I SA/Gl 686/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 14 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenie zaległości podatkowej waz z odsetkami w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu 9 września 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wpłynął druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy dla A.H. W tych ramach skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek podniósł, że prowadzi działalność gospodarczą od 1976 r. Z początkiem 2004 r. obroty sklepu zaczęły spadać wskutek remontów w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Na koniec lipca 2009 r. skarżący poniósł stratę w kwocie [...] zł. A.H. zaznaczył jednak, że od 2008 r. obroty zaczynają wracać do poziomu sprzed remontów, co pozwala mu na systematyczne ponoszenie obciążeń budżetowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (vide druk PPF) wynika, że wnioskujący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe w pokoju, który wynajmuje na terenie G. Wśród nieruchomych składników majątkowych wskazał tylko i wyłącznie na rzeczone wcześniej mieszkanie o pow. [...] m². Skarżący odnotował dalej, że posiada samochód dostawczy marki Mercedes MB 100 z 19991 r. oraz samochód osobowy marki Mercedes 210 z 2001 r. Oba pojazdy są środkami trwałymi w prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący zadeklarował dalej, że osiąga miesięczny dochód z tytułu działalności gospodarczej w kwocie [...] zł brutto. Źródłem jego utrzymania jest nadto renta [...] w wysokości 81,804 zł. Zaznaczył przy tym, że "opłata składki z tytułu prowadzenia działalności miesięcznie do zapłacenia [...] zł." Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z dnia 15 września 2009 r. skarżący uzupełnił wniosek o przyznanie prawa pomocy nadsyłając plik dokumentów źródłowych, w tym: kopię wyciągów z rachunku bankowego firmy skarżącego z okresu od 1 czerwca 2009 r. do 24 września 2009 r., kopię pełnej wersji księgi przychodów i rozchodów za okres od czerwca do sierpnia 2009 r., kopie ewidencji środków trwałych na dzień 31 sierpnia 2009 r., kopie deklaracji dla podatku od towarów i usług (VAT-7) za okres od czerwca do sierpnia 2009 r., kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku 2008 wraz z informacją o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, tytuł prawny do lokalu użytkowego położonego w K. przy ul. [...] (umowa najmu i aneks) oraz kopię decyzji ZUS o ponownym ustaleniu renty. W piśmie procesowym z dnia 28 września 2009 r. skarżący oświadczył, że w lokalu mieszkalnym nie posiada gazu, koszty energii elektrycznej płaci głównemu najemcy w kwocie [...] zł miesięcznie. Podatek od lokalu przy ul. [...] w K. wraz z usługami telekomunikacyjnymi są kosztami formy. Skarżący podniósł dalej, że w G. mieszka samotnie w wynajętym pokoju, w którym przebywa w zamian za remonty pomieszczeń przeznaczonych po ich ukończeniu na lokal gastronomiczny z przeznaczeniem pod działalność gospodarczą skarżącego. Wypada w tym miejscu jeszcze zasygnalizować, że postanowieniem z dnia 24 września 2007 r. skarżący uzyskał przed tym Sądem prawo pomocy poprzez zwolnienie od każdorazowej opłaty sądowej w kwocie przekraczającej 100 zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). W druku urzędowego formularza strona wnioskująca wskazała, że zabiega o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z tych względów przedmiotowy wniosek podlegał rozpoznaniu w oparciu o przesłanki określone art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie więc do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przywołane wyżej przepisy w sposób precyzyjny określają warunki przyznania prawa pomocy, kryteria te każdorazowo są odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności wraz z danymi wynikającymi z przedłożonych Sądowi dokumentów dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, co oznacza ni mniej ni więcej, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że A.H. nie wykazał, iż zachodzą podstawy do uwzględnienia jego żądania, gdyż oświadczenia skarżącego oraz przedstawiona dokumentacja nie pozwalają na przeprowadzenie wolnej od wątpliwości oceny wniosku. Taki stan rzeczy stanowi skutek między innymi ujawnionych w tej sprawie mankamentów dowodowych. W tych ramach należy zwrócić uwagę skarżącego, że pomimo precyzyjnie sformułowanego wezwania referendarza sądowego (pismo z dnia 15 września 2009 r.) nie przedstawiono w tej sprawie tytułów prawnych do dwóch nieruchomości. Jak wynika ze zgromadzonych w tej sprawie dokumentów, lokal mieszkalny przy ul. [...] w K. jest miejscem zamieszkania skarżącego (patrz deklaracje VAT-7, poz. B.2.), z kolei on sam – jak twierdzi - przebywa aktualnie w G. przy ul. [...]. Zbyt wiele nieścisłości, a przy tym brak dokumentów źródłowych w tym zakresie uniemożliwia wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej skarżącego w kontekście posiadanego majątku nieruchomego i obciążeń finansowych z tym związanych. Dodatkowo, w oparciu o stan faktyczny ustalony w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 466/07 należy zwrócić uwagę, że w tamtym okresie skarżący był zameldowany jeszcze w innym lokalu położonym w K. przy ul. [...]. Szczególnie niejasna jest kwestia bezumownego i bezczynszowego wynajmu lokalu na terenie G. Mało racjonalne z punktu widzenia rynku nieruchomości wydaje się bezumowne remontowanie pomieszczeń, które w przyszłości maja być wykorzystane na rozszerzenie działalności gospodarczej o profil gastronomiczny. Skarżący podnosi, że z tytułu zajmowania lokalu na terenie G. uiszcza tylko i wyłącznie opłaty za zużycie energii elektrycznej, tymczasem z księgi przychodów i rozchodów wynika, że w koszty prowadzonej przez niego działalności gospodarczej zaliczane są np. "wywóz odpadów komunalnych". Opłaty te uiszczane są na rzecz firmy działającej na terenie G. Dodatkowo skarżący uiszcza opłaty z tytułu "czynsz, zimna woda, kanalizacja" na rzecz A w G. przy [...]. Podobnie z rachunku bankowego firmy uiszczane są opłaty na rzecz B Sp. z o.o. w G. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że siedziba firmy ujawniona na potrzebę niniejszego wpadkowego postępowania ma miejsce na terenie K. i należy do zasobów C w K. Ujawnione tutaj nieścisłości rzutują na oświadczenia skarżącego złożone w tej sprawie. Wątpliwości dotyczące rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego zrodziły się nadto w wyniku analizy nadesłanych tutaj wyciągów z rachunku bankowego firmy skarżącego. Często bowiem pojawia się tam polecenie przelewu dokonane przez podmiot oznaczony jako "O.D., [...],[...] G.". Są to zarówno polecenie wpłaty, jak i wypłaty z konta oznaczone jako "wpłata własna". Zauważono przy tym, że nie wszystkie z tych operacji znajdują przełożenie na zdarzenia gospodarcze ujęte w księdze przychodów i rozchodów, zarówno po stronie przychodów, jak i wydatków. Przelewy te dokonywane są z dwóch innych rachunków bankowych jako - co trzeba jeszcze raz podkreślić – "wpłaty własne". W kontekście analizowanego rachunku bankowego należy w tym miejscu zauważyć, że w dacie zainicjowania niniejszego postępowania w przedmiocie prawa pomocy, na rachunku bankowym firmy dostępne były środki pieniężne w kwocie [...] zł, zaś w czasookresie, w którym skarżący zainicjował niniejsze postępowanie sądowe była to kwota [...] zł. W uznaniu rozpoznającego wniosek negatywnie należy ocenić próbę przerzucenia ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa, w sytuacji, w której podmiot prowadzący działalności gospodarczą może swobodnie partycypować w tychże kosztach. Wziąwszy przy tym pod uwagę, że należności podatkowe, o których umorzenie skarżący ubiega się w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym są ściśle związane z siedzibą prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, trzeba podnieść, że preferencyjne traktowanie należności w obrocie cywilnoprawnym nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania przed sądem administracyjnym. W toku analizy dokumentów źródłowych rozpoznający wniosek nie miał możliwości zweryfikowania oświadczenia skarżącego co do wysokości jego dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W druku PPF zadeklarowano kwotę [...] zł brutto. Z kolei z księgi przychodów i rozchodów wynika, że ogólna pula wynagrodzeń wypłacanych w gotówce w jego firmie wynosi około [...] zł brutto. Dodatkowo z rachunku bankowego wynika, że jeden z pracowników pobiera \wynagrodzenie płatne przelewem bankowym w kwocie około [...] zł netto. Brak dokumentów źródłowych jednoznacznie wskazujących na ilość pracowników w tej firmie pozbawił referendarza możliwości weryfikacji oświadczeń skarżącego. W tych ramach wypada jeszcze raz zwrócić uwagę A.H., że inicjatywa dowodowa w ramach postępowania w przedmiocie prawa pomocy należy do wnioskującego o przyznanie tego prawa. Rola sądu (referendarza sądowego) ogranicza się tu jedynie do poinstruowania wnioskodawcy, jakimi środkami dowodowymi może on uprawdopodobnić zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a. (por. post. NSA z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. akt II FZ 797/06). W tych ramach wypada zauważyć, że w pkt 3 wezwania referendarza z dnia 15 września 2009 r. w kontekście wymaganych dokumentów księgowych użyto zwrotu "w tym przede wszystkim", co oznacza, że katalog wskazanych tam dokumentów nie ma charakteru zamkniętego. Trzeba podkreślić, że nie zauważono w tej sprawie inicjatywy dowodowej leżącej po stronie wnioskodawcy. Konkludując, uznano w tym przypadku, że sytuacja materialna i finansowa skarżącego mogła być w tej sprawie przedstawiona przez niego w sposób odbiegający od stanu rzeczywistego, aby zwiększyć szanse uzyskania prawa pomocy. W ocenie referendarza wewnętrznie niespójne są działania wnioskodawcy, który z jednej strony próbuje wykazać, że nie stać go na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych, a drugiej strony czyni nakłady finansowe na rozszerzenie działalności o profil, który do tej pory nie był jego przedmiotem działalności gospodarczej. Co więcej skarżący nakłady te czyni w lokalu, do którego nie przedstawiono tytułu prawnego. Jedynie na marginesie przyszło zauważyć, że postanowienie tutejszego Sądu zapadłe w 2007 r. nie mogło mieć większego znaczenia w kontekście obecnie rozpoznanego wniosku, wszak minęły od tamtego okresu dwa lata. Dodatkowo skarżący sam przecież sygnalizował w tej sprawie, że sytuacja w jego firmie ulega poprawie od 2008 r., w którym to roku, co warte zauważenia, osiągnął z tego tytułu dochód w kwocie [...] zł (patrz PIT/B za 2008 r.). W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń postanowiono, jak w sentencji w oparciu o przywołane wyżej przepisy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w zw. z przywołanymi wyżej przepisami.