tego zobowiązania. Podstawą zatem wystawienia tytułu wykonawczego obejmującego obowiązek podatkowy w celu wykonania tego obowiązku w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji mogła być (w obowiązującym ówcześnie stanie prawnym) wyłącznie decyzja organu podatkowego. Zasada ta odnosi się również do niepodatkowych należności budżetowych, do których miały zastosowanie przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Wobec powyższego za bezpodstawny uznać należy pogląd strony skarżącej, że do składek na ubezpieczenia społeczne – jako powstałych z mocy prawa – nie miał zastosowania art. 3 § 1 upea, w części, w której uzależniał stosowanie egzekucji administracyjnej od wydania decyzji w sprawie. Argumentacja powyższa znajduje dodatkowo potwierdzenie w brzmieniu art. 35 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym składki na ubezpieczenia społeczne pracowników oraz należności z tytułów odsetek za zwłokę i dodatkowych opłat, o których mowa w ust. 2, nie opłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". Skoro zatem ustawa ta odsyłała wprost do przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a art. 3 § 1 upea stosowanie egzekucji administracyjnej – do obowiązków określonych w art. 2 ustawy – uzależniał od wydania decyzji lub postanowienia, to na akceptację zasługuje pogląd Dyrektora Izby Skarbowej, że prowadzenie egzekucji na podstawie deklaracji – w stanie prawnym obowiązującym do dnia 30 listopada 2001 r. – było niedopuszczalne. W tym stanie rzeczy w pełni zasadne było umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które w żadnym razie nie wymagało wskazywanego przez ZUS wystąpienia do wierzyciela o wskazanie podstawy prawnej wystawienia tytułów wykonawczych. Wobec powyższej argumentacji, w której wykazano niedopuszczalność prowadzenia egzekucji związaną z podstawą wystawienia tytułów wykonawczych i zasadność zastosowania art. 59 § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pominąć można szczegółowe rozważania dotyczące kwestii przedawnienia egzekwowanych od D. G. składek ubezpieczeniowych oraz kompetencji organu egzekucyjnego w zakresie badania wymagalności dochodzonego obowiązku. Wykazana powyżej legalność zaskarżonego postanowienia nakazywała oddalić skargę w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło