I SA/Gl 476/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2021 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Usługowo-Produkcyjnego A Sp. z o.o. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2020 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 289 (dwieście osiemdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. 2020. 1325 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Usługowo-Produkcyjnego A Sp. z o.o. w B. (dalej podatnik lub Spółka) od decyzji Burmistrza Miasta B. (dalej organ podatkowy) z dnia [...] r. nr [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2020 w wysokości [...] zł, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej Kolegium, SKO lub organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego. Uzasadniając rozstrzygnięcie SKO podało, że w decyzji organu podatkowego przedmiotem opodatkowania były grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni [...] m2, budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni [...] m2 i budowle o wartości [...] zł. W odwołaniu od tej decyzji podatnik wskazał na naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. 2019. 1170) dalej ustawa podatkowa, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że w sprawie znajduje zastosowanie stawka podatku od nieruchomości właściwa dla gruntów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 O.p. W dalszej kolejności Kolegium stwierdziło, że istotą sporu była kwestia opodatkowania gruntów należących do Spółki, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków, jako tereny przemysłowe "Ba". Następnie przytoczyło treść przepisu art. 2 ust. 1, art. 1a ust. 1 pkt 3 i art. 1a ust. 2a ustawy podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. uznając, że z powołanych przepisów wynika, iż grunty należące do Spółki podlegają opodatkowaniu przy zastosowaniu najwyższej stawki podatkowej przewidzianej dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą, gdyż nie są to grunty wymienione w art. 1a ust. 2a pkt 2 ustawy podatkowej. SKO wyraziło pogląd, że począwszy od 1 stycznia 2016 r. do wszystkich gruntów, będących w posiadaniu przedsiębiorcy, jeżeli nie są gruntami wskazanymi w art. 1a ust. 2a ustawy podatkowej, mają zastosowanie najwyższe stawki podatkowe. Powołało się przy tym na orzeczenia sądów administracyjnych w tym przedmiocie. Kolegium ustaliło, że sporne grunty zostały sklasyfikowane jako tereny przemysłowe "Ba" i są w posiadaniu Spółki co oznacza, że nawet jeśli podatnik nie może ich wykorzystywać dla celów prowadzonej działalności gospodarczej podlegają opodatkowaniu przewidzianemu dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca Spółka wniosła o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie: - art. 1a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy podatkowej, - art. 120, art. 121, art. 122 i art. 187 O.p. - art. 84 w związku z art. 32 oraz art. 168 w związku z art. 2 Konstytucji RP W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że była właścicielem spornych nieruchomości składając stosowne deklaracje podatkowe, w których ujmowała do opodatkowania m.in. grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej ([...]m2) i grunty pozostałe ([...]m2). Do października 2020 r. deklaracje te nie budziły wątpliwości. Jednak pod koniec 2020 r. stan ten uległ zmianie bowiem organ podatkowy stwierdził, że zaniżono podstawę opodatkowania gruntów co skutkowało wezwaniem podatnika do skorygowania deklaracji w tym zakresie. Spółka korekty tej nie dokonała wyjaśniając, że deklarowany jako grunt pozostały nie jest związany z prowadzoną działalnością gospodarczą, działka nie była zagospodarowana i nigdy na niej nie prowadzono działalności gospodarczej, gdyż z przyczyn technicznych nie było to możliwe. Teren ten od roku 1980 został zdewastowany przez budowę [...] i do dziś nie nadaje się do użytku. Spółka stwierdziła, że decyzję wydano bez uzasadnienia obiektywnego i sprawdzenia stanu faktycznego w oparciu jedynie na znowelizowanych przepisach prawa. Podkreśliła, że nie zamierza kwestionować samego opodatkowania gruntów, ale jedynie uzależnienie ich opodatkowania wyższą stawką wyłącznie dlatego, że właścicielem jest Spółka prowadząca działalność gospodarczą. Zdaniem Spółki spór w sprawie dotyczy tego, czy grunt należy do Spółki powinien być opodatkowany jako grunt związany z działalnością gospodarczą, przy czym Spółka mimo, że była ich wieczystym użytkownikiem, to jednak nie była posiadaczem gruntu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej. Skarżąca dodała, że organ zaniechał prowadzenia czynności dowodowych wykazujących związanie spornego gruntu z działalnością gospodarczą. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji wskazać należy, że dotyczyła ona określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości co do gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako tereny przemysłowe "Ba" znajdujących się w posiadaniu (wieczyste użytkowanie) przedsiębiorcy (spółki z o.o.) w sytuacji, gdy sporna działka, według podatnika, nie była zagospodarowana i nigdy nie była na niej prowadzona działalność gospodarcza (nie nadaje się do użytkowania). Zdaniem organów podatkowych poczynając od 2016 r. sporne grunty podlegają opodatkowaniu przewidzianemu dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą tylko z tej przyczyny, że znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy i nie zostały wymienione w art. 1a ust. 2a pkt 2 ustawy podatkowej. Według skarżącej Spółki skoro na spornej działce nie można prowadzić działalności gospodarczej z uwagi na względy techniczne (całkowita degradacja terenu), to nie można jej traktować jako związaną z działalnością gospodarczą tylko dlatego, że właścicielem (wieczystym użytkownikiem) jest spółka prowadząca działalność gospodarczą. Ponadto skarżąca podniosła, że organy podatkowe nie dokonały ustaleń faktycznych co do stanu tej działki i jej związania z działalnością Spółki. Badając sprawę wskazać należy, że w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r. SK 39/19 stwierdzono, iż "art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170) rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał przywołał treść art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej w jego brzmieniu do dnia 31 grudnia 2015 r. i od dnia 1 stycznia 2016 r. stwierdzając, że zmiana tego przepisu nie miała znaczenia dla przedmiotu kontroli, bowiem kontroli podlegała jedynie definicja legalna zawarta w pierwszej części tego przepisu, zaś nowelizacja z 2015 r. nie zmieniła wyłącznego kryterium powiązania danej nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej, którym nadal jest posiadanie tej nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą. W ocenie Trybunału przedsiębiorcy nie mogą być obciążani większą stawką podatku jedynie z powodu posiadania nieruchomości, które nie służą im do prowadzenia działalności gospodarczej. Opodatkowanie wyższą stawką podatku od nieruchomości gruntów lub budynków - niewykorzystywanych i niemogących być potencjalnie wykorzystywanymi do prowadzenia działalności gospodarczej - wyłącznie ze względu na posiadanie ich przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą Trybunał uznał za niezgodne z art. 64 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie z treścią art. 190 ust. 1 i ust. 4 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (ust. 1), zaś orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana ostateczna decyzja administracyjna stanowi podstawę m.in. do uchylenia decyzji na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania (ust. 4). Oznacza to, że nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia sądowego oraz decyzji administracyjnej po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego na podstawie przepisu w takim jego kształcie normatywnym, który Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją RP (tak wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 maja 2020 r. sygn. akt II SA/Po 1145/18). "Art. 190 ust. 4 Konstytucji RP (...) stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania" (tak wyrok NSA z dnia 28 marca 2018 r. sygn. akt II FSK 855/16). Skoro w niniejszej sprawie podstawą do wydania zaskarżonej decyzji był przepis, którego konstytucyjność zakwestionował Trybunał Konstytucyjny w rozumieniu przywołanym przez Kolegium, to decyzję tę należało uchylić jako naruszającą prawo w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019. 2325), dalej p.p.s.a. Dodać należy, że w wyroku NSA z dnia 19 maja 2021 r. sygn. akt III FSK 3422/21 wyrażono pogląd, że "sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą nie uzasadnia jeszcze jej związku z prowadzoną działalnością gospodarczą". W wyroku tym stwierdzono, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r. (SK39/19) jest eliminacja takiej interpretacji art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej, która w kwestii związania gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej, ogranicza się do faktu ich posiadania przez przedsiębiorcę lub podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Jak wynika z akt sprawy i zaskarżonej decyzji organ odwoławczy błędnie przyjął, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalności gospodarczą danego przedmiotu opodatkowania (gruntu) uzasadnia jego związek z prowadzoną działalnością gospodarczą. Dlatego też uwzględniając wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w przywołanym wyżej wyroku organ odwoławczy ponownie zbada zasadność zastosowania tej podstawy prawnej i w tym celu przeprowadzi stosowne postępowanie, w tym ewentualnie dopuści dowody, które pozwolą na ustalenie charakteru posiadanej przez stronę działki (gruntu) i jej związku z działalnością gospodarczą podatnika w innych warunkach niż tylko jej posiadanie przez przedsiębiorcę. Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. ec