I SA/Gl 548/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2022 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2020. 256 ze zm.) i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2020. 1427 ze zm.) dalej ustawa egzekucyjna, po rozpatrzeniu zażalenia pana J. P. (dalej zobowiązany lub strona) na postanowienie Wójta Gminy G. (dalej wierzyciel) z dnia [...] Nr [...] w sprawie zarzutów zobowiązanego zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. w oparciu o wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy z dnia [...] Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej Kolegium lub SKO) utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela. Uzasadniając rozstrzygnięcie SKO nakazało, że zobowiązany pismem z dnia 7 listopada 2019 r. wniósł zarzuty egzekucyjne wskazując na nieistnienie obowiązku w nawiązaniu do decyzji Kolegium z dnia [...] uchylającej decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Wierzyciel oddalił "zarzut dłużnika" wyjaśniając, że egzekwowana decyzja z dnia [...] jest ostateczna. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany podniósł, że nie została wyjaśniona kwestia decyzji wymiarowych za 2018-2020 r. co powoduje konieczność przeprowadzenia kontroli stanu faktycznego w kontekście opodatkowania nieruchomości. Kolegium ustaliło, że przedmiotowy tytuł wykonawczy dotyczył łącznego zobowiązania pieniężnego, a dochodzony obowiązek wynikał z decyzji z dnia [...] nr [...] dotyczącej tego zobowiązania za 2019 r. w kwocie [...] zł. Kolegium wskazało również, że decyzją nr [...] uchyliło decyzję wierzyciela z dnia [...] zmieniającą w części decyzję z dnia [...] w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na kwotę [...] zł. Następnie Kolegium, odnosząc się do nowelizacji przepisów ustawy egzekucji z 2019 r., stwierdziło, że weszła ona w życie z dniem 30 lipca 2020 r., zaś postępowanie egzekucyjne wszczęto przed tą datą wobec czego w sprawie znajdują zastosowanie przepisy obowiązujące przed dniem 30 lipca 2020 r. Przytoczyło treść art. 33 § 1, art. 34 § 1 i § 4 ustawy egzekucyjnej oraz art. 21 § 1 pkt 2 O.p. wskazując, że sporne zobowiązanie wymaga wydania decyzji i dopóki decyzja taka pozostaje w mocy podatek tam ustalony jest podatkiem należnym. Zauważyło, że wniesienie odwołania od decyzji za dany rok podatkowy nie jest równoznaczne z odwołaniem od decyzji za kolejne okresy rozliczeniowe. Kolegium stwierdziło, że sprawa dotyczy zobowiązania pieniężnego za 2019 r, ustalonego w drodze decyzji, która nie została usunięta z obrotu prawnego, zaś zarzuty nawiązywały do innej decyzji dotyczącej 2018 r. Dodało, że wierzyciel w przedmiotowym tytule wykonawczym wadliwie określił terminy płatności rat podatku i daty naliczenia odsetek za zwłokę, jednakże wada ta dotyczy zarzutu z art. 33 § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej, zaś zobowiązany w stosownym terminie zarzutu takiego nie podniósł. Zaznaczyło, że w toku postępowania egzekucyjnego nie można oceniać czy ostateczna decyzja wymierzająca podatek było prawidłowa, ani prowadzić oględziny nieruchomości w celu ustalenia tego faktu. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący podniósł, że co do spornego okresu nie została wydana decyzja ostateczna. Jego zdaniem sugerowanie nieprawdziwych danych przez pracownika Urzędu Gminy jest przestępstwem, zaś żadna ustawa nie pozwala kraść samorządom. Decyzji nie otrzymał już drugi rok czym Wójt naraża gminę na straty. Sprawę można by było rozstrzygnąć w 10 minut poprzez pokazanie metrów, których nie ma. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Badając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać należy, że dotyczyło ono zarzutu nieistnienia obowiązku w sytuacji, gdy obowiązek ten wynikał z ostatecznej decyzji podatkowej za dany rok podatkowy (2019), zaś zarzut odnosił się do usunięcia z obrotu prawnego innej decyzji dotyczącej innego roku podatkowego (2018). Na wstępie zauważyć trzeba, że na stronie zobowiązanej spoczywa obowiązek wskazania, na której z okoliczności wymienionych w art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej opiera swój zarzut, co oznacza, że wierzyciel nie ma obowiązku badać z urzędu, czy w sprawie występują podstawy do sformułowania innych zarzutów niż zgłoszone przez zobowiązanego. Warto dodać, że wierzyciel lub organ egzekucyjny przy rozpatrywaniu zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie mogą ponownie rozpoznawać sprawy od strony merytorycznej. Jak wynika z akt sprawy podstawą wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego była decyzja podatkowa z [...] wymierzająca łączne zobowiązanie pieniężne za 2019 r., która była ostateczna i nie została usunięta z obrotu prawnego. Wyłącznie należność określona tą decyzją była przedmiotem egzekucji. Tytuł nie obejmował należności wynikających z innych decyzji wydanych w stosunku do zobowiązanego w tym za 2018 r., która wydana została w dniu [...] i zmieniona decyzją z dnia [...], zaś ta ostatecznie została uchylona decyzja SKO. Powyższe oznacza, że zobowiązany upatrywał nieistnienie spornego obowiązku w tym, że inna decyzja dotycząca tego samego przedmiotu opodatkowania, lecz za inny rok podatkowy została uchylona, a więc usunięta z obrotu prawnego. Okoliczność ta nie ma jednak żadnego znaczenia dla oceny zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku w odniesieniu do egzekwowanej należności pieniężnej. Uchylenie innej decyzji podatkowej, nawet wydanej w podobnych lub tożsamych warunkach i okolicznościach, nie ma wpływu na byt prawny decyzji, która nie została usunięta z obrotu prawnego w przewidzianym do tego trybie. Zgodnie z treścią art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości lub w części obowiązku, przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia obowiązku. "Pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów" (tak wyrok WSA w Szczecinie z dnia 25 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 13/20). Należy przy tym dodać, że "Zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów ich uzupełniać, powołując nowe podstawy, gdyż zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu" (tak wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 2020 r. sygn. akt II FSK 1188/18). Warto również zauważyć, że "Postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. nie może prowadzić do podważenia ostatecznych merytorycznych rozstrzygnięć organów, wydanych w toku postępowania administracyjnego, jako postępowania rozpoznawczego, a więc poza postępowaniem egzekucyjnym, które ma charakter postępowania wykonawczego, zmierzającego do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym" (tak wyrok WSA w Gorzowie z dnia 3 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Go 411/21). "Organ nie bada z urzędu, czy wystąpiła którakolwiek z przesłanek z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Obowiązek organu sprowadza się do zbadania zasadności zarzutu (zarzutów) wniesionych przez zobowiązanego" (tak wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021 r. sygn. akt III FSK 4334/21). Skoro skarżący jako podstawę zarzutu wskazał nieistnienie obowiązku wynikającego z decyzji stanowiącej podstawę wydania przedmiotowego tytułu wykonawczego przy czym twierdził, że decyzja ta nie istnieje z uwagi na uchylenie innej decyzji dotyczącej łącznego zobowiązania pieniężnego za inny rok podatkowy niż w egzekwowanej decyzji, to organy wierzycielskie słusznie uznały, iż zarzut taki nie był zasadny. Istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji, w której ustalono egzekwowane należności oznacza, że istnieje obowiązek podlegający egzekucji niezależnie od tego czy inne rozstrzygnięcia odnoszące się do danego przedmiotu opodatkowania zostały usunięte z obrotu prawnego czy też nie. Decyzja podatkowa w podatku od nieruchomości za dany rok podatkowy tworzy egzekwowaną należność wynikającą z konkretnej decyzji ją określającej (ustalającej). Sąd zauważa, że postępowanie egzekucyjne nie służy ponownemu rozstrzygnięciu sprawy, zakończonej w innym postępowaniu np. podatkowym. Nie służy ono podważaniu rozstrzygnięć stanowiących podstawę egzekucji. Podobnie jak w jego toku nie prowadzi się postępowania dowodowego służącego określeniu wysokości danego zobowiązania (egzekwowanego obowiązku). Dodać należy, że skarżący nie wskazał decyzji, która jakoby uchylała rozstrzygnięcie stanowiące podstawę wystawienia spornego tytułu wykonawczego, ani innych orzeczeń wzruszających to rozstrzygnięcie. Sąd zgadza się z twierdzeniem Kolegium co do znacznego naruszenia przez wierzyciela terminów załatwienia sprawy oraz co do wadliwości tytułu wykonawczego w zakresie określenia dochodzonego obowiązku jednakże, kwestie te pozostawały poza przedmiotem orzekania, gdyż sprawa nie dotyczyła przewlekłości postępowania ani zarzutu z art. 33 § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej. Należy jednak nadmienić, że świadczy to o sposobie działania wierzyciela, który nie odpowiada zasadzie zaufania do organów samorządowych. Wynika to również z pretensji podnoszonych przez skarżącego w skardze w stosunku do organu wierzycielskiego i postępowania podatkowego. Uchybienia te nie miały jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tych przyczyn wobec nie zastosowania okoliczności o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2022. 329) Sąd na podstawie jej art. 151 skargę oddalił.