I SA/Gl 501/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Mikosz, Sędziowie NSA Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku T. G. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. nr [...] z dnia [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. nr [...] z dnia [...], którą – po wznowieniu postępowania – uchylono w części łączne zobowiązanie pieniężne za 2004 r. i ustalono wymiar tego łącznego zobowiązania na kwotę [...] zł. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: Nakazem płatniczym nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta C. ustalił T. G. i Z. G. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2004 w kwocie [...] zł. Następnie postanowieniem z dnia 6 listopada 2008 r. organ wznowił postępowanie w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2003-2007, w tym w sprawie zakończonej przedstawioną wyżej decyzją ostateczną z 2 kwietnia 2004 r. W efekcie wznowionego postępowania organ wydał decyzję z dnia 29 grudnia 2008 r. zmieniającą łączne zobowiązanie pieniężne za 2004 r., którą - na mocy art. 245 w związku z art. 240 Ordynacji podatkowej, art. 2-7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, § 1 uchwały Nr [...] Rady Miasta C. z dnia [...] w sprawie podatku od nieruchomości w 2004 r., ustawy o podatku leśnym, Komunikat Prezesa GUS z dnia 17 października 2003 r. w sprawie średniej ceny skupu żyta i Komunikatu Prezesa GUS z dnia 20 października 2003 r. w sprawie średniej ceny sprzedaży drewna – uchylono w części wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego i podwyższony z kwoty [...] zł na kwotę [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że powodem zmiany jest opodatkowanie gruntu o powierzchni [...] położonego w C. przy ul. [...] (działki nr [...],[...],[...] obręb [...]), które zostały zwrócone na rzecz Z. i T. G. decyzją nr [...] z dnia [...] Zmiana w ewidencji gruntów i budynków dokonana została w oparciu o zawiadomienie nr [...]z dnia [...]r. Po rozpoznaniu odwołania T. G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy powyższą decyzję. Jako podstawę prawną decyzji odwoławczej organ powołał art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 i art. 245 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a w uzasadnieniu przedstawił obszernie teoretyczne wywody dotyczące podstawy wznowienia postępowania podatkowego w oparciu o przesłankę wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję, a następnie – powołując się na treść pisma Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r., informującego o zwrocie nieruchomości na rzecz podatników na mocy decyzji z 2002 r. i ujawnieniu tej zmiany w ewidencji w 2007 r., wyraził pogląd, że tym samym wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W skardze do Sądu skarżący zarzucił, że okoliczności dowodowe, będące podstawą wznowienia postępowania, były znane organowi I instancji w dacie wydawania decyzji pierwotniej, a zatem nie mogą one stanowi podstawy do wznowienia tego postępowania. Nadto zarzucił, że wymierzając podatek organ nie wziął pod uwagę, że zwrócone działki to teren w części zdewastowany, a w części użytkowany przez Urząd Miasta C. jako park dzielnicowy, a więc – jego zdaniem - nie doszło do faktycznego zwrócenia nieruchomości skarżącemu. W odpowiedzi na skargę powtórzono całość argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i sformułowano wniosek o oddalenie skargi. Na rozprawie skarżący podtrzymał swą skargę podkreślając, że nieruchomość wywłaszczona była terenem rolnym, a na skutek stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej zwrócono mu działki w stanie zdewastowanym i częściowo zagospodarowane na potrzeby publiczne (park miejski, chodniki i drogi). W piśmie procesowym złożonym na rozprawie skarżący ponadto zarzucił, że zobowiązanie uległo przedawnieniu, a stawka podatkowa za 2004 r. powinna być obliczona według stawki za 2003 r. powiększonej o 6% waloryzację. Tym samym, zdaniem podatnika wysokość zobowiązania za rok 2004 r. według jego wyliczenia powinna wynosić [...] zł. Skarżący sformułował wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Ustosunkowując się do powyższego pisma strony skarżącej organ wskazał, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, gdyż skarżący w złożonym wykazie nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia zobowiązania podatkowego. Ponadto wyjaśnił, że wymiaru podatku dokonano w oparciu o stawki wynikające z uchwały Rady Miasta C. z dnia [...] w sprawie podatku od nieruchomości na 2004 r. Podkreślił także, że podatnik nie podnosił w toku postępowania, że nieruchomość ma innego użytkownika, co zresztą nie miałoby znaczenia skoro obowiązek podatkowy spoczywa na właścicielu nieruchomości. Z kolei roszczeń z tytułu bezprawnego zajęcia nieruchomości skarżący może dochodzić w postępowaniu cywilnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jakkolwiek głównie z innego powodu niż zarzuty podniesione przez podatnika. Z akt postępowania wynika, że podstawę wznowienia w 2008 r. postępowania podatkowego, dotyczącego podatku od nieruchomości i podatku rolnego, należnego od Z. i T. G. między innymi za 2004 r. stanowiła przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), jakkolwiek trzeba zauważyć, że poprawnie tę podstawę prawną powołano dopiero w decyzji odwoławczej. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Odnosząc tę regulację prawną do stanu faktycznego, przedstawionego w aktach, należy zauważyć, iż - wbrew stanowisku organów podatkowych – okoliczności wskazane jako nowo ujawnione, a istniejące w dacie wydania decyzji i nieznane organowi, nie mogą być za takie uznane i nie mogły stanowić podstawy ani wznowienia postępowania, ani zmiany decyzji podatkowej za 2004 r. Organy podatkowe, podejmując wskazane wyżej rozstrzygnięcia całkowicie pominęły bowiem regulację wynikającą z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), z której wynika, że podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane z ewidencji gruntów i budynków. Z bogatego orzecznictwa sądowego, dotyczącego znaczenia ewidencji dla wymiaru podatków wystarczy przytoczyć dwa wyroki NSA. W wyroku z dnia 16 października 2007 r. sygn. akt II FSK 1136/06 wskazano, że "wobec kategorycznej normy przepisu art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie do zaakceptowania jest stanowisko, iż za podstawę wymiaru podatku od nieruchomości mogą posłużyć dane określone w decyzji starosty zmieniającej dotychczasowe oznaczenie gruntów i wprowadzającej dokonaną zmianę do operatu ewidencyjnego. Decyzja ta mogła stanowić wyłącznie podstawę zmiany danych zawartych w ewidencji gruntu" (opubl. LEX nr 413767). Z kolei w wyroku z dnia 16 października 2007 r. sygn. akt II FSK 1108/06 Sąd orzekł, że "zupełnie nieuprawnione jest wywodzenie z treści art. 21 ust. 2 ustawy z 1989 r. - Prawo geodezyjnego i kartograficznego, wniosku, iż nie tylko dane z ewidencji gruntów i budynków, lecz również inne dane (w tym decyzje) będące w posiadaniu innych organów i jednostek organizacyjnych, powinny być uwzględnione przy wymiarze podatków" (opubl. LEX nr 392603). Nie może przy tym budzić wątpliwości, że zasada oparcia wymiaru podatku na danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków obowiązuje zarówno wówczas, gdy jest ona niekorzystna dla podatnika jak i wówczas, gdy brak zmiany w ewidencji skutkuje dla niego niższym opodatkowaniem. Tak długo jak zmiany nie zostaną ujawnione w ewidencji, podstawę wymiaru podatków stanowić mogą tylko dane wynikające z ewidencji, według jej stanu z okresu objętego opodatkowaniem. W rozpoznawanej sprawie zmiany w ewidencji gruntów dokonano w 2007 r. Mimo więc faktu, że podstawą dokonania tej zamiany była decyzja administracyjna z 2002 r., to samo wydanie decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, bez zgłoszenia i dokonania zmiany w ewidencji, nie rodziło po stronie podatnika obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, co było przyczyną takiej dużej rozbieżności w czasie pomiędzy wydaniem decyzji a dokonaniem zmian w ewidencji gruntów. Przypomnieć jednak należy, że zgodnie z art. 23 Prawa geodezyjnego i kartograficznego "właściwe organy, sądy i kancelarie notarialne przesyłają staroście odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń oraz odpisy aktów notarialnych, z których wynikają zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji, orzeczenia lub sporządzenia aktu notarialnego". Można zatem przypuszczać, że decyzja wydana w 2002 r. nie była prawomocna aż do 2007 r. Przyczyna ta nie ma jednak znaczenia w tym sensie, że – jak wywiedziono wyżej – zmiana stanu faktycznego w zakresie podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości nastąpiła w niniejszej sprawie dopiero z chwilą dokonania zmiany w ewidencji gruntów, a więc w 2007 r. Na marginesie jedynie warto przypomnieć, że właściciel nieruchomości, co do zasady zobowiązany do zgłaszania właściwemu staroście wszelkich zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian, nie ma takiego obowiązku, gdy zmiany wynikają z decyzji właściwych organów (art. 22 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). Z woli ustawodawcy na organie, który wydał decyzję ciąży obowiązek zgłoszenia zmian do ewidencji. W tym stanie rzeczy uznanie przez organy podatkowe, że wydanie w 2002 r. decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości na rzecz Z. i T. G. mimo niedokonania zmiany w ewidencji gruntów, stanowi nową okoliczność faktyczną, skutkującą uznaniem, że wymiar podatku za rok 2004 został ustalony w zbyt niskiej wysokości (bez uwzględnienia zwróconych działek), pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią art. 21 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy. Nie mogło zatem prowadzić do wznowienia podstępowania, a w efekcie – do wydania zaskarżonej decyzji podatkowej. Powyższy pogląd organ odwoławczy winien uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu odwołania strony. Zaskarżoną decyzję , jako wydaną z naruszeniem art. 240 § 1 pkt 5 i art. 245 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, Sąd uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a na podstawie art. 200 zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, obejmujący zwrot uiszczonego wpisu sądowego. .