I SA/Gl 570/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W piśmie z dnia 14 stycznia 2009 r., stanowiącym zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2008 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie Sądu odmawiające prawa pomocy, strona skarżąca ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści urzędowego formularza PPPr podniosła, że wszystkie jej rachunki bankowe zostały zajęte, a całe jej mienie nieruchome i ruchome, również zajęte w toku postępowań egzekucyjnych, stanowi obecnie przedmiot licytacji. W rubryce nr 6 wniosku (wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych) wpisano sumę [...]zł, zaś w rubryce nr 7 (wartość środków trwałych wnioskodawcy) – [...]zł. Wskazano nadto, że ostatni rok obrotowy Spółka zamknęła stratą w wysokości [...]zł, a stan obu posiadanych przez nią kont wynosi [...]. Pismem z dnia 13 lutego 2009 r. Referendarz sądowy - mając na uwadze dokumentację zgromadzoną w innych postępowaniach z wniosków skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy - wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie odpisów: a) sprawozdania finansowego oraz zeznania podatkowego za 2008 r., a jeśli nie zostały one jeszcze sporządzone czy złożone – za 2007 r. (zastrzeżono, że gdyby którekolwiek z wymienionych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić zaświadczenie właściwego organu podatkowego, poświadczające, że skarżąca Spółka za rok 2008 r. nie wykazała dochodów do opodatkowania oraz że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na jej podatek dochodowy), b) deklaracji dla podatku od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, c) raportów kasowych za trzy ostatnie miesiące, d) wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą Spółkę, zwłaszcza w Banku A i w Banku B, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (wskazano, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenia wystawione przez banki, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), e) ostatniej ewidencji środków trwałych, f) aktualnych, tj. uzyskanych po dniu otrzymania wezwania, odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez Spółkę, a zwłaszcza tych, na których posadowione są stacje paliw i kompleks biurowo-hotelowy (zastrzeżono, że z przedłożonej dokumentacji powinno też wynikać, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca korzysta z nieruchomości, na której mieści się jej siedziba, oraz że odpisy te należy przedstawić także w przypadku utraty tytułu prawnego do nieruchomości). W odpowiedzi na powyższe wezwanie – w piśmie z dnia 3 marca 2009 r. – skarżąca Spółka wniosła o zakreślenie dodatkowego terminu na wykonanie wezwania do dnia 10 marca 2009 r. ze względu na fakt, iż "zakres żądania sądu jest bardzo rozległy i wymaga uzyskania dodatkowych informacji". W dalszej kolejności postanowieniem z dnia 13 marca 2009 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy Na powyższe postanowienie skarżąca Spółka, zachowując ustawowy termin, złożyła sprzeciw, wnosząc o jego uchylenie oraz zwolnienie jej z kosztów sądowych. Zaakcentowała, iż Sąd ma możliwość obserwacji jej sytuacji finansowej od trzech lat. Nadto wskazała, że nie prowadzi działalności gospodarczej, która zablokowana została przez "przestępcze działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych". Oświadczyła, iż aktualnie funkcjonuje jedynie dzięki celowym pożyczkom jednego z wierzycieli. Zwróciła uwagę na postanowienie Komornika Sądowego Rewiru II przy Sądzie Rejonowym w Z. z dnia [...] (które zostało wkomponowane w treść sprzeciwu) o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji oraz na postanowienie tutejszego Sądu z dnia 3 września 2007 r. sygn. akt III SA/Gl 586/07 w którym zwolniono Spółkę od kosztów sądowych. Podniosła, iż w dwunastu sprawach toczących się przed tutejszym Sądem na podstawie tych samych dowodów i argumentów uznano jej wnioski i zwolniono ją z obowiązku uiszczenia wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie stwierdzić należy, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw postanowienie Referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Konsekwencja taka wynika bowiem z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Przechodząc do rozpoznania przedmiotowego wniosku wskazać należy, że prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie zatem z art. 246 § 2 P.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Zakamycze 2005, s. 592). W tym też kontekście przyjąć należy, że rozstrzygnięcie wniosku zależało od tego, co zostało udowodnione przez stronę. Warto przy tym wskazać na pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, natomiast jeśli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.) Strona zobowiązana jest więc do przedstawienia w sposób rzetelny i jednoznaczny wszelkich danych niezbędnych do dokonania oceny oraz udokumentowania tych okoliczności, które wskazują, iż bez otrzymania prawa pomocy pozbawiona zostałaby możliwości skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu. Rozpoznając wniosek skarżącej Spółki stwierdzić należy, iż nie wykazała ona okoliczności przemawiających za przyznaniem jej prawa pomocy. Nie nadesłała ona bowiem jakichkolwiek dokumentów źródłowych, na podstawie których możliwym byłoby merytoryczne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Taka postawa strony skarżącej, przejawiająca się w braku współpracy z Sądem orzekającym w zakresie dostarczania dokumentów źródłowych w trybie art. 255 P.p.s.a., nie pozwala na kompleksową i wolną od wątpliwości ocenę kondycji finansowej skarżącej Spółki. Wskazać należy, iż skarżąca Spółka w licznych postępowaniach przed tutejszym Sądem wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, lecz jej wnioski, poza kilkoma przypadkami, nie były uwzględniane, w wyniku czego wpłacała ona należne opłaty. Ponadto zauważyć trzeba, iż strona skarżąca miała możliwość zgromadzenia wymaganej dokumentacji do momentu wniesienia sprzeciwu na postanowienia z dnia 13 marca 2009 r., zatem do dnia 9 kwietnia 2009 r. (data nadania pisma będącego sprzeciwem) oraz przedłożenia jej wraz ze złożeniem sprzeciwu, czego jednak nie uczyniła. Odnosząc się do argumentu Spółki, w którym powołuje się ona na korzystne dla niej postanowienia tutejszego Sądu dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych, zapadłe w Wydziale III przyjdzie po raz kolejny wskazać, że linia orzecznicza, jaka niewątpliwie już ukształtowała się w tego typu sprawach z udziałem strony skarżącej jest odwrotna od tej, którą prezentują niektóre orzeczenia zapadłe na gruncie przyznania spółce prawa pomocy. Ta tendencja orzecznicza Sądu zyskała nadto – co należy podkreślić -aprobatę instancji odwoławczej. W kwestii toczących się wobec strony postępowań egzekucyjnych podnieść należy, że już po raz kolejny przedstawiła ona postanowienie Komornika sądowego z [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Zaznaczyć trzeba, że jest to dokument pochodzący sprzed ponad dwóch lat, zaś strona skarżąca twierdzi, iż stanowi on "ostatnie postanowienie" i że stan prawny w tym zakresie nie uległ zmianie. Wartość dowodowa tego dokumentu nie może w ocenie Sądu mieć znaczenia przesądzającego w niniejszej sprawie, także i z tej przyczyny, że umorzenie postępowania egzekucyjnego wskutek bezskuteczności egzekucji może stanowić efekt niewystarczająco aktywnej postawy wierzyciela. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż strona skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. oraz w oparciu o art. 260 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.