I SA/Gl 592/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. P. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku z dnia 11 czerwca 2014 r. G. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, zwrócił uwagę na swoje poważne problemy zdrowotne. Podkreślił przy tym, że na leczenie wydaje całą swoją rentę i w związku z tym pozostaje na utrzymaniu żony, emerytki, która też jest chora. Renta ta wynosi 1.773,35 zł, a świadczenie żony 1.547,10 zł. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (patrz druk PPF) skarżący nie posiada żadnego majątku poza prawem do mieszkania. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca przedstawił kopie: rocznego obliczenia podatku jego małżonki, decyzji w sprawie waloryzacji renty i emerytury, wyciągu z rachunku bankowego za okres od 26 maja do dnia 24 czerwca 2014 r., choć w wezwaniu była mowa o wyciągu za trzy ostatnie miesiące (oprócz renty i emerytury na rachunek wpływa też świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 153 zł; poza wypłatami gotówkowymi rachunek obciąża rata kredytu w wysokości 189,92 zł, saldo końcowe na rachunku jest dodatnie, bo obroty MA wyniosły 3.626,45 zł, a obroty WN- 2.953,56 zł; saldo końcowe zamknęło się kwotą 974,58 zł), orzeczenia z dnia 25 kwietnia 2013 r. zaliczającego skarżącego do znacznego stopnia niepełnosprawności, dokumentów zawierających wyliczenie sumy opłat za mieszkanie na kwotę 439,74 zł i opłatę za energię elektryczną (prognozowana kwota przypadająca do zapłaty za okres od 10 czerwca do 11 sierpnia bieżącego roku to 294,41 zł), faktur wystawionych za usługi medyczne (w dniach 26 maja, 30 czerwca i 8 września 2011 r. skarżący tytułem zabiegów medycznych uiścił kwoty po 800 zł, ostatnia faktura, z dnia 29 stycznia 2014 r. dotyczy kontroli pozabiegowej i opiewa na kwotę 120 zł) oraz paragony apteczne (dokumentują one wydatki, które w czerwcu wyniosły łącznie 268,65 zł). Postanowieniem z dnia 15 lipca 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy akcentując, że przedłożona przez niego dokumentacja źródłowa jest niekompletna. Referendarz wytknął, że do akt sprawy nie nadesłano zeznania podatkowego oraz wyciągu z rachunku bankowego za pełny okres wskazany w wezwaniu. Referendarz zwrócił jednakże przede wszystkim uwagę na to, że w gospodarstwie domowym skarżącego uzyskiwany jest dochód, który ponadtrzydziestokrotnie przewyższa wpis od skargi należny w tej sprawie. Zaznaczył dalej, że dochód ten wystarcza na pokrycie wszystkich niezbędnych wydatków i to z pewną nadwyżką. W wydatkach tych uwzględniono także koszty leczenia. W piśmie procesowym z dnia 25 lipca 2014 r. (sprzeciw od postanowienia referendarza) skarżący wniósł o zmianę orzeczenia i przyznanie mu prawa pomocy. Odnosząc się do argumentów podniesionych w uzasadnieniu ww. orzeczenia stwierdził, że chybione są zarzuty o niekompletności materiału źródłowego. Po pierwsze, skarżący utrzymuje się ze środków pochodzących z renty strukturalnej, a więc dochodów, które nie podlegają opodatkowaniu. Nie składa zatem zeznań podatkowych. Po wtóre, podniósł, że bank, w którym posiada rachunek bankowy, udostępnia jedynie wyciąg z ostatniego miesiąca i taki właśnie przedłożył na wezwanie referendarza sądowego. Końcowo skarżący dodał, że przechodził ostatnio kolejne zabiegi dotyczące jego wzroku. Z tego tytułu poniósł znaczne wydatki. Do sprzeciwu dołączono pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 24 lipca 2014 r., z którego wynika, że dochody skarżącego są w całości zwolnione z opodatkowania. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy odnotować, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw, postanowienie referendarza z dnia 15 lipca 2014 r. utraciło moc, a sprawa [wniosek o przyznanie prawa pomocy – spr.], będąca przedmiotem sprzeciwu, podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Taki stan rzeczy znajduje bowiem podstawę prawną w art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05; dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej www.nsa.gov.pl). Mając na uwadze przybliżone wyżej stanowisko judykatury, stwierdzono, że skarżący nie wykazał w tej sprawie, iż poniesienie przez niego kosztów sądowych związanych z jego udziałem w postępowaniu będzie skutkowało uszczerbkiem koniecznego utrzymania. Przyjęto bowiem, że po zbilansowaniu dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego pozostaje nadwyżka, która może być przeznaczona na partycypację w kosztach sądowych. W szczególności wzięto pod uwagę to, że wpis sądowy od skargi w tej sprawie, a co za tym idzie, dalsze opłaty sądowe, są ustalone na najniższym poziomie znanym procedurze przed sądem administracyjnym. Słusznie zatem zauważył referendarz sądowy, że dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym skarżącego wystarcza na opłacenie wszystkich niezbędnych wydatków, i to z pewną nadwyżką, czego dowodzi treść przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego. Żaden dokument nie wskazuje na to, by występowały jakiekolwiek zaległości w tych opłatach, zresztą wnioskodawca także tego nie podnosi. Spostrzeżenie to dotyczy również wydatków na leczenie, co sprawia, że poważny stan zdrowia skarżącego nie przemawia na rzecz uwzględnienia jego wniosku. Co więcej, skarżący również w ramach sprzeciwu nie wykazał, by obecnie wydatki te były aż tak wysokie, jak trzy lata temu, kiedy poddany on był kosztownemu zabiegowi. Na gruncie przedstawionego w tej sprawie materiału źródłowego stwierdzono, że poniesienie kosztów sądowych nie zachwieje sytuacją materialną i bytową skarżącego w taki sposób, iż nie jest on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji, działając na podstawie art. 254 § 1 P.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.