I SA/Gl 606/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 2 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za określone miesiące 2009 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem procesowym z dnia 7 lipca 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie go od kosztów sądowych. W tych ramach zaakcentował swoją trudną sytuację materialną wynikającą między innymi ze spłaty zadłużenia wobec różnych jednostek. Zeznał, że na rzecz Sądu Okręgowego w K. spłaca miesięcznie kwotę 1200 zł tytułem zaległych kosztów sądowych. Z kolei na rzecz Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych uiszcza miesięcznie ratę w kwocie 800 zł, również tytułem spłaty zaległości. W dniu 3 sierpnia 2015 r. sygnalizowany wyżej wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony na urzędowym formularzu (druk PPF z dnia 31 lipca 2015 r.) na skutek uprzedniego wezwania referendarza sądowego. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną. Ich wspólny majątek stanowi lokal mieszkalny o pow. 38 m2. Skarżący zeznał, że jedynym źródłem utrzymania jest jego wynagrodzenie za pracę w kwocie 6000 zł brutto. W uzasadnieniu do wniosku skarżący oświadczył, że na jego stałe miesięczne koszty składają się: 1200 zł – rata z tytułu zaległych kosztów sądowych; 250 zł – łączna wysokość rat tytułem spłaty zadłużenia na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego w C.; 408,22 zł z tytułu czynszu; 116 – należność za zużycie energii elektrycznej; 98,20 zł należność za gaz; 126,89 zł – abonamenty telewizyjne; 340,09 zł – należność za usługi telekomunikacyjne; 55,20 zł – składka na rzecz PZU. Skarżący oświadczył przy tym, że wydatki na wyżywienie, ubrania, środki czystości oraz wydatki "zdrowotne" stanowią miesięcznie kwotę około 2500 zł. R. P. oświadczył nadto, że do lipca 2015 r. spłacał zaległość na rzecz FGŚP w kwocie 800 zł miesięcznie. Skarżący zaakcentował, że w tym samym czasie został zobowiązany do uiszczenia wpisów sądowych w trzech sprawach w łącznej kwocie 1500 zł. W dalszej kolejności referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych wyjaśnień i nadesłanie dokumentów źródłowych (patrz pismo z dnia 7 sierpnia 2015 r.), w tym: 1) dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności zaświadczenia pracodawcy skarżącego o wysokości wynagrodzenia wypłaconego mu w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, wskazujące też formę tej zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy) oraz jaka część wynagrodzenia jest potrącana tytułem zajęcia egzekucyjnego, a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy; 2) kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 (lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy) złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym; 3) wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować; 4) zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, że żona skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W przypadku, gdyby nie było podstaw do wydania takiego zaświadczenia, należało przedstawić zaświadczenie właściwego organu podatkowego poświadczające, że osoba ta za rok 2014 nie wykazała dochodów do opodatkowania oraz że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na jej podatek dochodowy; 5) kopii wspomnianych przez skarżącego decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, którymi rozłożono na raty ciążące na nim zaległości podatkowe, oraz dokumentów potwierdzających wpłaty dokonane z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy; 6) dokumentów poświadczających wpłaty dokonane z tytułu należności sądowych w okresie ostatnich trzech miesięcy; 7) dokumentów dotyczących wspomnianych przez skarżącego jego zobowiązań wobec FGŚP, w szczególności kopii rozstrzygnięcia przekazującą sprawę w tym przedmiocie do ponownego rozpatrzenia; 8) dokumentacji odnoszącej się do stanu zdrowia (zaświadczeń, kopii orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz wskazującej wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków (faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itd.); 9) kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. W przybliżonym wyżej wezwaniu pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., nr 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). W odpowiedzi na cytowane wyżej wezwanie referendarza, skarżący nadesłał plik dokumentów źródłowych oraz oświadczył (patrz pismo z dnia 25 sierpnia 2015 r.), że adres żony, który się w nich pojawia jest tylko i wyłącznie adresem meldunkowym. Na gruncie przedstawionych dokumentów ustalono, że stałe udokumentowane wydatki w gospodarstwie domowym skarżącego zamykają się w kwocie około 1.270,00 zł. Dodatkowo każdego miesiąca budżet domowy obciążany jest spłatą zadłużenia wobec Sądu Okręgowego w K. w wysokości 1.200,00 zł. W lipcu 2015 r. skarżący uregulował zadłużenie z tytułu należności głównej na rzecz Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (miesięczna rata z tego tytułu wynosiła 800 zł). Średnie miesięczne wynagrodzenie skarżącego wynosi 5.320,66 zł. W 2014 r. skarżący osiągnął dochód brutto w kwocie 92.152,56 zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Intencją skarżącego jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, iż w jego sytuacji powyższa przesłanka przyznania prawa pomocy została spełniona. Stanowi to przede wszystkim konsekwencję tego, że nie wykonał on w wystarczającym stopniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, co uniemożliwia wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji. Nie ustosunkował się bowiem do wezwania w części odnoszącej się do posiadanych przez niego rachunków bankowych. Z kolei ze zgromadzonej dokumentacji źródłowej oraz oświadczeń strony nie wynikają jakiekolwiek racjonalne przyczyny, dla których przedłożenie stosownych wyciągów bankowych okazało się niemożliwe. Bezsprzecznie zaś tego rodzaju dokumenty mają doniosłe znaczenie dla ustalenia przesłanek prawa pomocy, dając wgląd w operacje finansowe dokonywane przez stronę oraz pozwalają ustalić wysokość środków pieniężnych pozostających do jej dyspozycji w czasie, gdy powinna się ona liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Wymaga w tym miejscu odnotowania, że z zaświadczenia z dnia 19 sierpnia 2015 r. o zarobkach R. P. wynika, że "wynagrodzenie jest przelewane 10-dnia każdego miesiąca na konto bankowe pracownika". Dokument ów jednoznacznie świadczy o tym, że w gospodarstwie domowym skarżącego funkcjonuje co najmniej jeden rachunek bankowy. Kolejnym mankamentem dowodowym tej sprawy jest brak jakiegokolwiek dokumentu, który potwierdziłby, że małżonka skarżącego jest osobą bezrobotną. Nie przedstawiono bowiem ani zaświadczenia właściwego urzędu pracy, ani zaświadczenia właściwego organu podatkowego poświadczającego, że B. P. nie wykazała za 2014 r. żadnych dochodów do opodatkowania. Niezależnie od przybliżonej wyżej argumentacji należy odnotować, że pomoc państwa w sferze instytucji zwolnienia od kosztów sądowych, skierowana jest do osób, które ze względu na bardzo trudną sytuację materialną nie są w stanie poczynić oszczędności we własnych wydatkach z przeznaczeniem na koszty sądowe, bez spowodowania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania (z uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2015 r. sygn. akt I CZ 35/15, publ. LEX 1712804). W tym też kontekście należy podkreślić, że zestawienie dochodów skarżącego z udokumentowanymi, stałymi kosztami ponoszonymi w jego gospodarstwie domowym, pozwala przyjąć, że skarżący dysponuje nadwyżką środków finansowych (5.320,66 zł – 2.470,00 zł = 2.850,66 zł), która pozwoli mu na poczynienie oszczędności na pokrycie kosztów sądowych związanych z udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Konstatacji tej nie zmienia okoliczność, że skarżący jest obecnie zobowiązany do poniesienia kosztów sadowych w trzech sprawach jednocześnie. W wyniku wszystkich podniesionych wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.