I SA/Gl 683/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Anna Rotter, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 17, 18, art. 23 § 4, 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2019.1438 ze zm.) dalej ustawa egzekucyjna, po rozpatrzeniu zażalenia pana M.G. (dalej strona lub zobowiązany) na postanowienie Starosty [...] (dalej wierzyciel) z dnia [...]r. nr [...] w sprawie uznania zarzutów zobowiązanego za bezzasadne – stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. (dalej organ egzekucyjny) na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela w dniu [...]r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej Kolegium lub SKO) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że wierzyciel decyzją z dnia [...]r. ustalił zobowiązanemu odpłatność za pobyt dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej. Decyzję tę Kolegium decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy, a WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 27 listopada 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 1593/11 oddalił skargę zobowiązanego na tę decyzję. Z kolei decyzją z dnia [...]r. wierzyciel zmienił pkt 1 decyzji z dnia [...]r., zaś Kolegium decyzją z dnia [...]r. uchyliło to rozstrzygnięcie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy wierzyciel decyzją z dnia [...]r. zmienił pkt 1 własnej decyzji z dnia [...]r., Kolegium decyzją z dnia [...]r. uchyliło tę decyzję. Następnie w dniu [...]r. wierzyciel wydał kolejną decyzję dokonując zmiany pkt 1 decyzji z dnia [...], zaś Kolegium decyzją z dnia [...]r. utrzymało tę decyzję w mocy. W dalszej kolejności WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 920/13 stwierdził nieważność decyzji SKO z dnia [...]r. i wierzyciela z dnia [...]r. wskazując, że ewentualne zmiany decyzji w sprawie opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej po dacie 31 marca 2012 r. były niedopuszczalne. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że decyzja wierzyciela z dnia [...]r. stanowiąca podstawę prawną egzekwowanego obowiązku obowiązywała do dnia 31 marca 2012 r., zaś zobowiązany nie spełnił obowiązku zapłaty należności pieniężnych określonych w decyzji wierzyciela (z dnia [...]r.). Tym samym egzekwowany obowiązek za okres do dnia 31 marca 2012 r. podlega egzekucji administracyjnej. Kolegium dodało, że postanowieniem SKO (bez podania daty) utrzymano w mocy postanowienie wierzyciela z dnia [...]r. (tytuł wykonawczy [...]) SKO wskazało również, że wierzyciel decyzją z dnia [...]r. ustalił opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. SKO decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy tę decyzję, zaś WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 13 lutego 2017 r. sygn. akt SA/Gl 249/16 oddalił skargę na tę decyzję. Tym samym podstawa prawna egzekwowanego obowiązku na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. nr [...] jest ostateczna i prawomocna, skoro zaś zobowiązany nie spełnił obowiązku zapłaty należności określonych w tej decyzji, to obowiązek ten podlega egzekucji administracyjnej. SKO stwierdziło, że w sprawie stosuje się przepisy ustawy egzekucyjnej obowiązujące przed dniem 30 lipca 2020 r. Zdaniem SKO w przedmiotowej sprawie zgromadzono i przedłożono materiał dowodowy, którego zakres Kolegium wskazało w postanowieniu z dnia [...]r. Materiał ten wskazuje, że wierzyciel odniósł się do zarzutów zobowiązanego, a sprawa została należycie wyjaśniona. W skardze na to postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący podniósł, że należność objęta spornym tytułem wykonawczym przedawniła się z dniem 31 grudnia 2020 r. Zauważył, że tytuł wykonawczy wystawiony w 2019 r. dotyczył lat 2011-2012 i w ogóle z mocy prawa przedawnił się, dlatego też wniósł, by Wojewódzki Sąd Administracyjny umorzył postępowanie zgodnie z art. 70 § 1 O.p. Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację. W piśmie z dnia 21 czerwca 2021 r. skarżący ponownie wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie, przyznanie prawa pomocy oraz przeprowadzenia rozprawy jawnej celem wypowiedzenia się. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Na wstępnie należy stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2022. 329) dalej ustawa p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym oraz egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Niniejsza sprawa, której przedmiotem jest postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego kwalifikuje się do zastosowania trybu uproszczonego. Z tych przyczyn sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym, zaś Sąd rozpoznający sprawę w tym trybie, z uwagi na jej charakter i zawiłość nie znalazł podstaw do przekazania sprawy do rozpoznania na rozprawie. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdza, że dotyczyło ono stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutu zobowiązanego w zakresie nieistnienia egzekwowanego obowiązku zapłaty dochodzonych należności pieniężnych objętym spornym tytułem wykonawczym. Poza sporem było, że pismem z dnia 28 października 2019 r. zobowiązany wniósł zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych [...] i [...] wystawionych przez wierzyciela. W piśmie tym zobowiązany podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku wskazał na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 920/13, mocą którego stwierdzono nieważność decyzji SKO z dnia [...]r. i wierzyciela z dnia [...]r. Postanowieniem z dnia [...]r. wierzyciel uznał zarzuty za bezzasadne, a SKO postanowieniem z dnia [...]r. utrzymało w mocy to postanowienie. Następnie rozstrzygając zarzuty organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego w D.) postanowieniem z dnia [...]r. uznał zarzuty na postanowienie egzekucyjne prowadzone na podstawie obu tytułów wykonawczych za niezasadne, a organ nadzoru (Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach) postanowieniem z dnia [...]r. uchylił to postanowienie. W postanowieniu tym Dyrektor stwierdził, że organ egzekucyjny nie uzyskał stanowiska wierzyciela do tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej w okresie od września do grudnia 2015 r., wskazującego jako podstawę prawną jego wydania decyzję wierzyciela z dnia [...]r. Wobec powyższego organ egzekucji zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie tego tytułu wykonawczego. Wierzyciel postanowieniem z dnia [...]r. zajął stanowisko co do zgłoszonych zarzutów uznając je za bezzasadne, a Kolegium uchyliło to postanowienie postanowieniem z dnia [...]r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...]r. wierzyciel, zajmując stanowisko w sprawie zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. nr [...], uznał zarzuty za bezzasadne, a SKO postanowieniem z dnia [...]r. utrzymało to postanowienie w mocy. Z powyższego wynika, że niniejsza sprawa dotyczy wyłącznie zarzutu na prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. nr [...], wystawionego na podstawie decyzji wydanej z upoważnienia wierzyciela przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w dniu [...]r., obejmującego opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej w okresie od września do grudnia 2015 r. Nie dotyczy natomiast tytułu wykonawczego z dnia [...]r. nr [...] wystawionego na podstawie decyzji administracyjnej z dnia [...]r., a obejmującej opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej w okresie do dnia 31 marca 2012 r. Poza sporem było, że decyzją wierzyciela z dnia [...]r. ustalono zobowiązanemu opłatę za pobyt osoby pełnoletniej w rodzinie zastępczej w kwocie [...] zł miesięcznie od dnia 1 września 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r., a należność z tego tytułu w wysokości [...] zł nakazano wpłacić zobowiązanemu do dnia 29 stycznia 2016 r. oraz wskazano, że w przypadku nieuiszczenia tej opłaty zostanie wszczęta egzekucja administracyjna zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją SKO z dnia [...]r., zaś skarga zobowiązanego na tę decyzję została, prawomocnym wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 13 lutego 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 249/16, oddalona. Tym samym decyzja będąca podstawą wydania przedmiotowego tytułu wykonawczego ([...]) stała się ostateczna i prawomocna. Niesporne między stronami było ponadto, że przedmiotowa egzekucja została wszczęta przed dniem 30 lipca 2020 r. co oznacza, że w sprawie miały zastosowanie przepisy ustawy egzekucyjnej obowiązujące do dnia 29 lipca 2020 r. W myśl art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. "Pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. na mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów" (tak wyrok WSA w Szczecinie z dnia 25 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 13/20). "Zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów ich uzupełniać, powołując nowe podstawy, gdyż zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu" (tak wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 2020 r. sygn. akt II FSK 1188/18). W niniejszej sprawie strona podniosła zarzut nieistnienia obowiązku związanego z treścią wyroku WSA w Gliwicach z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 920/13, którym to stwierdzono nieważność decyzji SKO z dnia [...]r. oraz decyzji wierzyciela (Starosty) z dnia [...]r. odnoszącej się do zmiany decyzji wierzyciela z dnia [...]r. co do spornej opłaty (za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej) poprzez jej określenie za miesiące od sierpnia 2011 r. do grudnia 2011 r. oraz odstąpieniem od jej ustalenia nie dłużej niż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. Powodem stwierdzenia nieważności była zmiana stanu prawnego co doprowadziło do wygaśnięcia (z mocy samego prawa) decyzji w zakresie spornej opłaty i niemożności orzekania w przedmiocie jej zmiany czy też uchylenia. Jednakże decyzja ta nie była podstawą wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego ([...]) i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawę taką stanowiła decyzja wierzyciela z dnia [...]r. utrzymana w mocy decyzją SKO z dnia [...] r., przy czym decyzja ta stanowiła przedmiot rozstrzygnięcia tutejszego Sądu w prawomocnym wyroku z dnia 13 lutego 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 249/16, którym skarga została oddalona, a tym samym podlegała wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej i w żaden sposób nie została usunięta z obrotu prawnego. Z tych przyczyn Sąd uznał, że stanowisko wierzyciela uznające zarzuty zobowiązanego na prowadzenie egzekucji na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego ([...]) za bezzasadne było prawidłowe. Skoro zobowiązany nie spełnił obowiązku zapłaty należności określonych w decyzji z dnia [...]r. to obowiązek ten podlegał wykonaniu w trybie ustawy egzekucyjnej, zobowiązany w ustawowym terminie do zgłoszenia zarzutów nie powołał innej ich podstawy czy dodatkowych okoliczności wypływających na jej istnienie (obowiązywanie). Organy prawidłowo również uznały, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy egzekucyjnej obowiązujące do dnia 29 lipca 2020 r. Odnosząc się do zarzutów skargi i pisma strony z dnia 21 czerwca 2021 r. należy stwierdzić, że podniesiony przez skarżącego zarzut przedawnienia oraz wniosek o umorzenie postępowania nie były uzasadnione już choćby z tej przyczyny, że zarzut ten nie został zgłoszony we właściwym czasie (7 dni od otrzymania odpisu tytułu wykonawczego) lecz został podniesiony dopiero w skardze do tutejszego Sądu. Należy też zauważyć, że zaskarżone postanowienie podlegało badaniu Sądu według stanu z dnia jego wydania. Kwestia przedawnienia spornego zobowiązania mogłaby być rozstrzygana ewentualnie w postępowaniu dotyczącym umorzenia postępowania egzekucyjnego w innym trybie niż zgłoszone zarzuty. Skoro skarga dotycząca zarzutu podlegała oddaleniu nie istniała podstawa prawna do orzekania przez Sąd w innym zakresie, w tym co do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd zauważa, że postępowanie w sprawie stanowiska wierzyciela nie toczyło się w sposób prawidłowy o czym m.in. świadczy postanowienie organu nadzoru z dnia [...]r. uchylające poprzednie postanowienie organu egzekucyjnego w tej sprawie, a nadto że początkowo stanowisko wierzyciela dotyczyło dwóch tytułów wykonawczych z dnia [...]r. nr [...] i [...]. Sąd stwierdza również, że w zaskarżonym postanowieniu mimo, że wskazano iż w sprawie znajdują zastosowanie przepisy obowiązujące przed dniem 30 lipca 2020 r., to jednak przytoczono przepis art. 33 § 2 ustawy egzekucyjnej w jego nowym brzmieniu. Sąd zauważa ponadto, iż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest chaotyczne, w części dotyczące dwóch tytułów wykonawczych, a przez to nieprzejrzyste. Błędy te nie mają jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. i na podstawie jej art. 151 skargę oddalił.