I SA/Gl 635/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M.S. i A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...],[...] w przedmiocie podatku od nieruchomości w kwestii wniosku A.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Przy skardze A.K. z dnia 12 kwietnia 2010 r. nadesłano do Sądu, stosowane przed sądami powszechnymi, oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Wynika z niego, że we wspólnym gospodarstwie skarżący pozostaje wraz z żoną i dwójką synów. Wskazał tam, że posiada samochód osobowy marki Mazda MPV (rok prod. 1999) o wartości około 11.000,00 zł. Odnotował, że jego miesięczny dochód stanowi kwotę 1.000,00 zł. Skarżący zaznaczył przy tym, że posiada zadłużenie wobec banku na kwotę 40.000,00 zł. Miesięczne koszty leczenia wynoszą około 150,00 zł, zaś wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego to kwota około 250,00 zł. W dniu 3 sierpnia 2010 r., w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, do Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W gruncie rzeczy skarżący złożył zbieżne z poprzednim oświadczenie co do swojej sytuacji rodzinnej, majątku i dochodach. Pominął wszak żonę wśród osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. W tych ramach wyjaśnił, że z żoną pozostaje w separacji. Dodał, że kwotę około 400,00 zł wydatkuje na dojazdy do pracy. Skarżący oświadczył nadto, że wydatki związane z dostawą mediów, w tym energii elektrycznej i usług telekomunikacyjnych, pokrywane są przez jego synów, którzy łącznie posiadają dochód w kwocie 3.400,00 zł netto. Z kolei z żoną jest w separacji. W wyniku analizy przywołanych wyżej oświadczeń, pismem z dnia 3 sierpnia 2010 r., wezwano A.K. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych. W tych ramach wezwano wnioskującego do: 1) wykazania za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; koszty ubezpieczenia; aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należało dodatkowo wskazać kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu rzeczonych opłat; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należy przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; 2) przedłożenia wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich sześciu miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 3) udokumentowania wysokości wszelkich dochodów – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy; zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków (np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne) – ten punkt wezwania dotyczy wszystkich domowników pozostających w gospodarstwie domowym; 4) przedłożenia kopii zeznania podatkowego za rok 2009 złożonego przez skarżącego oraz pozostałe osoby przebywające w gospodarstwie domowym; 5) wykazania tytułu prawnego do nieruchomości położonej w K. przy ul. [...]; 6) nadesłania kopii tytułu prawnego, na podstawie którego w małżeństwie skarżącego wprowadzono separację; 7) nadesłania zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego o aktualnym stanie zameldowania w budynku mieszkalnym wskazanym w pkt 5 niniejszego wezwania; 8) wykazania obciążeń finansowych deklarowanych w druku PPF, tj. zobowiązanie wobec A S.A. w wysokości 40.000,00 zł (np. za pomocą układu ratalnego spłaty zadłużenia itp.) oraz wydatki związane z leczeniem (np. kopie paragonów dokumentujących zakup lekarstw, zaświadczeń stosownych lekarzy o konieczności poddawania się leczeniu farmakologicznemu itp.); W przywołanym wyżej piśmie referendarza zawarto pouczenie, w myśl którego niezastosowanie się do wezwania w terminie siedmiu dni lub we wskazanym zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a. Odpowiadając na przywołane wyżej wezwanie, A.K. (przy piśmie z dnia 18 sierpnia 2010 r.) nadesłał plik dokumentów, w tym: fakturę VAT z tytułu dostarczania energii elektrycznej w okresie od 14 kwietnia 2010 r. do 10 czerwca 2010 r. na kwotę 565,36 zł, dowód zapłaty należności z tej faktury (osoba wpłacająca – L.K.), fakturę VAT z tytułu usług telekomunikacyjnych na kwotę 32,81 zł, decyzję w sprawie podatku od nieruchomości, z której wynika, że skarżący jest właścicielem garażu o pow. 7,5 m2 (roczny podatek wyniósł z tego tytułu 49,00 zł ), wyciągi z rachunku bankowego skarżącego za okres od 11 stycznia 2010 r. do 10 sierpnia 2010 r. (wynika z nich między innymi, że średnie miesięczne wynagrodzenie skarżącego wynosi około 1.321,08 zł), zeznanie PIT-37 za 2009 r. wraz z informacjami PIT/0 i PIT-11 (dochód skarżącego po odliczeniach wyniósł 17.376,93 zł), postanowienie Sądu Okręgowego w G. z dnia 25 maja 2007 r., mocą którego orzeczono separację pomiędzy A.K. i A.K., zaświadczenie o zameldowaniu Urzędu Miasta K. z dnia 18 sierpnia 2010 r., z którego wynika, że skarżący jest zameldowany na pobyt stały pod adresem: K., ul. [...] począwszy od 27 maja 1993 r., paragon dokumentujący zakup lekarstw na kwotę 108,28 zł, "książeczkę chorego na cukrzycę" oraz kartę informacyjną, z której wynika, że skarżący był hospitalizowany w okresie od 3 do 11 grudnia 2002 r. W piśmie z dnia 18 sierpnia 2010 r. skarżący wyjaśnił nadto, że rachunek za wodę na kwotę 70 zł wystawiany jest na jego rodziców, którzy są właścicielami budynku. 2/3 tej kwoty pokrywają synowie skarżącego. Ponoszą oni nadto koszty zużycia energii elektrycznej. Skarżący oświadczył, że posiada rachunek bankowy tylko w jednym banku. Zeznał nadto, że w gospodarstwie domowym przebywa sam, bo z żoną jest w separacji, a synowie "mają już własne życie". Wpis sądowy od skargi w tej sprawie stanowi kwotę 500,00 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżący ubiega się w tej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, nie publ.). Mając na uwadze przytoczony wyżej reżim prawny i okoliczności faktyczne uznano, że A.K. nie wykazał, iż w jego przypadku może być zastosowany wyjątek od powszechnej reguły jakim niewątpliwie jest instytucja zwolnienia od kosztów sądowych. Bezspornym jest w tej sprawie, że wynagrodzenie skarżącego stanowi ponad dwukrotność należnego w tej sprawie wpisu sądowego od skargi, która to opłata jest jedyną jaką skarżący jest zobowiązany do uiszczenia na tym etapie postępowania sądowego. Już ta okoliczność uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, szczególnie zaś w świetle poczynionych dalej rozważań. Zatem niejako uzupełnieniem przyjętej wyżej konstatacji, wziąwszy pod uwagę stosunkowo obszernie zgromadzony tutaj materiał źródłowy, są wywody dotyczące dostrzeżonych w tej sprawie niejasności. Po pierwsze, wątpliwości w toku rozpoznania wniosku przysporzyły kwestie wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącego, a w szczególności zakres jego partycypacji. Z nadesłanych faktur wynika, że odbiorcą usług jest wnioskujący, tymczasem z jego oświadczenia wynika, że właścicielem budynku są jego rodzice, zaś koszty utrzymania ponoszą w znacznej mierze jego synowie. Szczególnie to ostatnie oświadczenie budzi wątpliwości a to przez pryzmat osoby, która dokonała wpłaty na rzecz B na kwotę 565,36 zł, tj. L.K. Niejasności w tym zakresie skutkowały przyjęciem, że do obciążeń po stronie skarżącego należy zaliczyć wydatki na lekarstwa w kwocie około 110,00 zł, koszty paliwa, które wynoszą co najmniej 260,00 zł (średnia z czterech miesięcy obliczona na podstawie transakcji obciążeniowych na rachunku bankowym, wskazujących na zakup paliwa) oraz odsetki od overdraftu na rachunku bankowym w kwocie około 280,00 zł plus opłata za prowadzenie rachunku (60 zł). Zatem udokumentowane wydatki skarżącego stanowią miesięcznie kwotę około 710,00 zł. W uznaniu referendarza sądowego różnica pomiędzy uzyskiwanym dochodem a niezbędnymi kosztami pozwoli na partycypację w kosztach sądowych. Konkluzja ta doznaje wzmocnienia przez pryzmat poczynionych dalej wywodów. Warto wszak podkreślić, że sformułowanie "stan majątkowy", użyte w art. 252 P.p.s.a., jest zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących w wnioskodawcą wspólnie gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557). Godzi się więc odnotować w tym zakresie, że skarżący, pomimo wezwania, nie wykazał wysokości dochodów pozostałych członków gospodarstwa, których zdeklarował w druku PPF. Co więcej w pierwotnym oświadczeniu majątkowym, nie spełniającym wszak wymogu, o którym mowa w § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245) w zw. z art. 252 § 2 P.p.s.a., A.K. wskazał, że do członków tych zaliczona jest żona, z którą pozostaje w separacji. Warto w tym miejscu odnotować, że osoba ta odbiera korespondencję sądową kierowaną do skarżącego jako dorosły domownik. Z kolei zamiast zaświadczenia o osobowym stanie zameldowania w budynku, w którym mieszka, skarżący nadesłał zaświadczenie o własnym zameldowaniu w tejże nieruchomości. Reasumując tą część wywodów trzeba stwierdzić, iż na podstawie przedłożonych dokumentów nie można w sposób czytelny ustalić ilości osób zamieszkałych w domu, w którym przebywa skarżący, a tym bardziej ich dochodów. Niezależnie od przytoczonych wyżej przyczyn odmowy zwolnienia od kosztów sądowych należało zauważyć, że dodatkowo wątpliwości w tej sprawie, w świetle oświadczenia skarżącego o posiadaniu tylko jednego rachunku bankowego, wzbudziła transakcja uznaniowa ("zasilenie") na jego rachunku z dnia 2 lipca 2010 r. na kwotę 400,00 zł, w której zleceniodawcę oznaczono imieniem i nazwiskiem skarżącego. Przelew został zaś wykonany z banku zewnętrznego. Wypada tu nadmienić, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.