I SA/Gl 481/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 21 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. A. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W piśmie procesowym z dnia 22 października 2015 r. L. A. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek ten został następnie złożony na urzędowym formularzu (druk PPF z dnia 2 grudnia 2015 r.). W tych ramach powielił zakres wniosku, wnosząc przy tym alternatywnie o ustanowienie radcy prawnego albo adwokata. Pismem z dnia 11 grudnia 2015 r. referendarz sądowy, przeprowadziwszy uprzednio analizę wniosku pod kątem wymogów formalnych, jak i co do treści, wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych. Na skutek wniosku L. A. z dnia 8 stycznia 2016 r., w którym skarżący sprecyzował ostatecznie, iż wnosi m.in. o ustanowienie adwokata, referendarz sądowy, mocą zarządzenia z dnia 13 stycznia 2016 r., przedłużył skarżącemu termin do uzupełnienia wniosku o kolejne siedem dni, licząc od dnia doręczenia odpisu tego zarządzenia, czyli od 25 stycznia 2016 r. Pismem wysłanym drogą mailową w dniu 29 stycznia 2016 r. skarżący ponownie wystąpił o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pomimo wezwania, mail skarżącego nie został własnoręcznie podpisany, co skutkowało jego pozostawieniem bez rozpoznania, mocą zarządzenia z dnia 22 marca 2016 r. Zarządzenie referendarza stało się następnie przedmiotem sprzeciwu, który został odrzucony postanowieniem Sądu z dnia 16 maja 2016 r., albowiem skarżący uchybił terminowi do uzupełnienia braku formalnego tego sprzeciwu. Postanowieniem z dnia 12 lipca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie L. A. na ww. postanowienie Sądu pierwszej instancji. Ostatecznie skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy do dnia dzisiejszego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata uzależnione jest od wykazania, że wnioskujący nie będzie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Przy czym słowo "wykaże", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Referendarz sądowy, korzystając z uprawnienia płynącego z art. 255 P.p.s.a., zmierzał w tej sprawie między innymi do wyjaśnienia tych wszystkich wątpliwości, które zrodziły się w toku badania wymogów formalnych oraz treści druku PPF z dnia 2 grudnia 2015 r. Obszerne wezwanie z dnia 11 grudnia 2015 r. pozostało ostatecznie bez odpowiedzi, zaś termin do uzupełnienia wniosku upłynął z dniem 1 lutego 2016 r., tj. w siódmym dniu liczonym od daty doręczenia odpisu zarządzenia o przedłużeniu terminu. W konsekwencji należy przyjąć, że wniosek skarżącego jest obarczony mankamentami dowodowymi, które nie pozwoliły przyznać prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tytułem wyjaśnienia trzeba odnotować, że próbowano ustalić w tej sprawie m.in. stan rachunku bankowego, z którego skarżący uiścił wpis sądowy od skargi. Wezwanie z dnia 11 grudnia 2015 r. zmierzało także do ustalenia tytułu prawnego do mieszkania, które skarżący zajmuje. W tych ramach trzeba odnotować, że w druku PPF L. A. zeznał wcześniej, że nie posiada żadnej nieruchomości. Referendarz próbował nadto zweryfikować oświadczenie skarżącego o tym, że z nikim nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Oświadczenie to, być może w wyniku upływu czasu, pozostaje w sprzeczności z treścią pisma skarżącego z dnia 27 października 2014 r., w którym razem z A. K. oświadczyli, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Zaistniały dysonans wymagał wyjaśnienia na gruncie aktualnych dokumentów źródłowych. Co więcej, odpowiadając na wezwanie referendarza, skarżący miał możliwość wykazania nie tylko dochodów jego gospodarstwa domowego, ale posiadał również sposobność by udokumentować wszelkie jego obciążenia, w tym także świadczenie alimentacyjne, czy też te, które wynikają z postępowania egzekucyjnego. Wszystkie podniesione wyżej okoliczności są kluczowe dla rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, wszak do poznania zdolności płatniczej skarżącego konieczna byłaby rekonstrukcja jego budżetu domowego, a więc zestawienie wpływów, kosztów i posiadanych zasobów. Dopiero wówczas można byłoby stwierdzić, jakimi środkami skarżący dysponuje i ocenić, czy pozwalają one na poniesienie kosztów postępowania. W braku tych ustaleń nie jest natomiast możliwe uznanie, że skarżący zasługuje na przyznanie prawa pomocy. Niewykonanie wezwania nie pozwala więc uwzględnić wniosku, pozostawiając bez wyjaśnienia wiele wątpliwości, które zrodziły się w toku analizy wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na uwadze całość poczynionych wyżej uwag, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.