I SA/Gl 674/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Przemysław Dumana,, Asesor WSA Teresa Randak, Protokolant Anna Charchuła, po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych: p o s t a n a w i a 1) umarza postępowanie; 2) zasądza na rzecz strony skarżącej od Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę [...] ([...]) zł., tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wierzyciel tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. wystawił na zobowiązaną H. S. tytuły wykonawcze, obejmujące zaległe składniki na ubezpieczenie społeczne. Organ egzekucyjny, tj. Pierwszy Urząd Skarbowy w C. prowadził wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. umorzył postępowanie egzekucyjne, uzasadniając to brakiem majątku ruchomego oraz innych praw majątkowych zobowiązanego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny zawarł informację, iż w toku postępowania egzekucyjnego ustalono, że zobowiązana jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej na zasadach wspólności ustawowej wraz z mężem S. S., natomiast tytuły wykonawcze zostały wystawione tylko na jednego z małżonków. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez ZUS Oddział w C.. W uzasadnieniu zażalenia wierzyciel podniósł, że w jego opinii wystawienie tytułu wykonawczego na obojga małżonków może mieć miejsce w sytuacji, gdy egzekucja ma być prowadzona jednocześnie z majątku wspólnego, jak i z majątków odrębnych. Natomiast rzecz wchodząca w skład majątku wspólnego może zostać zajęta na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego właśnie na zobowiązanego. W konsekwencji wierzyciel uznał za słuszne uchylenie postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. i kontynuowanie egzekucji z majątku H. S.. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Skarbowej odniósł się do art. 27 c) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podkreślając iż wykładnię tego przepisu zaprezentował Sąd Najwyższy w uchwałach z dnia 18 września 2002 r., sygn. akt III CZP 49/02 i 8 października 2003 r., sygn. akt III CZP 68/03. Zaakcentowano, iż w powyższych uchwałach Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że wystawienie tytułów wykonawczych na oboje małżonków, przy egzekucji z nieruchomości, jest konieczne, z uwagi chociażby na konieczność zapewnienia małżonkowi nie będącemu zobowiązany" ochrony jego interesów. Z tych też względów organ odwoławczy uznał za nieuzasadniony wywód Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przyjęty w zażaleniu, iż wystarczającym do prowadzenia egzekucji z małżeńskiego majątku wspólnego jest tytuł wykonawczy wskazujący na jednego tylko małżonka. Wskazano przy tym, że zbędne jest też decyzyjne orzekanie o odpowiedzialności podatkowej małżonka podatnika, ponieważ małżonek pozostający w związku małżeńskim odpowiada za długi podatkowe z mocy prawa, na podstawie art. 29 ustawy Ordynacja podatkowa. Przepis ten, jak zaznaczył organ odwoławczy, stosownie do art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.), ma także odniesienie do należności z tytułu składek ZUS. W skardze na powyższe postanowienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. zarzucił organowi odwoławczemu : mylną interpretację art. 27c i art. 110 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2002 r., poz. 968 ze zm.), a także brak uzasadnienia prawnego podjętego rozstrzygnięcia, w istocie ograniczającego się do skomentowania uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2002 r. Skarżący, zaznaczył, iż poprzez użycie przez ustawodawcę w art. 27 c ustawy egzekucyjnej sformułowania "ma być prowadzona" nakazuje podjęcie decyzji o wystawieniu tytułu na oboje małżonków przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, nie precyzując, że chodzi o wszczęcie egzekucji z nieruchomości. W jego ocenie wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego wie, że dłużnikami w pełnym zakresie ( bez ograniczenia ) są oboje małżonkowie. Skarżący podkreślił, że powyższy przepis będzie miał zastosowanie w sytuacji, gdy egzekwowane są należności, wynikające ze złożonego przez małżonków wspólnego zeznania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Zaznaczono przy tym, że podstawą odpowiedzialności małżonka, nie będącego dłużnikiem, jest art. 29 Ordynacji podatkowej, stosownie do postanowień którego odpowiedzialność małżonka dłużnika jest ograniczona do majątku wspólnego. Mając to na względzie skarżący doszedł do wniosku, iż egzekucję z nieruchomości można prowadzić na podstawie tytułu wystawionego na jednego małżonka ( będącego zobowiązanym ), a odpowiednie zabezpieczenie ochrony praw małżonka nie będącego dłużnikiem zapewnione jest z mocy art. 38 i 40 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które to przepisy pozwalają na wyłączenie z egzekucji części majątku wspólnego ( powództwo przeciwegzekucyjne). Skarżący nadto zaakcentował, że wystawienie tytułów egzekucyjnych na oboje małżonków sprowadzałoby się do technicznego czynności wydrukowania tytułów, a takiego postępowania na pewno nie można przyrównać do ratio legis art. 787 § 1 zd. 2 k.p.c. Zdaniem ZUS, wprawdzie wystawienie nowego tytułu wykonawczego dałoby możliwość składania zarzutów na prowadzone postępowania egzekucyjne w trybie art. 33 ustawy egzekucyjnej, jednak w ocenie skarżącego, zamknięty katalog przyczyn, na podstawie których można je składać, powodowałby nieuwzględnienie wniosku małżonka dłużnika i "praktycznie pozbawiałby go należytej ochrony". Ochronę taką, zdaniem ZUS, gwarantuje natomiast zastosowanie powództwa przeciwegzekucyjnego ( art. 38 lub 40 ustawy egzekucyjnej), co daje możliwość organowi orzekającemu ( organ egzekucyjny lub sąd) wzięcie pod uwagę "pozaprawnych okoliczności uzasadniających wyłączenie z egzekucji ( np. wynikające z art. 43 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego)". Pismem z dnia [...] 2005 r. ( data wpływu [...] 2005 r.) Dyrektor Izby Skarbowej w K. powiadomił Sąd, iż wykorzystując uprawnienia zawarte w art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270), uwzględnił w całości w/w skargę. Z dołączonego do wymienionego pisma postanowienia z dnia [...] r. nr [...] wynika, że Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości własne postanowienie z dnia [...] r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...],[...], dotyczących zobowiązanej H. S. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W dniu rozprawy przed sądem administracyjnym pełnomocnik organu odwoławczego złożył wniosek o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego. pełnomocnik strony skarżącej oświadczył, iż decyzję w przedmiotowej sprawie pozostawia uznaniu sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 54 § 3 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości, uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Treść powyższego przepisu wyraźnie wskazuje, iż organ, którego rozstrzygnięcie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego, dysponuje uprawnieniami do dokonania autokontroli swojego rozstrzygnięcia. Postanowienie oparte na wymienionym wyżej przepisie mogło zostać wydane do dnia rozpoczęcia rozprawy, a ponadto winno ono rozstrzygać wyłącznie o ewentualnej całkowitej zasadności skargi. W rozpatrywanej sprawie obie przesłanki autokorekty zostały spełnione. Postanowienie z dnia [...] r. wydano przed rozpoczęciem rozprawy, a nadto uwzględnia ono w całości żądanie skargi, co do uchylenia objętego nią postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C.. W sumie zatem, uznając – z uwagi na podniesione wyżej okoliczności – bezprzedmiotowość postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 201 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.