I SA/Gl 550/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 lipca 2015 r. sprawy ze skargi R. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o odroczenie zapłaty zaległości podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślił, że w związku z prowadzonymi przeciwko niemu postępowaniami podatkowym i karnym musiał zawiesić działalność gospodarczą i obecnie uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 875 zł brutto. Podniósł, iż jest to jedyny dochód całej jego rodziny, na którą składa się jeszcze żona i trójka dzieci. We wniosku wskazano tylko majątek zajęty przez komornika nieobejmujący nieruchomości gruntowych. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: zaświadczenia lub zaświadczeń w sprawie zameldowania skarżącego, jego małżonki i dzieci, wymieniającego (wymieniających) wszystkie osoby zameldowane wraz z nimi z ewentualnym wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne i osobiste łączą te osoby ze skarżącym i jego małżonką, dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 złożonego przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności wszystkich, z których wyciągi nadesłano w postępowaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 168/14 (a także z rachunku jego małżonki, na który, w świetle decyzji znajdującej się w tych aktach przelano dopłaty związane z działalnością rolniczą), obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz o sposobie ich spłaty, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie gminy o dochodowości gospodarstwa rolnego posiadanego przez małżonkę skarżącego oraz kopii ostatnich decyzji o przyznaniu płatności związanych z działalnością rolną, kopii dokumentu wskazującego tytuł prawny, na podstawie którego skarżący korzysta wraz z rodziną z nieruchomości wskazanej jako jego miejsce zamieszkania, np. odpisu księgi wieczystej, umowy najmu itp. oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Odpowiadając na wezwanie, skarżący oświadczył, że z powodów osobistych nie zamieszkuje z żoną, lecz u rodziny w udostępnionym mu przez nią lokalu. Przedłożył następujące dokumenty: zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach, dokumenty dotyczące niektórych kosztów utrzymania nieruchomości będącej miejscem jego zamieszkania (i zameldowania żony) oraz gospodarstwa rolnego żony (m.in. decyzji w sprawie podatku rolnego z dowodem wpłaty, pisma w sprawie składki na ubezpieczenie społeczne rolników, rachunek za energię elektryczną wystawiony na nazwisko skarżącego i dokument dotyczący opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 90 zł wystawiony na nazwisko jego żony z dowodem wpłaty), kopię zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa rolnego, kopie poświadczenia zameldowania (według jednego z nich pod adresem miejsca zamieszkania zameldowana jest żona skarżącego z dziećmi, według drugiego skarżący zameldowany jest pod innym adresem, choć nie wymieniono innych zameldowanych tam osób), informacje o braku wyciągów na dwóch rachunkach bankowych oraz zeznanie podatkowe skarżącego wykazujące jedynie przychody ze stosunku pracy. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Wpis w takiej wysokości skarżący wpłacił w przywołanej sprawie o sygn. akt I SA/Gl 168/14, po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu z dnia 27 listopada 2014 r. odmawiającego mu przyznania prawa pomocy. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 64/15 , w którym Naczelny Sąd Administracyjny podzielił ocenę Sądu pierwszej instancji, że wnioskodawca prezentuje swoją sytuację w sposób wybiórczy i niepełny. Analogiczne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt I FZ 133/15, oddalając zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt III 934/14. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. W przeciwnym razie przyznanie prawa pomocy jest wykluczone. Konieczność precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego występuje szczególnie w niniejszej sprawie, w której wysokość kosztów sądowych jest niewielka, najmniejsza spośród znanych w procedurze sądowoadministracyjnej. Poniesienie takiego wydatku może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego wyłącznie w przypadku osób znajdujących się w skrajnym ubóstwie, co trzeba ustalić w sposób pewny. Ze spostrzeżeń tych wynika, że minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. Tymczasem skarżący, tak jak w innych sprawach ze swoim udziałem, wykonał takie wezwanie w sposób wybiórczy i niepełny, przedkładając tylko te dokumenty, które mogłyby przemawiać na rzecz jego wniosku. Żaden z punktów wezwania nie został wszak wykonany należycie, co uniemożliwia rozwianie tych wątpliwości, który miały być wyjaśnione za pomocą dokumentacji objętej wezwaniem. W najpełniejszym stopniu skarżący ustosunkował się do wezwania w części dotyczącej zameldowania, choć zaświadczenie odnoszące się do jego adresu zameldowania nie wymienia osób zameldowanych wraz z nim. Niemniej w tym zakresie jego oświadczenia są najmniej wiarygodne. Pozostają one nadto we wzajemnej sprzeczności. We wniosku skarżący utrzymywał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z dziećmi i że cała rodzina utrzymuje się z jego wynagrodzenia, co skądinąd nie jest prawdą, skoro żona ta prowadzi działalność rolniczą. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego, zaznaczył jednak, że nie zamieszkuje z rodziną, na dowód czego przedstawił wspomniane zaświadczenia o zameldowaniu. To adres zameldowania żony i dzieci wskazał wszelako wnioskodawca jako adres zamieszkania i jako taki widnieje on na większości dokumentów źródłowych (rachunek za energię elektryczną, zeznanie podatkowe; adres zameldowania znajduje się tylko na zaświadczeniu pracodawcy). Jedynie w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy podał wyłącznie adres zameldowania, lecz już w piśmie przewodnim, do którego ten wniosek załączył, a także w piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia tego wniosku, ponownie przywołał adres zamieszkania, wobec czego uznano, iż nie zawiadomił o zmianie tego adresu na potrzeby postępowania. Nie wystąpiły zresztą żadne problemy z doręczaniem korespondencji procesowej pod ten adres. Tego, że żona skarżącego musi być traktowana jako osoba pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, dowodzi również fakt, że przedłożył on dokumenty obrazujące niektóre ponoszone przez nią koszty. To, iż pominął dokumenty pozwalające poznać jej dochody, musi zatem przemawiać przeciwko uwzględnieniu jego wniosku. Skarżący nadesłał zaświadczenie w sprawie średniej dochodowości gospodarstwa rolnego, ale bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia nie dostarczył decyzji w przedmiocie dopłat. Decyzję taką przedstawiono w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 168/14 i wyszczególniono w niej numer rachunku bankowego, na który te płatności przelano. Numer ten powtórzono wprost w wezwaniu o nadesłanie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych, lecz wnioskodawca nie przedłożył ani tego wyciągu, ani dokumentu, którym, według wezwania, należało wykazać likwidację rachunku bankowego. W efekcie nie można zbadać stanu tego rachunku i dokonanych na nim operacji, co wyklucza w istocie jakiekolwiek wnioski na temat możliwości płatniczych. W tym kontekście odnotować wypada, że w wezwanie obejmowało wszystkie rachunki bankowe, o których była w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 168/14, a w uzasadnieniu postanowienia wydanego w tamtej sprawie dnia 8 października 2014 r. wspomniano o pięciu takich rachunkach. Skarżący pominął więc dwa razy więcej rachunków niż uwzględnił. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.