I SA/Gl 531/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi E. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 września 2004 r. w sprawie I SA/Ka 1972/03 wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, nadesłanego przy piśmie z dnia 12 stycznia 2010 r., E.P. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku nawiązał do merytorycznych aspektów z jego skargi. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym przebywa wraz z żoną. E. P. zdeklarował, że posiada: niewykończony dom w trakcie budowy, która trwa od 1968 r., mieszkanie o pow. 56 m2, nieruchomość rolną o pow. 2 ha oraz nieruchomość częściowo zabudowaną o pow. 0,22 ha. Dochód gospodarstwa domowego oszacowano na kwotę 610 zł. Podkreślił dalej, że postępowanie w sprawie przyznania mu świadczeń rentowych bądź emerytalnych nie jest jeszcze zakończone. Analiza przywołanego wyżej oświadczenia skłoniła referendarza sądowego do wystosowania do skarżącego wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (patrz pismo z dnia 18 stycznia 2010 r.) poprzez: 1) "wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, energia elektryczna, woda, telefon, nakaz płatniczy podatku od nieruchomości , itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych m.in. z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należy nadto złożyć oświadczenie kto i w jakiej wysokości partycypuje w tych kosztach; w przypadku występowania jakichkolwiek zaległości z tytułu ww. opłat należy tę okoliczność wykazać za pomocą stosownych zaświadczeń; 2) nadesłanie wyciągów lub wykazów z ewentualnie posiadanych przez skarżącego i pozostałych osób z gospodarstwa domowego rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; 3) złożenie wyjaśnień dot. domu w budowie wskazanego w pkt 7.1. druku PPF oraz mieszkania o pow. 56 m2; w tych ramach należy nadesłać odpis lub kserokopię tytułu prawnego do tego lokalu/nieruchomości, w tym działki zabudowanej, celem wykazania czy jest to własność, współwłasność, służebność itp. za pomocą np. aktu własności, odpisu z księgi wieczystej, umowy darowizny, najmu, użyczenia itp.; w przypadku "domu w budowie" należy nadto wykazać jaki jest aktualny stan prowadzonych robót (w tych ramach można nadesłać kserokopię decyzji o pozwoleniu na budowę, kserokopie kart z dziennika budowy, kserokopię zgłoszenia zakończenia robót budowlanych itp.); 4) nadesłanie kserokopii dokumentu świadczącego o aktualnej wysokości świadczenia rentowego otrzymywanego przez żonę skarżącego, 5) nadesłanie kserokopii deklaracji podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2008 (ten punkt wezwania dotyczy skarżącego i jego małżonki; w przypadku braku dochodów we wskazanym okresie należy nadesłać zaświadczenie właściwego naczelnika urzędu skarbowego potwierdzające tę okoliczność); 6) udokumentowanie okoliczności odmowy wypłaty świadczeń rentowych na rzecz skarżącego (w tym celu należy nadesłać kserokopie stosownych decyzji/postanowień wydanych przez ZUS); 7) nadesłanie zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego o dochodowości posiadanego gospodarstwa rolnego, 8) złożenie wyjaśnień, czy skarżący otrzymuje jakiekolwiek formy dopłat rolnych od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wyjaśnienia te winny być wsparte stosownym zaświadczeniem właściwego Kierownika Biura Powiatowego ARiMR; 9) udokumentowanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec żony skarżącego, w tym przede wszystkim zastosowanych środków egzekucyjnych (np. egzekucja ze świadczeń zaopatrzenia emerytalnego lub rentowego)." W cytowanym piśmie, doręczonym skarżącemu w dniu 2 lutego 2010 r., zawarto nadto pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy, określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a. Cytowane wyżej wezwanie pozostało bez odpowiedzi do dnia dzisiejszego, tak więc termin do uzupełnienia wniosku upłynął bezskutecznie w dniu 9 lutego 2010 r. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującego jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, co oznacza ni mniej ni więcej, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wypada nadto podkreślić, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez Sąd [bądź referendarza sądowego na podstawie art. 258 § 2 pkt 3 i 7 P.p.s.a. – uwaga własna] ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Trzeba jeszcze w tym miejscu zaakcentować, że zgodnie z art. 255 P.p.s.a., "jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a. [druk PPF – ref.], okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego." Przyszło zatem stwierdzić, że skarżący nie uczynił zadość obowiązkowi współpracy z Sądem, ponieważ w ogóle nie zareagował na wezwanie referendarza sądowego z dnia 18 stycznia 2010 r. Fakt ten uniemożliwia weryfikację jego oświadczeń, co więcej wzmacnia wątpliwości co do ich wiarygodności. Wypada wszak nadmienić, że skarżący jest właścicielem kilku nieruchomości, utrzymując się przy tym – zgodnie z jego deklaracją - tylko i wyłącznie ze świadczenia żony w kwocie 610 zł. Taki stan rzeczy wymagał zbadania, w szczególności z uwagi na wysokość wpisu sądowego od skargi, który w tej sprawie wynosi 100 zł i jest tym samym najniższym z przewidzianych wpisów w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że akcentowana w tej sprawie bierność procesowa skarżącego miała już uprzednio miejsce w innym z postępowań z jego skargi. Otóż w sprawie o sygn. III SA/Gl 226/09 E.P. również występował o przyznanie prawa pomocy. W toku tamtego postępowania skarżący nie wykonał w znacznym stopniu wezwania referendarza sądowego wzywającego do uzupełnienia wniosku. Taki stan rzeczy znalazł wyraz w postanowieniu Sądu z dnia 27 lipca 2009 r., mocą którego odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w wyniku rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego z dnia 22 czerwca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając zażalenie skarżącego postanowieniem z dnia 17 listopada 2009 r. (sygn. akt II GZ 249/09), zwrócił jego uwagę, że uchylanie się od wykonania zarządzenia Sądu rodzi określone konsekwencje, gdyż materiał, którym dysponuje Sąd, pozostaje niekompletny, a wątpliwości co do oświadczeń strony nie zostają wyjaśnione. Wskazana zatem wyżej bierność procesowa skarżącego nie pozwala uwzględnić wniosku w tej sprawie; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.