I SA/Gl 587/08
WyrokWSA w Gliwicach2008-10-22
Skład orzekający: Ewa Madej, Eugeniusz Christ, Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydane z opóźnieniem, po przeszło 7 latach od daty wniosku wierzyciela, narusza prawo, a w szczególności zasadę państwa prawnego i zasadę zaufania obywatela do państwa?Ratio decidendi
Opóźnione wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, nawet jeśli rażąco narusza przepisy dotyczące terminów załatwiania spraw, nie stanowi podstawy do uchylenia takiego postanowienia, jeśli organ egzekucyjny był zobowiązany do umorzenia postępowania. Samo żądanie wierzyciela umorzenia postępowania egzekucyjnego, wyrażone np. poprzez adnotację o wycofaniu tytułu wykonawczego, wiąże organ egzekucyjny i obliguje go do wydania stosownego postanowienia, niezależnie od daty jego wydania.Stan faktyczny
Skarżący J. M. złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Postępowanie zostało umorzone na wniosek wierzyciela z 27 października 2000 roku, jednak postanowienie o umorzeniu wydano dopiero 10 marca 2008 roku. Skarżący zarzucił rażące naruszenie przepisów dotyczących terminów, zasad państwa prawnego i zaufania obywatela, a także brak udziału strony w postępowaniu. Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie, wskazując m.in. na brak obowiązku doręczenia wniosku wierzyciela i interpretując adnotację o wycofaniu tytułu wykonawczego jako żądanie umorzenia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2008 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] przeciwko panu J. M. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. na wniosek wierzyciela z dnia 27 października 2000 roku.
W zażaleniu z dnia 20 marca 2008 roku pan J. M. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie art. 139 i art. 140 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego dopiero 10 marca 2008 roku, pomimo, że wniosek wierzyciela o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest datowany na dzień 27 października 2000 roku oraz rażące naruszenie art. 59 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nie umorzenie postępowania egzekucyjnego bezzwłocznie po złożeniu przez wierzyciela wniosku o jego umorzenie. Zobowiązany wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w zakresie daty umorzenia postępowania na datę odpowiadającą wnioskowi wierzyciela o umorzenie postępowania egzekucyjnego i stwierdzenie wygaśnięcia zobowiązania podatkowego.
W uzasadnieniu pan J. M. podniósł, iż wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego po przeszło 7 latach od daty wniosku wierzyciela w tym zakresie w sposób rażący narusza prawo, a w szczególności konstytucyjną zasadę państwa prawnego i wynikającą z niej zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przezeń prawa. Dodatkowo wskazał na naruszenie zasady udziału strony w postępowaniu poprzez nie doręczenie dłużnikowi odpisu wniosku wierzyciela o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz na brak podstawy faktycznej i prawnej w wydanym postanowieniu.
Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 § 1,
art. 18, art. 23 § 1 oraz § 4 pkt 1, a także art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1924 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpoznaniu zażalenia, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, iż zaskarżone postanowienie dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] wydane zostało w związku z żądaniem wierzyciela wyrażonym w części [...] tytułu wykonawczego, gdzie zawarto adnotacje o wycofaniu tego dokumentu, w dniu 27 października 2000 roku, z obrotu prawnego. Przeprowadzone przez organ nadzoru postępowanie wyjaśniające wykazało, że wierzyciel nie kierował do organu egzekucyjnego pisemnego wniosku, a jedynie w taki właśnie sposób wyraził swoje żądanie. Organ odwoławczy podniósł, iż przepisy nie nakładają na wierzyciela czy organ egzekucyjny obowiązku doręczenia zobowiązanemu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał również, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stanowi formalnoprawne dopełnienie obowiązku, jaki ciążył na organie egzekucyjnym w związku z wycofaniem tytułu wykonawczego przez wierzyciela w dniu 27 października 2000 roku, co w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne zostało już wszczęte należało traktować jako żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z art. 59 § 3 tej ustawy organ egzekucyjny wydaje w tym przypadku postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 59 § 4 ustawy egzekucyjnej postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Organ odwoławczy podniósł, iż w przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. występował w podwójnej roli, tj. wierzyciela i organu egzekucyjnego, wobec czego wierzyciel nie występował z żądaniem wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, lecz w tytule wykonawczym umieścił adnotację o jego wycofaniu z obrotu prawnego z dniem 27 października 2000 roku, a ze względu na fakt, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują wycofania tytułu wykonawczego po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, adnotacje takie należało taktować jako żądanie umorzenia postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie precyzuje w jakim czasie powinno być wydane postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy takie żądanie zgłasza wierzyciel będący równocześnie organem egzekucyjnym. Stwierdził, że od momentu żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego, tj. od dnia 27 października 2000 roku nie były podejmowane żadne czynności egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W związku z tym brak było podstaw prawnych do uchylenia bądź zmiany zaskarżonego postanowienia w zakresie daty umorzenia postępowania, a zatem żądanie zobowiązanego w tym zakresie, było bezpodstawne. Organ odwoławczy wskazał również na niezasadny zarzut skarżącego co do naruszenia art. 139 i 140 Ordynacji podatkowej, gdyż ustawa ta nie ma zastosowania do administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do braku wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej w zaskarżonym postanowieniu, organ wskazał, że organ egzekucyjny powołał właściwe podstawy prawne i zawarł w rozstrzygnięciu uzasadnienie wydanego orzeczenia, a lakoniczność uzasadnienia nie jest podstawą do twierdzenia, że rozstrzygnięcie dotknięte jest wadą. Co do wniosku skarżącego o stwierdzenie wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, organ odwoławczy wskazał, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także Kodeks postępowania administracyjnego nie zawierają regulacji, na podstawie której organ egzekucyjny czy organ nadzoru mógłby wydać rozstrzygnięcie tej treści.
W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący pan J. M. stwierdził, iż argumentacja Dyrektora Izby Skarbowej jest dla niego niezrozumiała i niespójna. Wskazał, że jest zdumiony werbalnym sposobem załatwienia jego spraw przez Naczelnika Urzędu bez informowania go o nich, co uniemożliwiło całkowicie ustosunkowanie się do podstaw, którymi kierował się organ. Zauważył, iż z ustnymi poleceniami Naczelnika nie sposób polemizować, podobnie jak niemożliwym jest poznanie ich uzasadnienia. Skarżący podniósł, że nigdy nie został poinformowany o treści dokonanego wpisu w rubryce [...] tytułu wykonawczego. W treści skargi skarżący pyta dlaczego Izba Skarbowa nie wskazała na konieczność wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego do tytułu nr [...] uprzednio – dowód: pismo Izby Skarbowej z [...] znak: [...], który nie został do skargi dołączony. Dodatkowo skarżący stwierdził, że trudno w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Urzędu znaleźć uzasadnienie faktyczne
i prawne, a wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia zobowiązania jest jak najbardziej uzasadniony, bowiem zdaniem skarżącego umorzenie wynika właśnie z wygaśnięcia zobowiązania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej ustawa egzekucyjna, postępowanie egzekucyjne umarza się wskutek wystąpienia choćby jednej z okoliczności opisanych w pkt 1 do 10 tego przepisu w tym, gdy obowiązek wygasł (pkt 2) oraz na żądanie wierzyciela (pkt 9).
W myśl obowiązującego w dacie wydania zaskarżonych rozstrzygnięć przepisu art. 59 § 3 ustawy egzekucyjnej w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. Postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu (art. 59 § 4 ustawy egzekucyjnej).
Poza sporem w niniejszej sprawie było, że w skierowanym do egzekucji tytule wykonawczym Nr [...] wystawionym przez Urząd Skarbowy w R. w dniu [...] a obejmującym zaległości podatkowe zobowiązanego wynikające z zeznania rocznego za 1995 r. PIT-30 w rubryce[...] stwierdzono – na podstawie zawiadomienia wierzyciela z dnia 27 października 2000 r., że "wykazane w niniejszym tytule wykonawczym zobowiązanie pieniężne wygasło". Stwierdzenie to opatrzone zostało nieczytelnym podpisem. Rubryka [...] tego tytułu zawierająca postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie została wypełniona ani podpisana. W rubryce [...] zamieszczono wzmiankę "wycofane" z datą "27.10.00" i nieczytelnym podpisem. Bezsporne było, że zobowiązany nie został poinformowany o "wycofaniu" przedmiotowego tytułu wykonawczego. Bezsporne było także, iż organ egzekucyjny był jednocześnie wierzycielem egzekwowanej należności pieniężnej. Wierzyciel nie złożył odrębnego żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Stosownie do brzmienia art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej w dacie sporządzenia adnotacji i wypełnienia rubryki "[...]" badanego tytułu wykonawczego tj. w [...] w przypadkach określonych w § 1 organ egzekucyjny wydaje, na żądanie strony lub z urzędu, postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W razie umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnych organ egzekucyjny, który jest jednocześnie wierzycielem (art. 26 § 2), doręcza zobowiązanemu postanowienie o umorzeniu tylko wówczas, gdy zobowiązany tego zażądał (art. 59 § 3 ustawy egzekucyjnej).
Tym samym zarówno przepisy obowiązujące w 2000 r. jak i w 2008 r. nakładały na organ egzekucyjny powinność umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn wymienionych w art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej oraz obowiązek wydania postanowienia w tej sprawie z tym, że w 2000 r. postanowienie to, w przypadku opisanym w art. 59 § 3 ustawy w brzmieniu z 2000 r., doręczano zobowiązanemu tylko wówczas, gdy tego zażądał, a w 2008 r. postanowienie takie doręczono zobowiązanemu (bez żądania) jako uprawnionemu do złożenia zażalenia (art. 59 § 5 ustawy egzekucyjnej). Przepisy postępowania egzekucyjnego w administracji z roku 2000 i 2008 nie regulowały kwestii związanych z terminem wydania (doręczenia) postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej. Dlatego też w kwestii tej – zgodnie z art. 18 ustawy egzekucyjnej – miały odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.).
Zgodnie z treścią art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a więc w oparciu o obowiązującą normę prawa materialnego oraz prawa procesowego. Zasada praworządności znajduje zastosowanie również w postępowaniu egzekucyjnym. W przypadku przewidzianym w art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej, w stanie prawnym obowiązującym w 2000 r. (art. 59 § 2 tej ustawy), oznaczało to, że organ egzekucyjny powinien wydać postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego i to w chwili stwierdzenia zaistnienia jednej z okoliczności wymienionych w tym przepisie, nie później niż w terminie określonym w art. 35 § 1 k.p.a., a więc bez zbędnej zwłoki. Jest rzeczą oczywistą, że wydanie postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego po upływie kilku lat od daty, w której organ egzekucyjny wiedział lub mógł wiedzieć o wystąpieniu zdarzenia skutkującego takim rozstrzygnięciem, w tym od dnia złożenia wniosku w takiej sprawie, nie znajduje żadnego usprawiedliwienia i narusza nie tylko art. 6 k.p.a. lecz również zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Należy jedynie zauważyć, że w okresie od dnia 30 listopada 2001 r. do dnia 31 grudnia 2003 r. obowiązujący wówczas przepis art.59 § 4 ustawy egzekucyjnej w przypadku obowiązków o charakterze innym niż niepieniężnym nie zezwalał organowi egzekucyjnemu na wydawanie takich postanowień z urzędu lecz wyłącznie na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela nie będącego jednocześnie organem egzekucyjnym.
Ustalanie powyższej okoliczności nie mogło skutkować uchyleniem wydanych postanowień, gdyż nawet rażące naruszenie przepisu art. 6 w zakresie zastosowania art. 35 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 59 ustawy egzekucyjnej, w załatwieniu sprawy egzekucyjnej, poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na wystąpienie przesłanki wymienionej w art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej nie daje podstaw do stwierdzenia, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc sposób jej załatwienia. Niezależnie bowiem od daty wydania tego postanowienia, w zaistniałych w sprawie okolicznościach, organ egzekucyjny był zobowiązany do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący nie wykazał także by na podstawie tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę wszczęcia umorzonego postępowania, po jego "wycofaniu", organ egzekucyjny w dalszym ciągu prowadził egzekucję. Podejmując czynności egzekucyjne lub wydając postanowienie w tym rozstrzygające o umorzeniu postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie jest związany terminami z art. 35 § 3 k.p.a. ani obowiązkami z art. 36 k.p.a. W sprawie egzekucyjnej przysługuje zobowiązanemu skarga na przewlekłość postępowania (art. 54 § 1 ustawy egzekucyjnej) co wyłącza stosowanie art. 37 k.p.a. W postępowaniu egzekucyjnym nie chodzi o załatwienie sprawy w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego czy Ordynacji podatkowej, a postępowanie to nie kończy się rozstrzygnięciem takiej sprawy.
Znajdujące odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym przepisy kodeksu postępowania administracyjnego ani przepisy samej ustawy egzekucyjnej nie nakładają na organy egzekucyjne powinności doręczenia zobowiązanemu odpisu pisma wierzyciela z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przepisy ustawy egzekucyjnej nie przewidują także obowiązek powiadomienia zobowiązanego o takim żądaniu. O tym, że żądanie wierzyciela zostało złożone zobowiązany dowiaduje się z treści wydanego postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na charakter i cel postępowania egzekucyjnego nie znajduje w nim zastosowania, w pełnym zakresie, określona w art. 10 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie jest odrębnym postępowaniem egzekucyjnym lecz przewidzianym prawem etapem tego postępowania zmierzającym do jego zobowiązania w określony sposób. Dlatego przy jego wszczęciu nie znajduje nawet odpowiedniego zastosowania przepis art. 61 § 4 k.p.a.
Żądanie wierzyciela umorzenia postępowania egzekucyjnego wiąże organ egzekucyjny i powoduje konieczność umorzenia takiego postępowania bez względu na okoliczności będące podstawą tego żądania. Samo żądanie wierzyciela, o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej, powoduje umorzenie objętego żądaniem postępowania egzekucyjnego i obliguje organ egzekucyjny do wydania stosownego postanowienia. W sytuacji, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym prowadzącym postępowanie egzekucyjne, którego umorzenia żądanie ma dotyczyć, żądanie to może być wyrażone w postaci odpowiedniej adnotacji dokonanej na wystawionym tytule wykonawczym. Pisemna wzmianka o "wycofaniu" tytułu wykonawczego stanowi w tym przypadku uzewnętrznienie woli wierzyciela, będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, odstąpienia od kontynuowania egzekucji na podstawie tego tytułu. Z treści przepisu art. 59 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej nie wynika aby wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym był pozbawiony możliwości żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1469/07). Ustawa egzekucyjna nie posługuje się pojęciem "wycofania" tytułu wykonawczego tym niemniej czynność ta zawiera w istocie żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dlatego też pisemne oświadczenie wierzyciela o "wycofaniu" tytułu wykonawczego może więc stanowić żądanie wymienione w art. 59 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej.
Wycofanie to odstąpienie od czegoś, powrót do stanu poprzedniego. Skoro postępowanie egzekucyjne zostaje wszczęte w chwili, gdy wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej) to stwierdzenie przez ten podmiot, iż tytuł tak wystawiony zostaje "wycofany" stanowi żądanie powrotu do stanu poprzedniego, a więc stanu, w którym postępowanie egzekucyjne na podstawie tego tytułu nie toczyło się. Tym samym stwierdzenie wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, że wycofuje tytuł wykonawczy jest równoznaczne z żądaniem umorzenia wszczętego nim postępowania egzekucyjnego. Adnotacja o wycofaniu tytułu wykonawczego podpisana przez wierzyciela spełnia wymogi takiego żądania.
Strony postępowania sądowoadministracyjnego nie kwestionowały faktu istnienia zapisu o wycofaniu przedmiotowego tytułu prawnego sporządzonego przez uprawniony do tego organ oraz jego skutków w postaci konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób określony w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej ustawa p.p.s.a.
Wbrew twierdzeniom strony skarżącej zarówno postanowienie organu egzekucyjnego jak i organu odwoławczego zawierają wskazanie podstawy prawnej art. 59 § 3, art. 59 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. Organy wyjaśniły, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na wniosek wierzyciela z dnia 27 października 2000 r., a jak wykazano to wyżej złożenie takiego wniosku obligowało organ egzekucyjny do wydania rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem wierzyciela. Błędne przywołanie w pouczeniu do wydanego przez organ egzekucyjny postanowienia przepisu art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej zamiast art. 17 § 1 tej ustawy nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy.
Żądając umorzenia postępowania egzekucyjnego poprzez naniesienie pisemnej wzmianki na tytule wykonawczym o jego wycofaniu z obrotu wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym nie miał obowiązku podania przyczyn tej czynności, czy też powodów dla których zrezygnował z dalszego prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Dla umorzenia postępowania z uwagi na przepis art. 59 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej nie mają znaczenia żadne inne okoliczności poza samym żądaniem wierzyciela. Stąd też wyrażona przez zobowiązanego chęć poznania okoliczności skutkujących wystąpieniem z takim żądaniem nie miało żadnego uzasadnienia prawnego. Wycofanie tytułu wykonawczego jest realizacją uprawnień wierzyciela a nie zobowiązanego.
Postanowienie o umorzeniu przedmiotowego postępowania egzekucyjnego wydane zostało na żądanie wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, a nie z uwagi na treść pisma zobowiązanego z dnia 22 stycznia
2008 r. Umorzenie postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela oznacza, że bez takiego żądania na tej podstawie postępowanie egzekucyjne nie może być umorzone. Jest rzeczą oczywistą, że wydając postanowienie umarzające postępowanie egzekucyjne z tej przyczyny organ egzekucyjny działał na żądanie wierzyciela a nie z urzędu i to niezależnie od tego czy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Podmiot łączący w sobie funkcje wierzyciela i organu egzekucyjnego prowadzącego postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego nie traci uprawnienia z art. 59 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej.
Sąd nie oceniał faktu prowadzenia egzekucji na podstawie kolejnego tytułu wykonawczego wystawionego w miejsce tytułu, którego dotyczyło umorzone, na żądanie wierzyciela, postępowanie egzekucyjne w sytuacji, gdy nastąpiło to przed dniem wydania przedmiotowego postanowienia, albowiem kwestia ta nie mogła stanowić i nie stanowiła przedmiotu rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego. Ponadto Sąd nie odniósł się do okoliczności przedawnienia przedmiotowego obowiązku, gdyż kwestia ta podlegała badaniu sądu administracyjnego rozpoznającego sprawę ze skargi skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], którym organ ten utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego oddalającego wniosek zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego (sygn. akt I SA/Gl 754/04). Wyrokiem z dnia 17 marca 2005 r. Sąd oddalił skargę stwierdzając, że obowiązek wynikający z zobowiązania podatkowego skarżącego za rok 1995 podlega egzekucji, gdyż nie doszło do przedawnienia tego zobowiązania. Sąd stwierdził również, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie przedmiotowego tytułu egzekucyjnego (Nr [...]) nie zostało zakończone, gdyż nie wydano postanowienia o umorzeniu postępowania zaś samo wycofanie z obrotu tego tytułu nie oznaczało jeszcze zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Wyrok ten stał się prawomocny co oznacza, że wiązał nie tylko strony i sąd który go wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe (art. 170 ustawy p.p.s.a.).
Związany tym wyrokiem organ egzekucyjny nie mógł uznać, że wycofanie przedmiotowego tytułu z obrotu kończyło wszczęte nim postępowanie egzekucyjne, oraz że do jego zakończenia konieczne jest wydanie – w trybie art. 59 ustawy egzekucyjnej – postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Wydając przedmiotowe postanowienie organ egzekucyjny postąpił zgodnie z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.
Oceniając żądanie skarżącego w zakresie daty wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oraz wygaśnięcia zobowiązania podatkowego Sąd nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia.
O dniu wydania orzeczenia nie decyduje data, w której wystąpiły okoliczności uzasadniające jego wydanie lecz data, w której dane orzeczenie zostało sporządzone. Wynika to wprost z treści art. 107 § 1 i art. 124 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej.
Prowadząc postępowanie egzekucyjne organ egzekucyjny orzeka w kwestiach wymienionych w ustawie egzekucyjnej. Ustawa ta nie przewiduje by organ egzekucyjny w odrębnym orzeczeniu stwierdzał wygaśnięcie zobowiązania podatkowego. W określonych prawem sytuacjach okoliczność ta jest przedmiotem badania i może stanowić podstawę rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego. Rozstrzygnięcie to dotyczy jednak wyłącznie dopuszczalności wszczęcia lub prowadzenia egzekucji zaś jego uzasadnioną przyczyną może być stwierdzenie wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku, w tym zobowiązania podatkowego. Organ egzekucyjny nie orzeka o wygaśnięciu obowiązku ciążącego na zobowiązanym lecz o konsekwencjach prawnych takiego stanu m.in. w zakresie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Sąd – za organem odwoławczym – zauważa lakoniczność wydanego przez organ egzekucyjny postanowienia, jednakże zgadza się z twierdzeniem organu drugiej instancji, że uchybienie to nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Postanowienie organu egzekucyjnego zawierało bowiem wszelkie niezbędne elementy, a z jego treści zobowiązany mógł dowiedzieć się o przyczynie wydania orzeczenia. Brak ten został naprawiony w zaskarżonym do Sądu postanowieniu, którego treść w pełni odpowiadała wymogom przypisanym orzeczeniom wydanym w postępowaniu egzekucyjnym.
Z tych przyczyn Sąd na mocy art. 151 ustawy p.p.s.a. skargę oddalił jako nieuzasadnioną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło