I SA/Gl 683/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Edyta Żarkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2008 r. sprawy ze skargi A.M. i S.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...],[...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku A.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. A.M. i S.M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...],[...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych. Następnie pismem z dnia 8 sierpnia 2008 r. A.M. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem S.M. Jest współwłaścicielką w 3/8 części, domu jednorodzinnego o powierzchni 128 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 10 000 m2 – w 1/3 części - wraz z synem. Wysokość renty skarżącej wynosi [...] zł. miesięcznie. W wyniku wezwania Sądu, skarżąca w piśmie z dnia 25 sierpnia 2008 r. przedłożyła dokumenty, z których wynika, że wysokość dochodów w jej gospodarstwie domowym wynosi około [...] zł. netto miesięcznie. Na tę kwotę składa się renta skarżącej w wysokości [...] zł. oraz jej wynagrodzenie za pracę. Natomiast stałe wydatki, w tym z tytułu rat kredytowych, stanowią około [...] zł. miesięcznie. W roku 2007 skarżąca uzyskała dochód w kwocie [...] zł., w tym [...] zł. z tytułu źródeł nie będących świadczeniem rentowym ani wynagrodzeniem za pracę. Postanowieniem z dnia 3 września 2008 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, podnosząc w uzasadnieniu, że nie została spełniona przesłanka wymieniona w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tj. skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na powyższe postanowienie skarżący A.M. i S.M. wnieśli sprzeciw, wskazując, że dom, w którym zamieszkują został zbudowany w latach 70-tych i obecnie wymaga remontu. Ponadto nie można go sprzedać, podobnie jak i nieruchomości rolnej o powierzchni około 1 ha. Miesięczne wydatki przez nich ponoszone, w tym z tytułu spłaty kredytów wynoszą [...] zł., a dochody około [...] zł. miesięcznie. Skarżący podnieśli, że wobec tego pozostaje kwota [...] zł. na poniesienie miesięcznych kosztów ich utrzymania. Natomiast dochód skarżącej za 2007 r. wyniósł [...] zł., gdyż kwota w wysokości [...] zł., wymieniona w zeznaniu podatkowym skarżącej dotyczyła wynagrodzenia za pracę i świadczenia chorobowego jej męża. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec tego wniesienie sprzeciwu przez skarżących spowodowało utratę mocy postanowienia z dnia 3 września 2008 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy oraz jednocześnie przejęcie sprawy do rozpoznania przez sąd. Na wstępie podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : - 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; - 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać przy tym należało, że przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Wobec tego przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt II OZ 96/06 LEX nr 360343). Prawo pomocy – jak stanowi art. 244 § 1 P.p.s.a. – obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Skarżąca wnosiła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego, a wobec tego jej wniosek dotyczył przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W związku z tym przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącą było uzależnione od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając, czy powyższy warunek został spełniony należało zatem rozważyć sytuację majątkową skarżącej, wynikającą z przedłożonych przez nią dokumentów i oświadczeń złożonych w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Podkreślenia bowiem wymaga, że zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 § 1 P.p.s.a. na skarżącej spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podnieść zatem należało, że w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach - złożonym po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy – skarżąca wskazała wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego. Ponadto oświadczyła, że jest współwłaścicielką w 3/8 części, domu jednorodzinnego o powierzchni 128 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 10 000 m2 – w 1/3 części wraz z synem, a wysokość jej renty wynosi [...] zł. miesięcznie. Zgodnie z treścią - przedłożonej przez skarżącą - decyzji ZUS o waloryzacji renty, od dnia 1 marca 2008 r., wysokość jej świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie [...] zł. Ponadto z przedłożonego przez nią zaświadczenia o zarobkach wynika, że jej przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto z ostatnich 6 miesięcy wynosiło [...] zł., a według zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2007, dochody skarżącej za 2007 rok wyniosły [...] zł., w tym wymieniony w zeznaniu dochód ze źródeł innych niż ze stosunku pracy lub z tytułu renty stanowił kwotę [...] zł. Okoliczności powyższe miały podstawowe znaczenie dla przyjęcia oceny, że nie została w rozpoznawanej sprawie spełniona przesłanka dotycząca wykazania przez skarżącą, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przedłożonych przez nią dokumentów i oświadczeń złożonych w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy wynika bowiem, że ma stałe źródła dochodu i to w kwocie (brutto), która prawie trzykrotnie przewyższa minimalne wynagrodzenie za pracę, określone w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 r. (Dz. U. Nr 171, poz. 1209). Podkreślić ponownie należało, że okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy, zostały ustalone na podstawie przedłożonych przez skarżącą dokumentów oraz złożonego przez nią (w formie urzędowego druku PPF) oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. W związku z tym również wysokość dochodów skarżącej za rok 2007, w tym dochodu w kwocie [...] zł. z tytułu źródeł nie będących świadczeniem rentowym ani wynagrodzeniem za pracę, ustalono zgodnie z treścią zeznania podatkowego, które zostało przez nią przedłożone. W zeznaniu tym skarżąca wymieniła kwotę [...] zł. wśród dochodów osiągniętych przez nią w 2007 r., a nie w rubryce dotyczącej dochodów jej małżonka. Wobec tego, że zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza braku środków finansowych na poniesienie przez skarżącą jakichkolwiek kosztów postępowania - co stanowi przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym - na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.