I SA/Gl 526/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że we wrześniu ubiegłego roku ukończył studia stacjonarne i dopiero po ponad pół roku podjął pracę za wynagrodzenie w wysokości 1464,48 zł netto. Zaznaczył, iż kwota ta nie wystarcza mu na pokrycie bieżących wydatków, co zmusza go do korzystania z pomocy finansowej jego matki-emerytki. Według wniosku skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, jednak w jego małżeństwie obowiązuje rozdzielność majątkowa, i nie posiada żadnego majątku, poza domem jednorodzinnym, który "jest obciążony kredytem hipotecznym w wysokości 82.969 CHF i 44.800 CHF oraz 130.000,00 złotych i 70.200,00 złotych". Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2010 złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedstawienie pisemnych wyjaśnień matki skarżącego wskazujących wysokość pomocy materialnej udzielonej mu w ciągu ostatnich trzech miesięcy, wykazanie, np. za pomocą odpisu księgi wieczystej, że nieruchomość należąca do skarżącego stanowi przedmiot zabezpieczenia hipotecznego, nadesłanie zaświadczenia banku wskazującego wysokość miesięcznej raty kredytu spłacanego przez skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, lub innego dokumentu, z którego wynikałyby te dane, np. harmonogramu spłaty należności kredytowych oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Referendarz sądowy zastrzegł przy tym, że wykonując wezwanie, skarżący – pomimo rozdzielności majątkowej – powinien dostarczyć dokumenty dotyczące jego małżonki oraz pouczył stronę, iż "niezastosowanie się do wezwania w wyżej zakreślonym terminie lub zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 1" P.p.s.a. Przesyłka zawierająca to wezwanie została dwukrotnie awizowana, po raz pierwszy w dniu 25 sierpnia 2011 r., i po raz drugi dnia 2 września 2011 r., a następnie, jako niepodjęta w terminie – zwrócona nadawcy. Wezwanie do chwili obecnej nie zostało wykonane. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – niezbędną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż w stosunku do jej osoby powyższa przesłanka zachodzi, nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Przyjąć bowiem trzeba, że termin na wykonanie tego wezwania upłynął bezskutecznie, a co za tym idzie, że pociągnęło to za sobą konsekwencje tego stanu rzeczy. W świetle bowiem art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma składa się je na okres czternastu dni w placówce pocztowej (§ 1), pozostawiając dwukrotnie zawiadomienia o tym m.in. w skrzynce pocztowej (§ 2 i 3), przy czym doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu (§ 4). W efekcie uznać trzeba, że doręczenie wezwania skarżącej nastąpiło z dniem 8 września 2011 r., a co za tym idzie, że zakreślony w nim termin upłynął z dniem 15 września 2011 r. (czwartek). Wymaga zaś podkreślenia, że wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy – w myśl art. 255 P.p.s.a – wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W konsekwencji niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację twierdzeń skarżącego, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę przesłanek prawa pomocy. Zaznaczyć również wypada, że celem wezwania, było także poczynienie ustaleń odnoszących się do osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, gdyż ich sytuacja majątkowa może mieć istotny wpływ na możliwości płatnicze wnioskodawcy. Obejmowało ono przede wszystkim jego małżonkę, mimo iż we wniosku powoływał się on na rozdzielność majątkową, jaka ma obowiązywać w jego małżeństwie. Okoliczność ta nie ma wszak znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, nie wyłączając zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Podsumowując, niewykonanie wezwania nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05, LEX nr 164157). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.