I SA/Gl 633/12

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A Spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik skarżącej, będący radcą prawnym, przedstawił jej wniosek z dnia 25 kwietnia 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podkreślono, że Spółka w ubiegłym roku wykazała stratę w wysokości 137.518,58 zł, "głównie ze względu na problemy z wynajęciem powierzchni obiektu Spółki" oraz słabymi wynikami sklepu, który Spółka prowadzi. Zwrócono zarazem uwagę na znaczne koszty utrzymania tego obiektu, który nie może być zbyty z powodu jego zajęcia hipotecznego dokonanego w związku egzekucją administracyjną. W rubryce nr 6 wniosku /wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych/ wpisano sumę 509.009 zł, zaś w rubryce nr 7 /wartość środków trwałych wnioskodawcy/ – 365.576,51 zł. Wskazano nadto, że stan rachunku bankowego Spółki wynosi 14.466,84 zł, zastrzegając jednak, iż "część środków pieniężnych zgromadzonych na dzień 31.03.2012 r. została przekazana na wypłaty wynagrodzeń, co też potwierdza wydruk z dnia 5.04.2012 r.", a "pozostała kwota środków pieniężnych wydatkowana jest na bieżącą działalność Spółki", nadal przynoszącą stratę na koniec marca 2012 r., wynoszącą 3.324,10 zł. Do wniosku dołączono wspomniany wydruk z rachunku bankowego z dnia 5 kwietnia 2012 r. (saldo dostępne w tym dniu wyniosło 6.745,84 zł) oraz wydruk z dnia 31 marca 2012 r. z saldem dostępnym, które wskazano we wniosku, a także: bilans (według niego w okresie od końca 2010 r. do końca 2011 r. spadła wartość aktywów trwałych: z 506.086,20 zł do 426.710,76 zł, zwiększyła się natomiast wartość aktywów obrotowych: z 283.850,64 zł do 324.224,05 zł oraz wysokość zobowiązań: z 501.095,91 zł do 599.612,36 zł), rachunek zysków i strat (za pierwsze 3 miesiące bieżącego roku Spółka wykazała m.in. przychody netto ze sprzedaży w wysokości 86.033,06 zł, koszty działalności operacyjnej w wysokości 93.105,97 zł oraz stratę w kwocie wskazanej we wniosku) oraz zawiadomienie o wpisie hipoteki przymusowej kaucyjnej na rzecz Skarbu Państwa (wymieniono w nim hipoteki w kwotach 786.378 zł i 1.246.117 zł). Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 500 zł; wpis w takiej samej wysokości skarżąca jest zobowiązana uiścić również w drugiej sprawie, w której także złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznawany równolegle, na dzisiejszym posiedzeniu. Skarżąca wnosiła niedawno o przyznanie prawa pomocy w innym postępowaniu toczącym się przed Sądem, o sygn. akt III SA/Gl 470/12, a jej wniosek został częściowo uwzględniony – postanowieniem z dnia 5 czerwca 2012 r. zwolniono ją z opłat sądowych w części przekraczającej – w przypadku każdorazowej opłaty – kwotę 1000 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) prawo pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawa pomocy złożonego przez osobę prawną, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 371/10, LEX nr 743162). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a. (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10, LEX nr 784373). Nie ulega również wątpliwości, że w świetle analizowanego unormowania to osoba prawna musi udowodnić, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania. Może to uczynić nadsyłając stosowną dokumentację źródłową, bądź z własnej inicjatywy, bądź na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Tymczasem w niniejszej sprawie przesłanka ta nie zachodzi, przy czym można to stwierdzić bez wzywania do uzupełnienia wniosku, na podstawie dokumentacji dotychczas dostarczonej przez Spółkę. Dokumenty dołączone do wniosku dowodzą bowiem, że Spółka nieprzerwanie prowadzi działalność gospodarczą, uzyskując dochody i – zwłaszcza – ponosząc koszty wielokrotnie, wprost niewspółmiernie przewyższające sumę wpisów od skarg w obu sprawach, których dotyczą rozpoznawane wnioski (suma ta nieznacznie przekracza 1% kosztów działalności operacyjnej za pierwszy kwartał bieżącego roku). Uzasadnia to konkluzję, że poniesienie przez Spółkę obu wpisów, a następnie ewentualnie pozostałych opłat, które będą przecież niższe od tych wpisów, nie powinno wywrzeć wpływu na płynność finansową Spółki, że wręcz będzie z tego punktu widzenia wydatkiem nieomal nieodczuwalnym. Znajduje to potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w przywołanej już sprawie o sygn. akt III SA/Gl 470/12, obejmującym także dokumenty bardziej aktualne niż te dołączone do rozpatrywanego wniosku. Dotyczy to w szczególności wyciągu z rachunku bankowego, który wskazuje saldo dostępne na dzień 21 maja 2012 r. Wynosi ono 13.780,88 zł, a więc nieomal wróciło do podanego we wniosku (z niewiadomych powodów – wniosek sporządzono dnia 25 kwietnia 2012 r.) poziomu z końca marca i w efekcie jest wyższe od salda z dnia 5 kwietnia 2012 r., wynikającego z drugiego wyciągu załączonego do wniosku, o kwotę 7035,04 zł. W konsekwencji w okresie ponadmiesięcznym – kiedy Spółka powinna się liczyć z koniecznością uiszczenia kosztów sądowych i wygospodarować na ten cel niezbędne środki, nawet czyniąc niezbędne oszczędności i rezygnując z niektórych wydatków – stan jej rachunku wzrósł o kwotę przewyższającą siedmiokrotność wspomnianej sumy wpisów. Okoliczność ta wyklucza przyjęcie, że Spółka nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych, zwłaszcza jeżeli zważyć, iż według raportu kasowego, który również znajduje się w aktach o sygn. akt III SA/Gl 470/12, dokonała w tym czasie licznych operacji gotówkowych (w kwietniu 2012 r. wykazano przychody w kwocie 6.086,82 zł i rozchody w kwocie 2.833,11 zł, co dało stan końcowy w kwocie 3.876,93 zł, również pozwalającej opłacić oba wpisy). Odnotować również wypada dane wynikające z nadesłanych w toku postępowania w tamtej sprawie zeznania podatkowego Spółki za ubiegły rok (wykazano w nim przychód w wysokości 263.895,41 zł, koszty jego uzyskania w wysokości 371.957,62 zł oraz stratę w wysokości 108.062,21 zł) oraz deklaracji dla podatku od towarów i usług (za pierwsze 3 miesiące bieżącego roku wykazano w nich podstawy opodatkowania w kwotach kolejno: 28.802 zł, 33.615 zł i 28.616 zł). Podzielić zatem trzeba ocenę sformułowaną w powołanym postanowieniu z dnia 5 czerwca 2012 r., że dokumenty te dowodzą, iż Spółka prowadzi działalność gospodarczą w sposób ciągły, wykazując obrót, który jest stabilny, osiągając regularne przychody i na bieżąco pokrywając swoje wydatki. Tym samym można się również przychylić do wyrażonego w tym postanowieniu wniosku, iż "w granicach możliwości finansowych Spółki jest uiszczenie kwoty 1000 zł", czyli kwoty stanowiącej sumę wpisów od skarg w obu sprawach objętych rozpoznawanymi wnioskami. Zaznaczyć przy tym należy, że bez wpływu na tę konstatację pozostaje fakt, iż Spółka, tak w zeznaniu podatkowym, jak i w sprawozdaniu finansowym, wykazuje stratę. Okoliczność ta nie decyduje wszak o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych, ponieważ strata z prowadzonej przez Spółkę działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 43/11, LEX nr 783832). Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe spostrzeżenia, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.