I SA/Gl 597/23
WyrokWSA w Gliwicach2023-07-11
Skład orzekający: Agata Ćwik-Bury, Eugeniusz Christ, Beata Machcińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zasadnie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego zawieszające postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mimo wcześniejszego postanowienia o zawieszeniu na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 tej ustawy, które zostało następnie stwierdzone nieważnością?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postąpił prawidłowo, utrzymując w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro wcześniejsze postanowienie o zawieszeniu na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 zostało stwierdzone nieważnością, organ egzekucyjny był zobowiązany do wydania nowego postanowienia z prawidłową podstawą prawną, co Naczelnik uczynił. Wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, nawet nieprawomocnym postanowieniem, skutkuje zawieszeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z 2019 roku. Pierwotnie postępowanie zostało zawieszone postanowieniem z 2020 roku na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (na żądanie wierzyciela), jednak później stwierdzono oczywistą omyłkę w podstawie prawnej i postanowieniem z 2022 roku stwierdzono nieważność tego postanowienia. Następnie Naczelnik wydał nowe postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., co zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora. Skarżąca zarzucała m.in. naruszenie przepisów dotyczących zawieszenia i umorzenia postępowania oraz brak należytego uzasadnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2023 r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 6 marca 2023 r. nr 2401-IEE.7192.68.2023.2/AZ UNP: 2401-23-044868 w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
1. Przedmiotem skargi S. B. (dalej: skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor) nr 2401-IEE.7192.68.2023.2/AZ z 6 marca 2023 r. sprawie zawieszenia postępowania.
2. Dotychczasowy przebieg postępowania.
2.1. Z akt sprawy wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. (dalej: Naczelnik) prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426-SEW.723.1803.2019, obejmującego zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie należności głównej 349.060,00 zł. Zawiadomieniem z 2 września 2019 r. nr [...] zajął wierzytelności zobowiązanej z rachunku bankowego w B. S.A.
2.2. Pismem z 11 lutego 2020 roku nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. przesłał do Naczelnika postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 27 stycznia 2020 r. I SA/GI1050/19 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej przez skarżącą i W. B. decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w K. z 16 maja 2019r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 rok.
W związku z powyższym organ egzekucyjny postanowieniem z 13 lutego 2020r. nr [...], na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2022r., poz. 479, dalej: u.p.e.a.) zawiesił ww. postępowanie egzekucyjne.
Na to postanowienie skarżąca nie złożyła zażalenia.
2.3. Postanowieniem z 12 lipca 2022 roku nr [...], Naczelnik sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w postanowieniu z 13 lutego 2020 roku nr [...], polegającą na błędnym wskazaniu podstawy prawnej zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że w ww. postanowieniu z 13 lutego 2020 r. jako podstawę prawną wskazał błędnie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., zamiast art. 56 § 1 pkt 1 tej ustawy.
Na powyższe postanowienie skarżąca, działając przez adwokata, złożyła zażalenie. Postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Ponadto pismem z 2 sierpnia 2022 r. skarżąca, działając przez adwokata, wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt, iż postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania.
2.4. Dyrektor postanowieniem z 8 września 2022 roku nr [...]uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z 12 lipca 2022 roku nr [...] i umorzył postępowanie organu I instancji w sprawie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej.
2.5. Postanowieniem z 8 września 2022 roku nr [...]organ nadzoru wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 r.
Następnie Dyrektor postanowieniem z 17 października 2022 roku nr [...] stwierdził nieważność postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 roku nr [...] (o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426-SEW.723.1803.2019.
Na to postanowienie skarżąca, działając przez pełnomocnika, złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienie Naczelnika.
2.6. Naczelnik postanowieniem z 4 listopada 2022 roku nr [...] zawiesił postępowanie w sprawie złożonego wniosku o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do czasu wydania przez Dyrektora ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z 13 lutego 2020 roku nr [...].
Na to postanowienie doręczone skarżąca, działając przez adwokata wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
2.7. Postanowieniem z 21 grudnia 2022 r. nr [...] Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie z 17 października 2022 roku nr 2401-IEE.619.10.2022.3.MSN, którym Dyrektor stwierdził nieważność postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020r. nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019r. nr 2426-SEW.723.1803.2019, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa.
Na ostateczne postanowienie organu odwoławczego z 21 grudnia 2022 r. skarżąca, działając przez adwokata, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
2.8. Natomiast postanowieniem z 28 grudnia 2022 roku nr [...] Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 4 listopada 2022 r. nr [...], którym organ egzekucyjny zawiesił postępowanie w sprawie złożonego wniosku dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426-SEW.723.1803.2019, do czasu wydania przez Dyrektora ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z 13 lutego 2020 r. nr[...] .
Na ostateczne postanowienie organu odwoławczego z 28 grudnia 2022 r. skarżąca, działając przez adwokata, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
2.9. Naczelnik postanowieniem z 18 stycznia 2023 roku nr [...] zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 r. nr 2426-SEW.723.1803.2019, obejmującego zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 rok, w podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazując art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Na to postanowienie, skarżąca działając przez adwokata, wniosła zażalenie z 27 stycznia 2023 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego.
2.10. Naczelnik postanowieniem z 20 stycznia 2023r. nr [...] podjął z urzędu zawieszone postępowanie w sprawie złożonego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Następnie postanowieniem z 20 stycznia 2023 r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426-SEW.723.1803.2019.
Na to postanowienie, skarżąca, działając przez adwokata, złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z 6 marca 2023 roku nr [...] Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 18 stycznia 2023 r. nr [...], którym organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne.
Następnie postanowieniem z 6 marca 2023 roku nr [...] Dyrektor uchylił postanowienie Naczelnika z 20 stycznia 2023 roku nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426-SEW.723.1803.2019 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
2.11. W skardze na ostateczne postanowienie organu odwoławczego z 6 marca 2023r. skarżąca, działając przez adwokata zarzuciła:
1. art. 56 § 1 pkt 1 i § 3 u.p.e.a. w związku z art. 16 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 775, dalej: K.p.a.) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe oraz bezzasadne zastosowanie, a w konsekwencji wydanie przez Naczelnika postanowienia z 18 stycznia 2023 r. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego z powołaniem na przesłankę "wstrzymania wykonania obowiązku", podczas gdy w sprawie brak było przesłanek do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia, albowiem nadal nie jest prawomocne postanowienie wydane przez Dyrektora nr [...], stwierdzające nieważność postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 roku nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, a co za tym idzie nie jest wykluczone, że Sąd, do którego zostało zaskarżone uchyli ww. postanowienie, co będzie obligowało organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego;
2. art. 59 § 1 pkt 5 oraz § 4 u.p.e.a. w związku z art. 60 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 56 § 1 pkt 1 i 4 oraz § 3 u.p.e.a., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe oraz bezzasadne zastosowanie, a w konsekwencji wydanie przez Naczelnika postanowienia z 18 stycznia 2023 r. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, podczas gdy w sprawie brak było przesłanek do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia, bowiem w sprawie było już uprzednio wydane postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego jednakże na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., okoliczności wydania przez Naczelnika postanowienia z 13 lutego 2020 roku nr [...] nie aktualizowały przesłanek do stwierdzenia jego nieważności, a zaskarżone postanowienie w sposób oczywisty prowadzi do naruszenia i obejścia przepisów ustawy, a w ocenie zobowiązanej dodatkowo może być rozumiane jako przejaw nadużycia uprawnień (przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy, w tym obowiązku umorzenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny po upływie 12 miesięcy od dnia zawieszenia postępowania, jeżeli wierzyciel nie podejmie aktywności);
3. art. 59 § 1 pkt 5 oraz § 4 u.p.e.a. (w aktualnie obowiązującym brzmieniu) w związku z art. 59 § 1 pkt 8 oraz § 4 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 roku w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 z późn. zm.) w związku z art. 60 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 56 § 1 pkt 1 i 4 oraz § 3 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika nr [...], podczas gdy w sprawie zaktualizowała się przesłanka umorzenia z uwagi na fakt, że postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania, co czyni zaskarżone postanowienie bezzasadnym, a nadto zmierzającym do naruszenia prawa i obejścia ustawy, podczas gdy w realiach sprawy, mając na uwadze przebieg postępowania oraz pisma kierowane przez wierzyciela do organu egzekucyjnego (które należało potraktować jako wniosek/żądanie zawieszenia postępowania egzekucyjnego - i tak słusznie zostało przez Naczelnika potraktowane), organ był zobligowany do umorzenia egzekucji, gdyż brak było podstaw do stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika, albowiem było ono zgodne z prawem oraz odpowiadało stanowi faktycznemu, a stwierdzenie jego nieważności musi być traktowane jako próba obejścia przepisów obligujących organ egzekucyjny do umorzenia z urzędu postępowania, gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania (art. 59 § 1 pkt 5 oraz § 4 u.p.e.a.),
4.naruszenie przepisów postępowania, a to art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 81 K.p. w związku z art. 140 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewyznaczenie stronie terminu celem umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a co za tym idzie uniemożliwienie stronie wzięcie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, skutkujące brakiem możliwości obrony przez stronę swoich praw,
5. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. w związku z art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w związku z art. 11 K.p.a. w związku z art. 9 K.p.a. w związku z art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób zdawkowy, minimalistyczny nie odpowiadający wymogom stawianym przez przepisy postępowania administracyjnego m.in. poprzez zaniechanie szczegółowego wyjaśnienia przyczyn dla których Organ podjął zaskarżone rozstrzygnięcie oraz niewyjaśnienie przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez stronę postanowienia bez potrzeby stosowania środków przymusu oraz braku wskazania dowodów, na których oparł się organ wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie; a nadto poprzez zaniechanie odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu, a który to brak prawidłowego odniesienia się przez organ do zarzutów zawartych w odwołaniu stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a samo naruszenie z uwagi na jego charakter uzasadnia twierdzenie, że Dyrektor zaniechał ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem zarzutów zawartych w odwołaniu, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji;
6. art. 15 K.p.a. w związku z art. art. 138 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez zaniechanie ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy i ograniczenie się jedynie
do powielenia uzasadnienia rozstrzygnięcia organu I instancji, w tym pominięcie odniesienia się do większości zarzutów i braku uzasadnienia dlaczego organ II instancji nie uznaje ich za zasadne lub niezasadne oraz zaniechanie podjęcia jakichkolwiek czynności dowodowych celem przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym, co stanowi rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą organ II instancji jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika i umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika z uwagi na fakt, że postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania; zasądzenie od organu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż działania organu, w szczególności mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy, w tym podejmowane przez organ czynności zmierzające do uniknięcia konieczności obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanej, zmierzają wprost i w oczywisty sposób do obejścia przepisów ustawy. Na poparcie swojego stanowiska przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych.
2.12. W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
3.1. Skarga okazała się niezasadna, albowiem uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
3.2. Spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zasadnie Dyrektor zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika zawieszające postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 r. nr 2426-SEW.723.1803.2019 na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Rozważając sporne zagadnienie Sąd uznał stanowisko Dyrektora za zasadne.
3.3. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie na wstępie wyjaśnić należy, iż art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wskazuje przesłanki, których wystąpienie powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości lub w części, nie pozostawiając organowi żadnej dowolności w tym zakresie. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej.
Zawieszenie postępowania oznacza czasowe jego nieprowadzenie z uwagi na wystąpienie przesłanek wskazanych przez ustawodawcę w art. 56 §1 K.p.a.
W realiach rozpoznawanej spawy Naczelnik w postanowieniu z 13 lutego 2020r. nr [...] powołał błędną podstawę prawną zawieszenia prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego, tj. art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., gdy tymczasem powinien być wskazany właśnie art. 56 § 1 pkt 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części na żądanie wierzyciela.
W przedmiotowej sprawie zawieszenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło wskutek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z 16 maja 2019 roku nr [...], postanowieniem tut. Sądu z 27 stycznia 2020 r. I SA/GI 1050/19. W związku z czym do zawieszenia postępowania egzekucyjnego powinno dojść właśnie na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Przepis ten wskazuje przesłanki, których wystąpienie powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości lub w części, nie pozostawiając organowi żadnej dowolności w tym zakresie. Wierzyciel poinformował organ egzekucyjny o wydaniu ww. postanowienia przez WSA w Gliwicach (na wniosek pełnomocnika zobowiązanej), a organ egzekucyjny postanowieniem z 13 lutego 2020 roku nr [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne, wskazując błędnie podstawę prawną zawieszenia. W jego uzasadnieniu Naczelnik wskazał, że ww. informacja wierzyciela stanowi podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a nie inne okoliczności, które przemawiały za zgłoszeniem żądania przez wierzyciela o konieczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego (art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a.). Zatem ujawnienie ww. wady ostatecznego postanowienia organu egzekucyjnego musiało skutkować przywróceniem stanu zgodnego z prawem i wyeliminowaniem go z obrotu prawnego, gdyż zostało wydane wbrew zaistniałemu w sprawie stanowi prawnemu.
Postanowieniem z 27 stycznia 2020 r. I SA/GI 1050/19 tut. Sąd wstrzymał wykonanie decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z 16 maja 2019 roku nr [...], będącej podstawą prawną wystawienia tytułu wykonawczego, co stanowiło przesłankę zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Skutki zawieszenia postępowania powstały zatem z momentem wejścia do obrotu prawnego ww. postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji. Ustawodawca nie uzależnił zawieszenia postępowania egzekucyjnego od prawomocności orzeczenia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności. Istotą postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest bowiem wywołanie bezpośrednich i natychmiastowych skutków w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego; na tym polega mechanizm ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Oznacza to, iż wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, nawet na mocy nieprawomocnego orzeczenia, musi skutkować zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, co świadczy o koherencji obu wspomnianych instytucji procesowych unormowanych przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. wyrok NSA z 5 maja 2021 roku III FSK 417/21).
W związku z powyższym Dyrektor postanowieniem z 17 października 2022 roku nr 2401-IEE.619.10.2022.3.MSN stwierdził nieważność postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 roku nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426- SEW.723.1803.2019, utrzymanym następnie w mocy postanowieniem z 21 grudnia 2022 roku nr 2401-IEE.619.11.2022.8/AZ.
Naczelnik zobligowany był więc do wydania właściwego postanowienia stwierdzającego zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 r. nr 2426-SEW.723. 1803.2019 na mocy art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
3.4. Odnosząc się w dalszej kolejności do podnoszonego przez skarżącą zarzutu bezzasadnego wydania przez Naczelnika postanowienia z 18 stycznia 2023r. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, gdy było już wcześniej wydane postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, jednakże na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Sąd podzielił stanowisko Dyrektora iż, iż ww. postanowienie zostało wydane w sposób prawidłowy. Skoro Dyrektor postanowieniem z 17 października 2022r. nr [...] stwierdził nieważność postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020r. nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, utrzymanym następnie w mocy postanowieniem z 21 grudnia 2022 r. nr [...], to organ egzekucyjny winien wydać ponownie postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego z powołaniem prawidłowej podstawy prawnej.
3.5. Zdaniem Sądu Naczelnik nie był zobligowany do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. ponieważ w sprawie nie doszło do ziszczenia przesłanki umorzenia postępowania. Postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania, w związku ze stwierdzeniem nieważności postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a.
Zauważyć także należy, że postępowanie administracyjne, w tym egzekucyjne, opiera się na zasadzie dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.). Strona ma zatem prawo do rozstrzygnięcia sprawy dwukrotnie. Dwuinstancyjność postępowania nie oznacza jedynie formalnej kontroli orzeczenia pierwszej instancji. Organ odwoławczy ma obowiązek ponownie zbadać całość sprawy, nie może ograniczyć się jedynie do kwestii wskazanych w uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji, a tym bardziej tylko do okoliczności wskazanych w samym zażaleniu. Cały materiał dowodowy w sprawie winien podlegać rozpoznaniu przez właściwy organ pierwszej instancji.
3.6. Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne: wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Powołany przepis z mocy art. 126 K.p.a. stosuje się do postanowień.
W przedmiotowej sprawie nie doszło jednak do zarzucanego w skardze naruszenia powyższego przepisu, ponieważ zarówno postanowienie Naczelnika z 18 stycznia 2023 roku, jak i utrzymujące je w mocy postanowienie Dyrektora z 6 marca 2023r. zawierają wszelkie elementy, które zawierać powinna decyzja/postanowienie.
Zdaniem Sądu, a wbrew zarzutom skargi w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor wyjaśnił szczegółowo wszystkie przesłanki uzasadniające rozstrzygnięcie. Odniósł się również do wszystkich okoliczności podniesionych przez skarżącą.
Wierzyciel poinformował organ egzekucyjny o wydaniu ww. postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, a organ egzekucyjny postanowieniem z 13 lutego 2020 roku nr [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne, wskazując błędnie podstawę prawną zawieszenia. W jego uzasadnieniu Naczelnik wskazał, że ww. informacja wierzyciela stanowi podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a nie inne okoliczności, które przemawiały za zgłoszeniem żądania przez wierzyciela o konieczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a.
3.7. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 81 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. poprzez niewyznaczenie stronie terminu celem umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wskazać bowiem należy, iż na mocy art. 73 § 1 K.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy oraz sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Wspomniane uprawnienie dotyczy ogólnego zaznajomienia się z aktami sprawy i samodzielnego utrwalenia zawartych tam treści na własny użytek. Nie wymaga przy tym spełnienia określonych wymogów przez stronę, a organ nie może co do zasady limitować dostępu do akt. Z przepisu tego wynika, że Strona ma możliwość wglądu w akta sprawy i wypowiedzenie się na każdym etapie postępowania i organ egzekucyjny nie jest zobligowany do wyznaczania terminu do tych czynności, gdyż są one dobrowolne. Ponadto nie bez znaczenia w tej kwestii pozostaje również fakt, iż strona w toku prowadzonego postępowania administracyjnego reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata.
Powołane powyżej wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
3.8. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło