I SA/Gl 657/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Sędzia NSA Anna Wiciak (spr.), Protokolant H. Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Spółki Akcyjnej A w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. oddala skargę Działając na podstawie art. 162 i 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 z późn.zm.) po rozpatrzeniu wniosku Spółki Akcyjnej A w W., ul. G. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] nr sprawy [...], znak: [...] wydanej w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2001r. - Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowił odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia na wstępie przedstawiono ustalony w sprawie stan faktyczny,w tych zaś ramach wskazano, że w dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. wydal decyzję nr sprawy [...], znak: [...], którą określił za lipiec 2001r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług w wysokości 106.473 zł, w tym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika-2.748 zł. a do przeniesienia na następny miesiąc 103.725 zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe na podstawie art. 27 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm./ w wysokości 31.878 zł. które podlega wpłacie w ciągu 14 dni od dnia doręczenia decyzji.. Dalej wskazano, że jak wynika z potwierdzenia odbioru przesyłki listowej nr [...] nadanej na adres Spółki, przedmiotowa decyzja została doręczona adresatowi w dniu [...]. Postępowanie reklamacyjne przeprowadzone przez Urząd Pocztowy w W. potwierdziło, że przedmiotowa przesyłka została doręczona zgodnie z dyspozycją adresata na ul. G. w W. w dniu [...]. Odbiór pokwitowała Pani W.E.B. - pełnomocnik Spółki. Kontynuując wywód wskazano, że zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji Stronie. Termin do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji upłynął zatem w dniu [...]. Natomiast, odwołanie od powyższej decyzji zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w C. w dniu [...] (nr przesyłki poleconej [...]).. Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając jako organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] nr [...] orzekł, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia / art. 223. § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej/ i w związku z tym pozostawiono je bez rozpoznania. W dniu [...] do Urzędu Skarbowego w C. wpłynął wniosek Spółki Akcyjnej A w W. z dnia [...] o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od rzeczonej decyzji. Odnosząc się do wspomnianego wniosku Dyrektor Izby Skarbowej w K. nawiązał w pierwszej kolejności do treści art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, które ustalają przesłanki przywrócenia terminu, a które muszą wystąpić łącznie aby mogło dojść do uwzględnienia prośby o przywrócenia terminu. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu. W tym kontekście powołano się na orzecznictwo Naczelnego Sadu Administracyjnego który w wyroku z dnia 20.05.1998r. sygn. akt I, S.A./Ka 1718/96 wskazał, że jako kryterium przy ocenie braku winy w uchybieniu terminowi przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu' nastąpiło wskutek przeszkody, której nie mogła usunąć. Kontynuując wskazano, że w orzecznictwie sądowym ukształtowany jest pogląd, że kryterium braku winy jako przestanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa/ por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972r. sygn. Akt II CRN 448/71 OSP iKA1972, m 7-8, poz .114/.Wskazana we wniosku okoliczność, iż Strona działała w przeświadczeniu, że termin do wniesienia odwołania upływał [...], ponieważ osoby reprezentujące Spółkę "zostały poinformowane" o wpływie zaskarżonej decyzji do Spółki w dniu [...] /pod tą datą zaewidencjonowano wpływ ww. pisma do Spółki/ nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu, do złożenia odwołania. Nawiązując do ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wskazano, że Decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...], została odebrana przez pełnomocnika Spółki panią W.E.B. w dniu [...] i tego faktu Strona nie kwestionuje. Podkreślono przy tym, że Spółka winna tak zorganizować odbiór i obieg kierowanej do niej korespondencji / bądź informacji na ten temat/, by nie powstały przeszkody w terminowym realizowaniu przez nią czynności procesowych. Ponownie przy tej okazji powołano się na orzeczenie NSA z dnia 19 grudnia 2000r. /sygn. akt I S.A./Ka 1681/99/ w którym stwierdzono: "Niedochowanie reguł należytej staranności i dbałości o prawidłowe funkcjonowanie przedsiębiorstwa, a w tym nad skrupulatnie dokonywaną obsługą wpływających do firmy pism / co ma znaczenie w terminowym dokonywaniu istotnych czynności procesowych / - uniemożliwia podatnikowi skuteczne wykazanie braku winy w uchybieniu terminu". Odnosząc się do powoływania się przez Spółkę jako na przeszkodę uniemożliwiającą złożenie odwołania w terminie na udokumentowany fakt pobytu Prezesa Zarządu na delegacji w dniach [...], i [...] co z uwagi na sposób reprezentacji Spółki spowodowało, iż nie było możliwe prawidłowe podpisanie pisma a tym samym skuteczne wniesienie przedmiotowego odwołania stwierdzono, że podejmowanie przez osoby reprezentujące Spółkę tak istotnych w skutkach czynności procesowych jak np. wniesienie odwołania od decyzji w ostatnim dniu czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania /tym bardziej, że, upływ terminu miałby nastąpić bezpośrednio po zakończeniu wyjazdu służbowego osoby reprezentującej stronę/ nie można uznać za prawidłowe działanie strony należycie dbającej o swoje interesy. Od strony można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw. Strona należycie dbająca o swoje interesy aby uchronić się od negatywnych następstw procesowych wynikających np. z jej nieobecności winna tak zorganizować funkcjonowanie Spółki aby terminowo realizować czynności w jej imieniu. Może np. ustanowić pełnomocnika do wniesienia odwołania w imieniu Spółki. Strona w postępowaniu podatkowym może występować osobiście /poprzez swoje organy w przypadku osoby prawnej/, bądź, jeżeli charakter czynności nie wymaga jej osobistego działania może zgodnie z art. 136 Ordynacji podatkowej działać przez pełnomocnika. I w tym przypadku wsparto się orzecznictwem sadowym w tej materii./ wyrok NSA z dnia 29.11.2000r.-sygn. akt SA./Ka 1079-1081/99/ Wobec niedochowania tej zasadniczej merytorycznej przesłanki przywrócenia terminu zaniechano badania wystąpienia pozostałych., W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podtrzymano argumentację przytoczoną we wniosku o przywrócenie terminu akcentując -w nawiązaniu do treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia-że strona ma prawo wnieść odwołanie nawet w ostatnim dniu ustawowego terminu i nie może ponosić negatywnych konsekwencji procesowych jeśli w tym okresie wystąpiła niezawiniona przeszkoda w dokonaniu czynności. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga nie jest zasadna. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia ,stwierdzić na wstępie należy, iż nie są przedmiotem sporu miedzy stronami postępowania sądowego ustalenia faktyczne poczynione w toku postępowania którego przedmiotem było rozpoznanie wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania .W ramach zaś tych ustaleń zasadnicze znaczenie dla oceny spełnienia przez stronę skarżącą wymienionej w art.162§1 Ordynacji podatkowej przesłanki przywrócenia terminu mają dwie okoliczności podnoszone przez Spółkę jako uzasadniające uznanie iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Pierwsza z nich to wadliwe poinformowanie osób reprezentujących skarżącą o dacie doręczenia jej przesyłki pocztowej zawierającej decyzje organu pierwszej instancji. Okoliczność ta rzutowała na ustalenie daty rozpoczęcia i zakończenia biegu terminu do wniesienia odwołania a zważywszy na konstrukcję wniosku o przywrócenie terminu miała zasadnicze znaczenie, gdyż -wedle treści wniosku- wpływała na działania osób reprezentujących skarżącą. W tym miejscu rozważań warto zwrócić uwagę na to, że spotykamy się tu z zagadnieniem odpowiedzialności za działania i zaniechania osób wchodzących w skład personelu administracyjnego którym w ramach jednostek organizacyjnych powierzono dokonywanie pewnych czynności technicznych. Wiąże się to w sposób oczywisty z problematyką kwestii winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w imieniu jednostki. W wyroku z 15.1.1998r-SA/Sz 191/97), NSA przyjął: "Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególni staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W przypadku strony będącej od strony formalnoprawnej spółką prawa handlowego, wyposażoną w osobowość prawną i posiadającą reprezentujące ją organy, brak winy w uchybieniu terminu oznacza brak winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w imieniu tej jednostki. Tak więc, będąc organem powołanym do zarządzania sprawami spółki i reprezentowania jej na zewnątrz, zarząd spółki obowiązany jest należycie organizować obsługę biurowo-administracyjną przedsiębiorstwa spółki i sposób funkcjonowania tej obsługi i ponosi odpowiedzialność z tytułu form jej sprawowania i personelu do niej zaangażowanego" Zatem wina obsługi personelu administracyjnego jednostki organizacyjnej obciąża tę jednostkę Nie ulega wątpliwości, że czynności związane z rejestracją korespondencji napływającej do skarżącej podejmują osoby wchodzące w skład tak szeroko rozumianego personelu administracyjnego. One zatem odpowiadają nie tylko za jej prawidłową rejestrację , prawidłowość czynności polegających na obiegu tej korespondencji a także - a w tej sprawie jest to niezwykle ważne-za prawidłową informację o zaistnieniu zdarzeń istotnych dla podejmowania przez Spółkę czynności procesowych. Skoro u źródeł uchybienia terminu do wniesienia odwołania leżała wadliwa informacja o dacie upływu terminu do dokonania tej czynności ,to wedle przytoczonej wcześniej tezy, którą skład Sądu podziela, nie można zasadnie twierdzić, iż była to okoliczność niezawiniona przez stronę skarżącą. Wszystko to co stało się potem ,czyli wyjazd Prezesa Zarządu na delegację w ostatnich dniach terminu do wniesienia odwołania z zamiarem powrotu przed jego końcem, pozostaje dla rozstrzygnięcia sprawy bez znaczenia. Przyznając bowiem stronie prawo do skutecznego podejmowania czynności procesowych na przestrzeni całego czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania, trzeba stanowczo stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie uchybienie terminu nastąpiło z przyczyny leżącej po stronie osób za działania których odpowiada podmiot będący stroną postępowania. Już tylko na marginesie należy odnieść się do drugiej podnoszonej w sprawie okoliczności. Trzeba zatem zauważyć, iż wyjazd na delegację służbową w ostatnich dniach terminu do dokonania tak ważkiej czynności procesowej jak wniesienie odwołania bez zabezpieczenia się na wypadek zaistnienia zdarzeń których wystąpienia nie można było przewidzieć również świadczy o niedochowaniu przez osobę reprezentującą skarżącą reguł należytej staranności i dbałości o prawidłowe funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Kwestie tę wnikliwie analizował i wyprowadził z tej analizy trafne wnioski organ odwoławczy prezentując w tej mierze stanowisko wsparte orzecznictwem sądowym które skład orzekający w pełni podziela. W tym stanie rzeczy nie sposób organowi odwoławczemu zarzucić błędów w procesie ustalania stanu faktycznego i oceny prawnej tych ustaleń na płaszczyźnie przepisów Ordynacji podatkowej regulujących procedurę przywracania terminu do dokonania czynności procesowych./art.162 O.p./ Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi orzeczono o jej oddalenie na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U.nr.153 poz.1270/ Sz.d