I SA/Gl 49/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Bożena Pindel, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi I. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm. - dalej K.p.a.) oraz art. 17, art. 18 i art. 34 § 4 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. dalej u.p.e.a.) - po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie Dyrektora O/ZUS Z. Inspektorat w T. z dnia [...] Nr [...] o nieuwzględnieniu zarzutów złożonych w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] oraz od [...] do [...] obejmujących zaległości składkowe I.T. za lata 2002-2011 - zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w oparciu o wyżej wskazane tytuły wykonawcze, Dyrektor Oddziału ZUS w Z. prowadzi, na mocy upoważnienia przyznanego w art. 19 § 4 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wobec I.T., w toku którego zawiadomieniami z [...] Nr [...] do [...], doręczonymi wraz z odpisami tych tytułów w dniu [...], zajął zobowiązanemu wynagrodzenie za pracę w A. Pismem z dnia 14 czerwca 2012r. pełnomocnik strony G.T. skierował zarzuty na postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 33 pkt 2 u.p.e.a. podnosząc, że wskazany w tytułach wykonawczych obowiązek nie jest wymagalny. Zdaniem pełnomocnika, decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia [...] w sprawie umorzenia należności nie jest ostateczna, bowiem w terminie został wniesiony przysługujący wnioskodawcy środek odwoławczy - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tych okolicznościach, w dacie wystawienia tytułów wykonawczych, tj. w dniu [...] oraz [...] organ nie mógł z góry przesądzić ani przewidzieć, że w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wydana zostanie decyzja odmowna w przedmiocie umorzenia należności. Wystawienie zatem tytułów wykonawczych przed datą wymagalności, czyli ostatecznego zakończenia postępowania w sprawie umorzenia należności, narusza przepis art. 83 ust 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z przepisem art. 16 § 1 K.p.a i przepisem art. 130 tej ustawy. Działając zarówno jako wierzyciel jak i organ egzekucyjny, Dyrektor O/ZUS Z. postanowieniem z dnia [...] Nr [...], doręczonym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 16 sierpnia 2012r., uznał zarzut zobowiązanego za nieuzasadniony. Organ egzekucyjny podkreślił, iż nie stwierdzono, aby przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidywały zakaz prowadzenia egzekucji w stosunku do dłużników występujących do ZUS z wnioskami o umorzenie należności z tytułu składek. Gdyby bowiem taka możliwość istniała - jak próbuje wywodzić w zarzutach pełnomocnik strony, doprowadziłoby to w praktyce do braku możliwości egzekwowania zaległości, gdyż wszelkie działania egzekucyjne byłyby blokowane wnioskami o umorzenie. Na to postanowienie pełnomocnik strony w dniu 23 sierpnia 2012r. złożył zażalenie, w którym przytoczył argumenty zawarte w uzasadnieniu zarzutów, a więc brak ostatecznej decyzji w sprawie umorzenia należności, co ma wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia w związku z brzmieniem art. 33 pkt 1 oraz w zw. z art. 33 pkt 2 u.p.e.a. W jego ocenie decyzja ta jest nadal w trakcie rozpatrywania, z uwagi na złożony do Prezesa ZUS wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Pełnomocnik dodał, że do czasu ostatecznego zakończenia postępowania w sprawie umorzenia obowiązku, dla którego również przewidziano środek odwoławczy, zasadnym jest twierdzenie o braku wymagalności obowiązku z innego powodu, którym jest właśnie toczące się postępowanie o umorzenie należności w całości. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został oparty na przepisie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz.U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365) w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, co jest związane z przewlekłą, nieuleczalną chorobą płatnika składek powodującą, że skarżący jest pozbawiony możliwości uzyskiwania dochodu, pozwalającego na spłacenie zaległych należności oraz podjęcie zatrudnienia. Dyrektor Izby Skarbowej po przeanalizowaniu sprawy wskazał, iż poza sporem pozostaje, że I.T. nie uiścił składek należnych w latach 2002- 2011, a zatem nie tylko w pełni uprawnionym, ale wręcz koniecznym na gruncie zapisu art. 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji było poddanie ich przymusowemu dochodzeniu. Przepis ten stanowi bowiem, że w razie uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel podejmuje czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Z tego obowiązku wywiązał się Dyrektor O/ZUS Z. Inspektorat w T., kierując do zobowiązanego upomnienia doręczone w dniu 21 marca 2012 r., jak również wystawiając [...] tytuły wykonawcze na te zaległości wg określonego przepisami wzoru. Zdaniem organu bez wpływu na tę prawidłowość pozostaje powoływany przez pełnomocnika strony fakt skierowania do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej decyzji z dnia [...] nr [...] odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek, bo jedynie przychylne jego rozpoznanie mogłoby mieć przełożenie na toczące się postępowanie egzekucyjne. Nietrafnym na tym tle jest argument, iż brak ostatecznej decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości składkowych I.T. oznacza brak wymagalności egzekwowanego obowiązku, gdyż zaległości składkowe czyli dochodzony egzekucyjnie obowiązek (jak wynika z tytułów wykonawczych), wykazany został w deklaracjach składkowych złożonych przez płatnika i zaakceptowanych przez ZUS. Z tego względu nie ma zastosowania w tej sprawie art. 130 K.p.a., powołany przez stronę w zażaleniu. Tym samym nie może być mowy o braku wymagalności składek poddanych egzekucji administracyjnej, a więc nie zaistniał też przypadek z art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a.. Skuteczne powołanie się na sytuację wymienioną w punkcie 2 art. 33 tej ustawy wymaga wykazania, że doszło do umorzenia należności składkowych, a takiej okoliczności pełnomocnik strony nie udowodnił i nie potwierdzają jej zaistnienia akta sprawy. Z informacji natomiast uzyskanych od wierzyciela wynika, iż na dzień dzisiejszy wniosek strony został rozpoznany negatywnie przez Prezesa ZUS. Na tak wydane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej pełnomocnik złożyłł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której zaskarżył rozstrzygnięcie w całości i na podstawie art. 125 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej p.p.s.a.) wniósł o zawieszenie postępowania sądowego do czasu wydania wyroku w sprawie I SA/GL 1180/12 o uchylenie decyzji ZUS o odmowie umorzenia należności tytułu składek za lata 2002 – 2011. Podniósł, że decyzja ta, z uwagi na jej zaskarżenie do WSA, nie jest ostateczna i może zostać wyeliminowana z obrotu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zaakcentował, że zgodnie z art. 33 u.p.e.a. przesłanki, na których można oprzeć zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym zostały enumeratywnie wymienione w tym przepisie. W pkt 1 ustawodawca wskazał wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku a w pkt 2 – brak jego wymagalności z innego powodu. Przesłanek tych nie wyczerpuje natomiast postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości składkowej. Organ podkreślił, iż decyzje odmawiające umorzenia składek pozostają w obrocie. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2013 r. tut. Sąd odmówił zawieszenia postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 5 lipca 2013 r. pełnomocnik skarżącego ponownie wniósł o zawieszenie postępowania, tym razem ze względu na fakt, że postanowieniem z dnia [...] (które zostało załączone do pisma) Dyrektor Oddziału ZUS w Z. Inspektorat w T. zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego, prowadzone na podstawie w/w tytułów wykonawczych do czasu uprawomocnienia się decyzji dotyczącej umorzenia zaległości albowiem w dniu 7 czerwca 2013 r. zobowiązany ponownie złożył wniosek o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia składek. W odpowiedzi z dnia 24 lipca 2013 r., która wpłynęła do Sądu w dniu 26 lipca 2013 r., Dyrektor Izby Skarbowej w K. po raz kolejny uznał wniosek o zawieszenie postępowania za niezasadny. Wskazał, iż fakt późniejszego zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie ma wpływu na ocenę zasadności zarzutów co do prawidłowo wszczętego i prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Podkreślił, że w przypadku umorzenia zaległości składkowych postępowanie egzekucyjne zostanie umorzone z mocy prawa na gruncie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (Dz.U. z 2012 r. poz. 1551). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W tym zakresie mieści się ocena czy zaskarżony akt administracyjny odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Podkreślić należy, że podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z akt sprawy wynika, iż kontroli Sądu poddane zostało postanowienie o nieuwzględnieniu zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, skierowanych na podstawie przepisu art. 33 pkt 2 u.p.e.a. Dokonując oceny zaskarżonego orzeczenia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu Sąd uznał, iż postanowienie organu nadzoru jest prawidłowe. Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podstawą prawną zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie przyczyny enumeratywnie wymienione w tym przepisie: - wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, - odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, -określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 w/w ustawy, - błąd co do osoby zobowiązanego, - niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, -niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, - brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 w/w ustawy, - zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, - prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, - niespełnienie wymogów określonych w art. 27 w/w ustawy. Zarzuty wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, który powinien zawierać pouczenie o możliwości wniesienia tego środka prawnego. Trzeba też wyraźnie podkreślić, iż zobowiązany nie może po upływie 7 - dniowego terminu do wniesienia zarzutów uzupełniać zarzutów oraz wnosić nowych zarzutów w terminie późniejszym, przywołując nowe ich podstawy. Mając na uwadze treść zarzutów sformułowanych przez pełnomocnika skarżącego stwierdzić należy, iż generalnie dotyczą one sytuacji przewidzianych w art. 33 pkt 1 i 2, kiedy egzekucja jest niedopuszczalna ze względów merytorycznych. Są to m.in. sytuacje, kiedy obowiązek w ogóle nie istniał (np. uległ przedawnieniu), wystąpiła czasowa niedopuszczalność egzekucji (np. spłata została rozłożona na raty) albo nastąpił brak wymagalności obowiązku z innego powodu. Tę ostatnią właśnie okoliczność powołuje skarżący stwierdzając, że toczy się postępowanie w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie zaległości z tytułu składek poprzez jej całkowite umorzenie. W ocenie Sądu, wbrew argumentom skarżącego, taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie. Oceniając skutki złożenia przez zobowiązanego wniosku o umorzenie zaległości podatkowej w kontekście przesłanki wszczęcia postępowania egzekucyjnego jaką jest "uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku" należy mieć na uwadze, że wniosek taki nie niweczy stanu, w którym zobowiązanie pozostaje niewykonane. Konstatacji tej nie można podważyć powołując na okoliczności przedstawione we wniosku o zastosowanie ulgi płatniczej. Wskazać trzeba, iż samo złożenie wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązania nie jest przesłanką odstąpienia od podjęcia przez wierzyciela działań wskazanych w art. 6 § 1 ustawy egzekucyjnej. Tym samym wniosek taki nie może stanowić podstawy zgłoszenia zarzutu z art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a., gdyż jego złożenie nie wstrzymuje wykonania obowiązku. Dopiero wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia obowiązku bądź rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej powoduje zaistnienie tego rodzaju zarzutu (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 510/10). Żądanie zastosowania ulgi w spłacie zobowiązania nie jest także obligatoryjną przyczyną zawieszenia postępowania egzekucyjnego, którego przesłanki wskazane są w art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej. Jak więc wykazano powyżej, nierozstrzygnięty na etapie wydania zaskarżonego postanowienia stosowną decyzją wniosek o umorzenie zaległości z tytułu składek nie może skutecznie rzutować na dopuszczalność wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz jego kontynuowanie. Ratio legis takiej regulacji wiąże się zapewne - jak zasadnie wskazuje organ egzekucyjny - z zapobieżeniem sytuacji, w której zobowiązany mógłby poprzez dowolne wnioskowanie o przyznanie ulgi płatniczej odraczać rozpoczęcie przymusowego ściągania należności (i w tym okresie wyzbywać się podlegającego egzekucji majątku) lub przerywać prowadzone już przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. Przywołać także warto wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2010 r., (sygn. akt II FSK 1957/10, LEX nr 745716), w którym sąd ten stwierdził, iż "w przypadku wszczęcia przez zobowiązanego postępowania w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej, wierzyciel może odstąpić od podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny (na przykład obawa bezskuteczności egzekucji w wypadku zwłoki w jej wszczęciu), ale nie ma prawnego obowiązku odstąpienia od podjęcia takich czynności". Teza ta dotyczy bezsprzecznie także wszczęcia postępowania o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zaległości składkowej. Jak wynika z załączonego do akt niniejszej sprawy postanowienia z dnia 10 czerwca 2013 r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego do czasu uprawomocnienia się decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości składkowych. Niemniej jednak, jak słusznie zauważył organ nadzoru, okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ocenę wniesionych przez stronę zarzutów co do braku wymagalności obowiązku, które należy uznać za nieuzasadnione. Sąd badając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że organ dokonał właściwej oceny okoliczności konkretnego przypadku stanowiącego podstawę zarzutu na podstawie przeprowadzonej analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w postanowieniu uzasadnił w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Reasumując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regułą prawa, a tym samym nie dopatrzył się naruszenia przepisów w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie znalazł także podstaw do zawieszenia postępowania sadowego w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł o oddaleniu skargi.