I SA/Gl 495/04
WyrokWSA w Gliwicach2005-05-25
Skład orzekający: Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Ewa Karpińska, Asesor WSA Mirosław Kupiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy ma prawo badać i oceniać treść czynności cywilnoprawnych, w tym ich cel, w celu ustalenia rzeczywistej treści stosunków łączących kontrahentów i zakwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego?Ratio decidendi
Organ podatkowy ma uprawnienie do samodzielnego ustalania rzeczywistej treści stosunków łączących kontrahentów, co obejmuje prawo do badania i oceny treści, formy, a także celu czynności cywilnoprawnych. Jeśli czynności te zostaną uznane za pozorne, a zakup środków trwałych miał na celu jedynie umożliwienie rozliczenia podatku naliczonego, podczas gdy w rzeczywistości stanowił wkład niepieniężny (aport), organ może zakwestionować prawo do odliczenia podatku naliczonego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatnika, który rozliczył podatek VAT, odliczając podatek naliczony od zakupu środków trwałych. Organy podatkowe zakwestionowały prawo do odliczenia, uznając transakcje zakupu za pozorne, a faktyczną czynność za wniesienie wkładu niepieniężnego (aportu) w zamian za udziały, co jest czynnością zwolnioną z VAT. Podatnik kwestionował te ustalenia, wskazując na faktyczne nabycie towarów, ich wykorzystanie w działalności gospodarczej oraz fakt zadeklarowania i zapłacenia podatku VAT przez sprzedawców. Sprawa przeszła przez postępowanie kontrolne, wznowienie postępowania, decyzje organów podatkowych różnych instancji, a następnie skargę do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej Sędzia NSA Ewa Karpińska Asesor WSA Mirosław Kupiec /spr./ Protokolant Katarzyna Faltus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2005 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
W wyniku kontroli podatkowej przeprowadzonej przez pracowników Urzędu Skarbowego w Z. w [...] i [...] 2000 r. stwierdzono, że "A" Sp. z o.o. zawyżyła za [...],[...] i [...] 2000 r. kwotę nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad należnym odpowiednio o kwotę [...]zł, [...] zł i [...] zł. Ustalono, że zawyżenie to powstało na skutek przyjęcia do rozliczenia w deklaracjach podatkowych VAT-7 za [...],[...] i [...] 2000 r. faktury VAT nr [...] z dnia [...] 2000 r., nr [...] z dnia [...] 2000 r., nr [...] z dnia [...] 2000 r., nr [...] z dnia [...] 2000 r. oraz nr [...] z dnia [...] 2000 r. nie stanowiących podstawy do dokonania odliczenia wykazanego w niej podatku. Wykazano też, że środki te podatnik przyjął na stan z dniem [...] 2000 r. i rozpoczął dokonywanie od nich odpisów amortyzacyjnych od ustalonej wartości początkowej.
Według ustaleń kontroli podatnik dokonał zakupu urządzeń do przerobu i sortowania złomu w skład których wchodziły prasonożyce, dźwig i przenośnik taśmowy od następujących firm "B" S.c. i "C" Sp. z o.o., będących współwłaścicielami przedmiotowych urządzeń. Podkreślono przy tym, że przedmiotowe środki trwałe zostały sprowadzone przez "C" Sp. z o.o. bezpośrednio z zagranicy na teren nabywcy i fizycznie nigdy nie były w posiadaniu dokonujących sprzedaży Spółek. Udział we współwłasności w tych urządzeniach firma "C" Sp. z o.o. zbyła na rzecz "B" zgodnie z umową sprzedaży z dnia [...] 1999 r. Zauważono, że urządzenia były sprowadzone na potrzeby związane z działalnością prowadzoną przez podatnika "A" Sp. z o.o.. Dodatkowo ustalono, że:
- za dokonane zakupy środków trwałych podatnik nie dokonał zapłaty,
- firmy "C" i "B" zgodnie z Uchwałą nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników "A" z dnia [...] 2000 r. objęły udziały w zamian za wierzytelności wynikające z niezapłaconych faktur dokumentujących sprzedaż przedmiotowych środków trwałych, co znalazło odbicie w bilansie podatnika z dnia [...] 2000 r.,
- podatnik dysponował kapitałem w kwocie zł zgromadzonym na rachunku bankowym przelewami z dnia [...] i [...] 2000 r. , który został w pełnej wysokości wycofany – co również uwidocznił wspomniany wyżej bilans,
- podatnik nie posiadał środków finansowych na dokonany zakup środków trwałych, a zaciągnięte krótkoterminowe kredyty przeznaczył na finansowanie bieżących wydatków związanych ze swoją działalnością.
Przedstawione okoliczności faktyczne dały podstawę do wnioskowań przez organy podatkowe pierwszej i drugiej instancji, że zarówno transakcje zakupu środków trwałych jak i transakcje objęcia przez "B" S.c. i "C" Sp. z o.o. udziałów w "A" Sp. z o.o. były czynnościami zawartymi w celu ukrycia czynności faktycznej polegającej na wniesieniu przez te firmy wkładu niepieniężnego (aportu) w zamian za objęcie w Spółce udziałów wykluczającej możliwość dokonania odliczenia. Zaznaczono, że wniesienie wkładu niepieniężnego do spółki prawa handlowego i cywilnego i objęcie w zamian udziałów w tej spółce jest czynnością zwolnioną od podatku od towarów i usług zgodnie z § 69 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz. 1245 z późn. zm., zwanym dalej Rozporządzeniem). Jako podstawę prawną rozstrzygnięć powołano art. 58 i art. 83 k.c. w związku z § 50 ust. 4 pkt 5 lit. c Rozporządzenia. Organ podatkowy pierwszej instancji decyzjami z dnia [...] 2001 r. określił nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym (do przeniesienia) za [...] w kwocie [...] zł, czerwiec w kwocie [...] zł a za lipiec w kwocie [...] zł w tym do zwrotu na rachunek bankowy [...] zł i do przeniesienia na następny miesiąc [...] zł. Tego samego dnia wydane zostały również decyzje ustalające dodatkowe zobowiązanie podatkowe za ten okres.
Rozpatrując skargę od decyzji Izby Skarbowej w K. z dnia [...] 2001 r. dotyczących powyższych okresów rozliczeniowych Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 lutego 2002 r. sygn. akt I S.A./Ka 1746-1751/01 oddalił ją. Od wyroku tego nie wniesiono rewizji nadzwyczajnej. Sąd uznał, że organom podatkowym przysługuje uprawnienie do samodzielnego ustalania rzeczywistej treści stosunków łączących kontrahentów. Z tego względu mają one prawo badać i oceniać treść bądź formę czynności cywilnoprawnych (jak też jej cel), jednakże zakres tego badania każdorazowo zakreślony jest przez daną ustawę prawno-podatkowym stanem faktycznym. Zdaniem Sądu słuszny był wniosek organów, że zakwestionowane faktury dokumentują czynności pozorne, a zakup urządzeń pozwalał rozliczyć podatek naliczony, gdy tymczasem aport nowych środków trwałych możliwości takiej nie dawał i poprzedzony został wszechstronną i logiczną analizą okoliczności sprawy, której żadnego błędu Sąd nie mógł zarzucić.
W [...] i [...] 2002 r. została przeprowadzona u podatnika kontrola skarbowa w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania praz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków stanowiących dochód budżetu państwa za 2000 r. W efekcie przedmiotowej kontroli został wydany przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wynik kontroli z dnia [...] 2002 r., w którym zakwestionowano rozliczenie podatnika w podatku od towarów i usług za okresom [...] do [...] 2000 r. W związku z tym, że istniały już prawomocne decyzje organu odwoławczego obejmujące te okresy rozliczeniowe organ ten na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm., zwaną dalej O.p.) wydał postanowienie z dnia 20.08.2003 r., którym z urzędu wznowił postępowanie w zakresie określenia kwoty podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia za miesiąc [...],[...] i [...] 2000 r. oraz w zakresie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego za miesiąc [...] 2000 r.
Po przeprowadzeniu postępowania, co do przesłanek wznowienia decyzją z dnia [...] 2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił w całości wcześniejszą własną decyzję ostateczną za miesiąc [...] 2000 r., a orzekając co do istoty sprawy:
1/ uchylił w całości decyzję Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] 2001 r.,
2/ określił nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym (do przeniesienia) w kwocie [...] zł.
Na wstępie w uzasadnieniu tej decyzji opisał powstanie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia za okres od [...] do [...] 2000 r. określonej ostatecznymi decyzjami. Natomiast w końcowej części uzasadnienia, powołując się na własną decyzję wydana tego samego dnia określającą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za [...] 2000 r. do przeniesienia na następny miesiąc w kwocie [...] zł, organ ten stwierdził, że w następstwie powyższej decyzji uległa zmianie również wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia za [...] 2000 r. polegająca na zmniejszeniu jej wysokości z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł
W odwołaniu z dnia [...] 2003 r. pełnomocnik podatnika wniósł o uchylenie w całości decyzji wydanej w konsekwencji wznowienia postępowania oraz o umorzenie postępowania. Decyzji tej zarzucił, podobnie jak decyzji dotyczącej miesiąca [...] 2000 r., naruszenie następujących przepisów:
- art. 120 i art. 122 O.p. poprzez sprowadzenie postępowania przez organ do stwierdzenia, że podatnik przeprowadził pozorne transakcje w związku z którymi nie może odliczyć podatku naliczonego z otrzymanych faktur VAT, a rozstrzygając sprawę pominięto okoliczności faktyczne dotyczące tych transakcji, takie jak: otrzymanie towarów, wykorzystanie towarów przez podatnika do faktycznie prowadzonej działalności, otrzymanie faktur VAT oraz rozliczenie przez sprzedawców kwot podatku należnego od dokonanych sprzedaży na rzecz podatnika,
- art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art.210 § 4 O.p. poprzez wydanie decyzji, której uzasadnienie obok gołosłownego stwierdzenia o pozorności transakcji nie zawiera argumentacji, pozwalającej na zapoznanie się z tokiem rozumowania organu, a w szczególności na czym przypisywana podatnikowi pozorność transakcji miała polegać, jaki był cel i korzyść podatkowa, którą miałby osiągnąć podatnik, poprzez zawieranie transakcji pozornych,
- § 50 ust. 4 pkt 5 lit. c Rozporządzenia poprzez bezpodstawne i bezprawne zastosowanie wobec podatnika, któremu naruszając zasady postępowania przypisano pozorność dokonywanych transakcji,
- art. 19 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 z poźn. zm., zwaną dalej u.p.t.u.) przez bezpodstawne i bezprawne zakwestionowanie prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu środków trwałych,
- art. 19 ust. 3 u.p.t.u. przez bezprawne i bezpodstawne uznanie, iż podatnik nie mógł odliczyć podatku naliczonego z faktur otrzymanych w [...] 2000 r. ze względu na fakty mające miejsce w [...] 2000 r. i przypisywane im skutki, które według organu ukazały rzeczywisty cel ukryty pod pozorem dokonanych transakcji zakupu towarów.
Rozpatrując odwołanie od przedmiotowej decyzji organ odwoławczy dnia [...] 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszej instancji uznając, że stawiane zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest następstwem decyzji wymiarowej za [...] 2000 r., w wyniku której została prawidłowo określona nadwyżka podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc
W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego pełnomocnik podatnika podniósł trzy zarzuty, które były identyczne jak w skardze na decyzję obejmującą miesiąc [...] 2000 r. Po pierwsze uznał, że decyzja narusza treść art. 127 O.p., który to przepis stanowi o zasadzie dwuinstancyjności postępowania podatkowego, ponieważ organ zarówno w pierwszej jak i w drugiej instancji wznowionego postępowania zamiast przeprowadzić nowe postępowanie w sprawie w pełni nawiązał do uchylonych decyzji. W konsekwencji rozstrzygnięcie w obu decyzjach, zdaniem skarżącego, stanowiło w istocie wymiar uzupełniający. Powołując się na orzecznictwo skarżący stwierdził, że naruszenie zasady dwuinstancyjności godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe i w związku z tym uznał to za rażące naruszenie prawa skutkujące nieważnością decyzji. Po drugie podniesiono zarzut naruszenia art. 120 oraz art. 122 O.p., który zobowiązuje organy podatkowe do działania na podstawie przepisów prawa. Podatnik wymienił następujące fakty, które zostały pominięte:
- podatnik nabył własność wyżej wymienionych środków trwałych,
- nabyte towary zostały zainstalowane w miejscu prowadzonej przez podatnika działalności i nadal służą jego działalności gospodarczej,
- fakt zawarcia umowy kupna-sprzedaży pomiędzy Hutą "D" S.A., "C" Sp. z o.o. i "B" S.c., jako sprzedawcami oraz "A", jako nabywcą towarów, co ma swoje konsekwencje prawno-podatkowe nie tylko w "A", który na podstawie otrzymanych faktur VAT dokonywał odliczenia podatku naliczonego, ale również u wystawców tych faktur. Podkreślono, że kwoty należnego podatku od przeprowadzonej sprzedaży towarów, wynikające z wystawionych faktur VAT wpłynęły do kasy urzędów skarbowych właściwych dla zbywców. "A", jako zarejestrowany podatnik podatku od towarów i usług, odliczał więc podatek naliczony dokładnie w tych samych kwotach które wpłacali sprzedawcy, jako kwoty podatku należnego w związku z dokonaną sprzedażą towarów,
- fakt dokonania konwersji, który w żaden sposób nie wpłynął na okoliczność, iż to "A" jest cały czas właścicielem nabytych składników majątkowych i są one wykorzystywane do prowadzenia przez podatnika działalność. Ten fakt był istotny, zdaniem pełnomocnika a nie to, że udziałowcami podatnika stali się również wierzyciele,
- fakt dokonania konwersji, oznaczający w istocie oddłużenie firmy wobec dostawców, który był powszechnie stosowaną praktyką w działalności firm, mającą na celu poprawę ich sytuacji finansowej, bilansowej, zdolności kredytowej. W tym zakresie pełnomocnik stwierdził, że zamiana długów wobec wierzycieli na ich udziały w zadłużonej firmie jest stosowana w tak głośnych przypadkach jak "E", "F", a także "G".
W końcu po trzecie zaznaczył, że w odwołaniu wskazał przepisy u.p.t.u., które regulują zasady obniżania kwot podatku należnego o kwoty podatku naliczonego przez podatnika podatku od towarów i usług, ale jak wskazał zostało to kompletnie zignorowane przez organ odwoławczy. Powołano jeszcze raz treść przepisów art. 19 ust. 1, 2, 3 i 3a, art. 21 ust. 1 oraz art. 25 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 1 i art. 25 ust. 3 "a contrario" u.p.t.u. zarzucając ich naruszenie poprzez bezprawne i bezpodstawne zakwestionowanie odliczenia kwot podatku naliczonego, którego dokonał zarejestrowany podatnik podatku od towarów i usług w związku z nabyciem środków trwałych, która to transakcja została udokumentowana otrzymanymi fakturami VAT oraz potwierdzona otrzymanymi przez podatnika towarami. Sprzedawcy towarów wpłacili należny podatek do swoich urzędów skarbowych, a nabywca odliczył jego kwotę, jako podatku naliczonego związanego ze sprzedażą opodatkowaną. Dodatkowo powołano się na naruszenie art. 24b § 1 O.p. z tego względu, że organ nie udowodnił, iż z dokonanych czynności nie można było oczekiwać innych istotnych korzyści niż wynikające z obniżenia wysokości zobowiązania podatkowego, zwiększenia straty, podwyższenia nadpłaty lub zwrotu podatku. W ramach zasady neutralności podatku od towarów i usług odwołał się do wywodów zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 24.11.2003 r. sygn. akt FSA 3/03. W związku z tym ostatecznie uznał, że zastosowanie wobec niego § 50 ust. 4 lit. c Rozporządzenia, jako podstawy do zakwestionowania odliczenia podatku naliczonego z otrzymanych faktur VAT, jako dokumentujących transakcje pozorne było bezprawne.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. uznał powyższe zarzuty za bezzasadne. Odnośnie pierwszego zarzutu podkreślono, że przepisy art. 13 i art. 221 O.p. wprowadziły wyjątek w zakresie postępowania prowadzonego między innymi przez Dyrektora Izby Skarbowej, a zasada dwuinstancyjności obowiązuje w postępowaniu zwykłym jak i nadzwyczajnych trybach postępowania podatkowego. Dlatego w wyniku złożonego odwołania na decyzję pierwszej instancji Dyrektor Izby Skarbowej wydał rozstrzygnięcie w drugiej instancji powołując jako podstawę prawną art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 221 oraz art. 13 § 1 pkt 2 lit. c O.p. W zakresie drugiego zarzutu organ ten zaznaczył, że podczas przeprowadzania postępowania podatkowego przepisy proceduralne oraz przepisy prawa materialnego zostały prawidłowo zastosowane, a decyzja w wyniku tych działań podjęta, zawierała prawidłowo powołane przepisy prawne. W zakresie trzeciego zarzutu wskazał, że faktury zakupu dokumentujące czynność pozorną nie mogły stanowić podstawy obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w myśl przepisu § 50 ust. 4 pkt 5 lit. c Rozporządzenia wydanego na podstawie delegacji wynikającej z przepisu art. 23 pkt 1 u.p.t.u.
Pełnomocnik skarżącego do pisma z dnia 26 lutego 2005 r. dołączył kserokopię wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 10 lutego 2005 r. kierowanego do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie, że § 14 ust. 2 pkt 4 lit. c rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 97, poz. 970 z późn. zm.) jest niezgodny z art. 92 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.), a także z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji. W piśmie tym zaznaczono, że § 14 ust. 2 pkt 4 lit. c w/w rozporządzenia jest kontynuacją § 50 ust. 4 pkt 5 lit. c Rozporządzenia.
Na rozprawie dnia 2 marca 2005 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i uzupełniając wywody wskazał, iż pogląd organów podatkowych, co do braku środków skarżącej na zrealizowanie zakupów objętych w zaskarżonej decyzji jest co najmniej wątpliwy, skoro rozpoznając wniosek Spółki o wstrzymanie wykonanie decyzji podatkowych Urząd Skarbowy w Z. w postanowieniu z [...] r. ocenił kondycję finansową Spółki jako dobrą, wskazując między innymi na kwoty należności rzędu ponad [...] zł. Pełnomocnik podkreślił, że sama wysokość kapitału zakładowego nie obrazuje zasobów finansowych Spółki, której potencjał znacznie ten kapitał przekraczał i dawał podstawę do zawierania umów o nabyciu składników majątkowych znacznej wartości. Podkreślił też, że zawarta w umowach klauzula o możliwości przekształcenia wierzytelności kontrahentów na udziały była jedynie formą gwarancji dla tych kontrahentów, że wierzytelności zostaną spłacone bądź zostaną przekształcone w udziały Spółki. Pełnomocnik podkreślił ponadto okoliczność, że organ podatkowy rozliczając skarżącą z obowiązku podatkowego nie uwzględnia drugiej strony umowy sprzedaży i nie berze pod uwagę, że od tych transakcji został zadeklarowany i zapłacony podatek VAT. W odniesieniu do zarzutów procesowych podtrzymał zarzuty skargi. Pełnomocnik w końcowej części wypowiedzi zwrócił uwagę, że przepisom u.p.t.u., określającym prawo podatnika do odliczenia podatku VAT organ w zaskarżonej decyzji przeciwstawił jedynie przepis § 50 Rozporządzenia, co do konstytucyjności którego, jego zdaniem, istnieje, zasadnicza wątpliwość w świetle dotychczasowego orzecznictwa TK, a także wniosku RPO. Natomiast pełnomocnik organu podatkowego wskazał, że organ podatkowy był zobowiązany zastosować § 50 Rozporządzenia. W zakresie wywodów dotyczących oceny materiału dowodowego oświadczył, że są to poglądy i wnioski prezentowane z punktu widzenia podatnika i wskazał na wyrok NSA, który tę ocenę podzielił. Pełnomocnik strony skarżącej w odniesieniu do ostatnich wywodów pełnomocnika organu odwoławczego wskazał, że treść wyroku utraciła aktualność ze względu na to, że po wznowieniu postępowania decyzje zostały uchylone, a postępowanie toczyło się od nowa, zatem materiały dowodowe podlegały ponownej ocenie. Pełnomocnik podniósł zarzut naruszenia art. 200 O.p. poprzez uniemożliwienie mu wypowiedzenia się w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, bowiem wydając decyzję, będącą przedmiotem skargi, organ odwoławczy nie naruszył prawa.
Prawo podatnika do tzw. kwoty podatku naliczonego do przeniesienia powstałej w przypadku, gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 19 ust. 2 i 2a u.p.t.u., jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, wynika z art. 21 ust. 1 u.p.t.u. Organ podatkowy ma możliwość określenia wysokości tej kwoty na podstawie art. 10 ust. 2 u.p.t.u.
Niniejsza sprawa dotycząca rozliczeń podatnika w zakresie podatku od towarów i usług za miesiąc [...] 2000 r. i decyzji określającej wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wydanej za ten okres bez wątpienia jest powiązana z rozliczeniem za wcześniejszy okresy rozliczeniowy [...] 2000 r. W tym miesiącu wystąpiły nieprawidłowości w ramach rozliczeń podatku naliczonego i uznania przez organy podatkowe, że podatnik nie miał prawa do obniżenia podatku należnego o określony podatek naliczony wynikający z czynności pozornej. Decyzja dotycząca miesiąca [...] 2000 r. określająca nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres jest wiążąca dla organów podatkowych rozstrzygających sprawy za następne okresy. W takim przypadku zarzuty merytoryczne i procesowe dotyczące działań organów podatkowych i rozstrzygnięcia za maj nie mogą być skutecznie podnoszone przy rozstrzyganiu spraw za następne okresy. Zaznaczyć należy, że oddziaływanie to jest zwrotne, ponieważ uchylenie decyzji za [...] 2000 r. z powodu innej niż organ oceny dokonanych czynności prowadziłoby do konieczności uchylenia decyzji za następne okresy. W miesiącu [...] 2000 r. nie wystąpiły inne nieprawidłowości, co do podatku należnego lub naliczonego, które mogłyby być przedmiotem zarzutów.
Wyrokiem z dnia 25 maja 2005 r. (sygn. akt I SA/Gl 498/04) Sąd oddalił skargę podatnika na decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję wydaną po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego określającą za miesiąc [...] 2000 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na miesiąc następny w kwocie [...] zł. Tym samym skarga oparta w przedmiotowej sprawie na zarzutach odnoszących się do naruszenia prawa materialnego i procesowego w ramach faktur opisywanych w sprawie za miesiąc [...] 2000 r. nie jest zasadna.
Odnosząc się do innych zarzutów należy wskazać, co następuje. Ocena prawna zawarta w wyroku NSA z dnia 1.02.2002 r. sygn. akt I SA/Ka 1476-1751/01 obejmującym okres od maja do lipca 2000 r. i dotyczącym określonych faktur wystawionych przez firmy "B" i "C", oparta na tych samych okolicznościach faktycznych wiązała Dyrektora Izby Skarbowej w K. orzekającego w sprawach wznowienia postępowania za ten okres w pierwszej i drugiej instancji i wiąże Sąd w niniejszej sprawie na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z poźn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.). Związanie odnosi się jedynie do wskazanych w wyroku faktur wystawionych przez te podmioty mających wpływ na określenie nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Nie można zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącej, że treść wyroku NSA odnośnie okresu [...]-[...] 2000 r. utraciła aktualność ze względu na to, że po wznowieniu postępowania decyzje zostały uchylone, a postępowanie toczyło się od nowa, zatem materiały dowodowe podlegały ponownej ocenie. Wznowienie postępowania nastąpiło wobec ujawnienia się nowych okoliczności, a mianowicie istnienia faktur wystawionych przez Hutę "D" S.A., dlatego ocenie Sądu w niniejszej sprawie podlegała prawidłowość działań organu jedynie w ramach okoliczności z tym związanych prowadzących do zmniejszenia kwoty podatku naliczonego do przeniesienia. W sytuacji, gdyby zostały prawomocnie uchylone decyzje wznowieniowe w obrocie prawnym pozostałyby ostateczne decyzje, co do których skarga została prawomocnie oddalona wyrokiem NSA z dnia 1.02.2002 r.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 200 §1 O.p. Podniesiony on został na wstępie rozprawy przeprowadzonej dnia 2 marca 2005 r. i początkowo obejmował sprawy dotyczące okresu od [...] do [...] 2000 r. Pod koniec rozprawy pełnomocnik ustosunkowując się do stanowiska pełnomocnika organu odwoławczego w zakresie spraw za okres od [...]do [...] 2000 r. podtrzymał ten zarzut. Na tle tego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych doszło do rozbieżności, co do skutków jego naruszenia. Pełnomocnik skarżącej w uzasadnieniu tego zarzutu wskazał na orzeczenia akcentujące dodatkowo naruszenie ogólnych zasady postępowania podatkowego w tym przede wszystkim art. 123 O.p., jako podstawy do uchylenia zaskarżonych decyzji. Rozbieżność te doprowadziły do podjęcia przez NSA (7) uchwały z dnia 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt FPS 6/04 w tym zakresie. W uchwale stwierdzono:
"1. Niezastosowanie w danej sprawie trybu art. 200 § 1 O.p., nie jest wystarczającą przesłanką (podkreślenie Sądu) do uznania, że zaistniała podstawa do wznowienia postępowania, wymieniona w art. 240 § 1 pkt 4 tej ustawy.
2. Naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 O.p. jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ (podkreślenie Sądu) na wynik sprawy."
W uzasadnieniu uchwały NSA wprawdzie stwierdził, że zarówno organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji nie mogą uchylić się od obowiązku wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego z innych przyczyn, niż wymienione w art. 200 § 2 O.p., bo w przeciwnym razie dojdzie do naruszenia tego przepisu, to jednak, zdaniem NSA, czym innym jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia tego przepisu, a czym innym zagadnienie, czy naruszenie to w każdym wypadku musi prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd. Jeśli chodzi o podstawy wznowienia, to wskazano, że art. 240 § 1 pkt 4 O.p. pozwala wznowić postępowanie jedynie w razie pozbawienia strony udziału w określonej fazie postępowania np. gdy w sprawie występowało kilka stron, a jedną z nich pominięto przy wykonywaniu czynności z art. 200 § 1 O.p. Czym innym jest nie przeprowadzenie czynności poprzez nie zastosowanie trybu z art. 200 § 1 O.p. Jest to według NSA zupełnie inny rodzaj naruszenia prawa nie stanowiący podstawy do wznowienia postępowania. Naruszenie to porównane zostało do nie przesłuchania istotnego w sprawie świadka i stwierdzono, że pominięcie nawet istotnego dowodu nie uzasadnia wznowienia postępowania. Natomiast podstawa do wznowienia zachodziłaby, gdyby dowód przeprowadzono, ale strona nie brałaby udziału w tej czynności. Odnośnie naruszenia przepisów postępowania NSA podkreślił, że stanowią one podstawę do uchylenia decyzji, gdy naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można zakładać, że każde naruszenia art. 200 § 1 O.p. mogło taki wpływ wywrzeć. NSA stwierdził, że w każdej sprawie Sąd indywidualnie winien badać, czy naruszenie art. 200 § 1 mogło mieć wpływ na jej wynik i że w interesie strony leży wykazanie wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Ostatecznie wskazano, że jeżeli przed Sądem skarżący nie przedstawi istotnych argumentów dotyczących zebranego w sprawie materiału dowodowego, to znaczy, że naruszenie art. 200 § 1 O.p. nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej takich argumentów nie przedstawił. Oświadczył on jedynie, że według niego naruszenie art. 200 § 1 O.p. uniemożliwiło mu wypowiedzenie się co do zgromadzonych dowodów, szczególnie zaś w aspekcie celu jakim kierował się organ podatkowy pierwszej instancji kwestionując odliczenia podatkowe z transakcji uznanych przez ten organ za pozorne. Wykazanie celu jakim się kierował organ nie może być uznane za okoliczność wpływającą na wynik sprawy. Ponadto strona w toku kontroli skarbowej została zapoznana z Załącznikiem Nr 5 do Protokołu badania dokumentów i ewidencji z dnia [...] 2002 r. dotyczącym podatku od towarów i usług, gdzie opisano oceniane przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. okoliczności faktyczne będące podstawą wznowienia postępowania i strona miała prawo ustosunkować się do tego. Znalazło to również wyraz w podpisaniu Adnotacji o zapoznaniu kontrolowanego z treścią dokumentów i ustaleniami kontroli z dnia [...] 2002 r. Czynności te były dokonane zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami art. 22 i art. 23 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t.j. Dz.U. z 1999 r., Nr 54, poz. 572 z poźn. zm.).
Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem zgodności z prawem nie można uznać zarzutu naruszenia przepisu art. 127 w zw. z art. 245 ust. 1 pkt 1 O.p. wprowadzającego zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego. Izba Skarbowa w K. wznawiając z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wydaną w ostatniej instancji była organem właściwym na podstawie art. 244 § 1 O.p. Rozstrzygnięcie zapadłe w niniejszej sprawie polegające na uchyleniu, już wówczas przez Dyrektora Izby Skarbowej w K., własnej decyzji ostatecznej i orzeczenie co do istoty sprawy było zgodne z art. 245 ust. 1 pkt 1 O.p. W wyniku wniesienia odwołania organem odwoławczym rozpatrującym sprawę na postawie art. 13 § 1 pkt 2 lit. c O.p. stał się ten sam organ. Jest to wyjątek od zasady rozpoznania odwołania przez organ wyższego stopnia. Wówczas mają zastosowanie przepisy o postępowaniu odwoławczym stosowane odpowiednio (art. 221 O.p.). Wprowadzając taką konstrukcję prawa odwołania opartą na niedewolutywności sam ustawodawca ograniczył do nadzwyczajnych trybów i innych spraw wynikających z odrębnych przepisów oraz poddał kontroli sądu administracyjnego. Tym samym organ odwoławczy działał w granicach prawa nie naruszając zasady dwuinstancyjności.
Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi działając zgodnie z art. 151 P.p.s.a. oddalił ją.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło