I SA/Gl 625/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej p o s t a n a w i a 1) przyznać radcy prawnemu N. L. od Skarbu Państwa - z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach - wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 332,10 (słownie: trzysta trzydzieści dwa 10/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 62,10 (słownie: sześćdziesiąt dwa 10/100) złotych; 2) oddalić wniosek pełnomocnika w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę H. N. na postanowienie organu podatkowego wskazane w komparycji niniejszego postanowienia, a dotyczące zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. na poczet zaległości podatkowych za 2003 r. Odpis wyroku doręczono skarżącej w dniu 21 lutego 2014 r. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ustanowił dla skarżącej radcę prawnego (pkt 2 sentencji) oraz umorzył postępowanie z wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych (pkt 1 sentencji; skarżąca już wcześniej została od tych kosztów zwolniona na mocy postanowienia referendarza z dnia 9 lipca 2013 r.). Na tej podstawie Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. wyznaczyła pełnomocnika w osobie radcy prawnego N. L., o czym poinformowano Sąd pismem z dnia 5 marca 2014 r. W dniu 11 marca 2014 r. wyznaczony w tej sprawie radca prawny zapoznała się aktami sprawy. Pismem z dnia 20 marca 2014 r., nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 21 marca 2014 r., ww. pełnomocnik skarżącej wniosła skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku Sądu. W tych ramach radca prawny wystąpiła również o "przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały poniesione w całości ani w części przez skarżącą, w wysokości 150% stawek minimalnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu." Dodatkowo pełnomocnik wystąpiła o "przyznanie kwoty w wysokości 55,50 zł tytułem poniesionych wydatków". W motywach wniosku odnotowała, że powiększona stawka za wynagrodzenie uzasadniona jest zwiększeniem nakładu i czasu pracy pełnomocnika. Dla wyjaśnienia meritum rozpoznawanej sprawy konieczne było zapoznanie się nie tylko z aktami zgromadzonymi w niniejszym postępowaniu przed Sądem, ale również z dokumentami w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez organy podatkowe oraz dokumentami w sprawie o stwierdzenie zaległości podatkowej za rok 2003. Wniosek o zwrot wydatków obejmuje koszty dojazdu do Sądu w Gliwicach (ok. 90 km) w celu zapoznania się z aktami sprawy w dniu 11 marca 2014 r. oraz koszty korespondencji – pismo do skarżącej z zawiadomieniem o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu oraz prośbą o niezwłoczny kontakt z kancelarią – potwierdzone fakturą VAT z dnia 10 marca 2014 r. (w załączeniu odpis FV na kwotę 5,50 zł z tytułu przesyłki listowej poleconej). Mając powyższe na względzie, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") adwokat wyznaczony w ramach prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wspomniane przepisy zawarte są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490; dalej w skrócie: "rozporządzenie z 2002 r."). Co znamienne, referendarz sądowy, działający tutaj na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zobowiązany jest do poczynienia ustaleń, co do rzeczywistej aktywności pełnomocnika, któremu ma zostać przyznane wynagrodzenie, uwzględniając w szczególności fakt, że został on ustanowiony już po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Przyjmuje się bowiem w judykaturze, iż pełnomocnik ustanowiony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie za faktycznie udzieloną pomoc prawną, przy czym udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana (vide: postanowienia NSA z 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt. II OZ 321/10; LEX nr 619880 oraz z dnia 17 września 2012 r. sygn. akt. II FZ 727/12; LEX nr 1221331). Wypada dodać, że Naczelny Sąd Administracyjny uznał za błędne stanowisko sądu pierwszej instancji odmawiające przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi za sporządzenie skargi kasacyjnej przed jej rozpoznaniem przez Sąd kasacyjny (patrz postanowienie z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt I OZ 1225/13; dostępne w bazie orzeczeń na stronie www.nsa.gov.pl). Oznacza to ni mniej ni więcej, że dopuszczalne jest orzekanie w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu w sytuacji, w której sporządził on skargę kasacyjną od orzeczenia kończącego postępowanie przed sądem administracyjnym pierwszej instancji i skarga ta nie została odrzucona z przyczyn formalnych. Zastrzec trzeba w tym miejscu, że wnioskowane przez pełnomocnika wynagrodzenie miałoby się składać z dwóch elementów, tj. opłaty za czynności radcy prawnego (§ 15 pkt 1 rozporządzenia z 2002 r.) oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków radcy prawnego (§ 15 pkt 2 tego rozporządzenia). Należy stwierdzić, że aktywność ustanowionego w tej sprawie radcy prawnego sprowadziła się do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu pierwszej instancji z dnia 11 grudnia 2013 r. Jej sporządzenie poprzedzone zostało zapoznaniem się z aktami sprawy, co miało miejsce w dniu 11 marca 2014 r. i zostało potwierdzone zapiskiem urzędowym pracownika Sądu. W kontekście pierwszego z sygnalizowanych wyżej składników wynagrodzenia należy stwierdzić, że analiza akt niniejszej sprawy, w tym akt administracyjnych organów podatkowych, a w szczególności skargi kasacyjnej z dnia 20 marca 2014 r., pozwoliła przyjąć, że wniosek pełnomocnika o zastosowanie opłaty w wysokości 150 % stawek minimalnych znajduje w niniejszym przypadku uzasadnienie. W uznaniu referendarza, sformułowanie zarzutu skargi kasacyjnej poprzez naruszenie art. 76 § 1 w zw. z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) wymagało od pełnomocnika zapoznania się z dokumentacją, która wykracza poza ramy niniejszego postępowania. Ocena zasadności tego zarzutu, co oczywiste, jest obecnie niedopuszczalna, a przede wszystkim przedwczesna, wszak zarzut ten będzie badany dopiero przez Naczelny Sąd Administracyjny w toku rozpoznania skargi kasacyjnej. Nie mniej jednak zwrócenie uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego, bez względu na skutek procesowy tego zarzutu, wymagało sięgnięcia m.in. do akt egzekucyjnych dotyczących zobowiązania podatkowego za 2003 r., a to oznacza, że sporządzenie skargi kasacyjnej połączone było ze zwiększonym nakładem pracy. Poprzedzając rachunkowe ustalenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika niezbędne w tym miejscu jest zaznaczenie, że zaskarżone w tej sprawie postanowienie, wbrew sugestii pełnomocnika, który w skardze kasacyjnej zwrócił uwagę na wartość przedmiotu zaskarżenia w kwocie 557 zł, było objęte wpisem stałym w kwocie 100 zł, wynikającym z prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 maja 2013 r. Wysokość tego wpisu wynikała z treści § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), a to oznacza, że skarga nie była objęta wpisem stosunkowym uzależnionym od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. Okoliczności zakwalifikowania tej sprawy w ujęciu kosztów sądowych nie miały większego znaczenia w toku tego postępowania, wszak skarżąca została w dalszej kolejności zwolniona od ich ponoszenia. Przyjęte rozważania mają jednakowoż wpływ na ustalenie bazowej stawki minimalnej, od której de facto zależy wynagrodzenie pełnomocnika ustalone niniejszym postanowieniem. Stawka ta wynosi w tej sprawie 240 zł i jest uregulowana w § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia z 2002 r. Z kolei stosownie do treści § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia z 2002 r., stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej 50 % ww. stawki minimalnej. Jeśli jednak sprawy nie prowadził ten sam radca prawny w drugiej instancji stawka ta wynosi 75%, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Wymaga więc zasygnalizowania, że pełnomocnik została ustanowiona w tej sprawie już po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. Ta okoliczność w świetle wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego powoduje zastosowanie w stosunku do pełnomocnika zwiększonej stawki [75%] za wynagrodzenie (por. postanowienie z dnia 14 września 2009 r., sygn. akt I FZ 364/09, LEX nr 612614). Mając na uwadze wszystkie dotychczasowe rozważania, również te dotyczące zwiększonego nakładu pracy pełnomocnika, ustalono, że opłata za czynności radcy prawnego stanowi w tej sprawie kwotę 270 zł [(240 zł x 150%) x 75%], którą należy powiększyć o stawkę podatku od towarów i usług po myśli § 2 ust. 3 rozporządzenia z 2002 r., tj. o kwotę 62,10 zł. Jedynie na marginesie należy zwrócić uwagę pełnomocnika, że wysokość tej opłaty jest wyższa od opłaty, która zostałaby w tym przypadku ustalona na gruncie § 6 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit b) rozporządzenia z 2002 r. Drugim z wnioskowanych w tym przypadku składników wynagrodzenia jest zwrot wydatków pełnomocnika oszacowanych na kwotę 55,50 zł. W tych ramach należy zwrócić uwagę pełnomocnika, że zgodnie z § 15 pkt 2 rozporządzenia 2002 r. ów wydatki muszą być "niezbędne" i "udokumentowane". Jedynym udokumentowanym w tym przypadku wydatkiem jest kwota 5,50 zł z tytułu korespondencji ze skarżącą. Odnośnie tej części wydatków należy podkreślić, że w świetle stanowiska judykatury, wynagrodzenie pełnomocnika nie może obejmować zwrotu wydatków drobnych i zwykle występujących przy okazji procesu sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 31/12; LEX nr 1121121). Do takich właśnie wydatków należą wydatki z tytułu korespondencji (por. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 30/12, LEX nr 1121120). Na uwzględnienie nie zasługuje również pozostała część wydatków, czyli 50 zł z tytułu dojazdu do Sądu (ok. 90 km). Taki stan rzeczy ma miejsce przede wszystkim z uwagi na to, że ów wydatek nie został w jakikolwiek sposób udokumentowany, co może dziwić w szczególności w przypadku, gdy radca prawny wykonuje świadczenia w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, co wynika z oświadczenia z dnia 1 kwietnia 2014 r. Mając na uwadze poczynione wyżej wywody orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 250 P.p.s.a. i art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. przy uwzględnieniu przywołanych przepisów rozporządzenia z 2002 r.