I SA/Gl 684/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A Spółki z o.o. w D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie, jak uściśliła w późniejszym piśmie, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku zwrócono uwagę na jej trudną sytuację finansową, przejawiającą się m.in. tym, iż nie zatrudnia ona żadnego pracownika i nie jest w stanie zapewnić wynagrodzenia osobom pełniącym funkcje jej organów. W rubryce nr 6 wniosku /wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych/ wpisano sumę 4000 zł, zaś w rubryce nr 7 /wartość środków trwałych wnioskodawcy/ – 1.427.474,38 zł; zastrzeżono jednak, że majątek Spółki jest "zdekapitalizowany" i ma wartość jedynie księgową, a nie rynkową ("budynek w większości nie posiada centralnego ogrzewania i wymaga kapitalnego remontu", jest też obciążony hipoteką). Wskazano nadto, że za ostatni rok obrotowy Spółka wykazała stratę w wysokości 4.200,15 zł, a stan jej rachunku bankowego, który został w formularzu PPR oznaczony zgodnie z treścią rubryk nr 9.1. i 9.2., wynosi 3,26 zł. Referendarz sądowy wezwał skarżącą m.in. do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: odpisu ostatniego sprawozdania finansowego, ostatniej ewidencji środków trwałych, dokumentu wskazującego, że nieruchomość należąca do skarżącej stanowi przedmiot hipoteki, w szczególności odpisu księgi wieczystej, odpisu zeznania podatkowego za rok 2010, odpisu deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, odpisu raportów kasowych za trzy ostatnie miesiące, a także wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. Wykonując to wezwanie, nadesłano, w większości w formie kserokopii, następujące dokumenty: zeznanie podatkowe skarżącej w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010 r. (wykazano w nim przychody w wysokości 300.398,19 zł, koszty ich uzyskania w wysokości 297.691,60 zł oraz dochód w wysokości 2.706,59 zł), deklaracje dla podatku od towarów i usług za okresy od czerwca do listopada ubiegłego roku (najwyższą podstawę opodatkowania, 17.615 zł, wykazano za październik, a najniższą, 6.883 zł – za lipiec), raport kasowy za okres od października do grudnia ubiegłego roku (kwota "winien" wyniosła za cały rok 252.955,68 zł, zaś za grudzień – 28.782,75 zł, natomiast kwota "ma" od początku roku – 252.442,55 zł, a za grudzień – 28.502,24 zł), rachunek zysków i strat, bilans i informację dodatkową za 2010 r. (wykazano m.in. stratę netto w wysokości 4200,15 zł, wzrost wartości zobowiązań z sumy 1.696.737,73 zł na początku roku do sumy 1.704.596,94 zł na koniec roku i wartość środków trwałych wynoszącą 1.427.474,38 zł, stwierdzono również, iż "nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania przez jednostkę działalności"). Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł, skarga ta została jednak już odrzucona z powodu niewykonania wezwania do jego uiszczenia oraz do usunięcia braków formalnych skargi. Ten ostatni brak dotyczył sposobu reprezentacji skarżącej, który został wykazany dopiero na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, na wezwanie referendarza sądowego. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie całkowity – czyli w myśl art. 245 § 2 przywołanej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawa pomocy złożonego przez osobę prawną, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 371/10, LEX nr 743162). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a. (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10, LEX nr 784373). Nie ulega również wątpliwości, że w świetle analizowanego unormowania to osoba prawna musi udowodnić, że nie ma jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania. Może to uczynić nadsyłając stosowną dokumentację źródłową, bądź z własnej inicjatywy, bądź na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Bezsprzecznie jednak minimalna staranność, jaką powinna się ona wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wspomnianego wezwania. Tymczasem skarżąca w niniejszej sprawie tej staranności nie zachowała, nie wykonując w wystarczającym stopniu wezwania referendarza sądowego. Nie ustosunkowała się w szczególności w ogóle do tej jego części, która odnosiła się do rachunków bankowych, mimo iż co najmniej jeden taki rachunek posiada, skoro wskazała go we wniosku, podając jego numer. Okoliczność ta niejako samo przez się wyklucza przyznanie prawa pomocy, zwłaszcza jeżeli zważyć, iż wysokość kosztów w rozpatrywanej sprawie jest najmniejsza spośród przewidzianych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tego rodzaju konkluzja jest zresztą oczywista także ze względu na treść tych dokumentów, które nadesłano. Bezsprzecznie przecież Spółka funkcjonuje i w swojej działalności obraca środkami, które wielokrotnie, wprost nieporównywalnie przewyższają koszty postępowania w sprawie. Wynika to z deklaracji dla podatku od towarów i usług, wykazujących regularnie wielotysięczne podstawy opodatkowania, a przede wszystkim z raportów kasowych, dokumentujących przychody i rozchody sięgające wartości liczonych w skali roku w setkach tysięcy. Trudno zatem przyjąć, iż Spółka nie ma środków na pokrycie kosztów postępowania, zwłaszcza w minimalnej wysokości. Dalsze znaczenie mają natomiast zeznanie w podatku dochodowym od osób prawnych oraz sprawozdanie finansowe skarżącej, gdyż nie są to dokumenty obrazujące jej aktualną sytuację, skoro zawierają dane dotyczące roku 2010. Także i one nie przemawiają jednak na rzecz wniosku. W obu dokumentach wykazano bowiem również znaczne wartości pozostające w jaskrawej dysproporcji z kosztami postępowania w sprawie, przy czym w zeznanie podatkowe wskazuje nawet na dochód, czyli – najogólniej rzecz ujmując – nadwyżkę przychodów nad kosztami ich uzyskania. Bez wpływu na tę ocenę ma przy tym fakt, iż we wspomnianym sprawozdaniu wykazano stratę. Okoliczność ta nie decyduje wszak o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych, ponieważ strata z prowadzonej przez spółkę działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 43/11, LEX nr 783832). W kontekście wskazanych w sprawozdaniu wielkości obrazujących wartość majątku Spółki nieprzekonujące są twierdzenia dotyczące majątku skarżącej ma temat rzeczywistej jego wartości. W sytuacji, w której Spółka niczym tych twierdzeń nie udokumentowała, trudno przecież przyjąć, by obie wartości, księgowa i rzeczywista, tak znacznie od siebie odbiegały. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe spostrzeżenia, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.