I SA/Gl 70/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, który jest w postępowaniu reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która otrzymuje emeryturę w wysokości 800 zł netto. Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku – informacja zamieszczona na wykorzystanej do sporządzenia wniosku kopii urzędowego formularza dotycząca nieruchomości rolnej o powierzchni 600 m2 została wykreślona i opatrzona odręczną adnotacją o treści "brak". Pismem doręczonym w dniu 22 lutego 2016 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym, dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności potwierdzeń wypłaty skarżącemu i jego małżonce emerytur za ostatni miesiąc lub zaświadczenia organu rentowego o wysokości tych świadczeń, wskazującego też formę ich wypłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy), a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, odpisu umowy darowizny, na podstawie której skarżący przeniósł własność gospodarstwa rolnego, zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie gminy o dochodowości gospodarstwa rolnego, o którym mowa w poprzednim punkcie wezwania, oraz zaświadczenia właściwej agencji udzielającego odpowiedzi na pytanie o to, czy wypłacono dopłaty związane z tym gospodarstwem, a jeśli tak, to w jakiej wysokości (zastrzeżono, że ten punkt wezwania należy wykonać, jeżeli któraś z osób prowadzących to gospodarstwo pozostaje ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym), dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącego (zaświadczeń, orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz obrazujących miesięczną wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, np. faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp., a także kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Pismem z dnia 29 lutego 2016 r. pełnomocnik wniósł o przedłużenie terminu do wykonania wezwania. Podniósł, że skarżący znajduje się w złym stanie zdrowia i nie może uzyskać od niego niezbędnych dokumentów. Zapowiedział wykonanie wezwania, jak stan ten ulegnie poprawie. Skarżący już trzykrotnie w niniejszym postępowaniu składał wnioski o przyznanie prawa pomocy. W dwóch pierwszych wnioskach, z dnia 26 lutego 2014 r. i z dnia 3 września 2014 r., stwierdził, że dochody jego gospodarstwa domowego ograniczają się do emerytury jego żony w wysokości 800 zł netto, natomiast we wniosku trzecim, z dnia 21 lipca 2015 r., podał, iż emerytura ta wynosi 1300 zł netto. W związku z każdym z tych wniosków wystosowywano do pełnomocnika wezwania do nadesłania materiałów źródłowych, w większości tych samych, o które wezwano go obecnie. Pełnomocnik nigdy nie nadesłał żadnych dokumentów, w piśmie z dnia 26 marca 2014 r. oświadczył natomiast, że skarżący otrzymuje emeryturę w wysokości 1400 zł netto, a jego żona w wysokości 800 zł, oraz że małżonkowie przekazali posiadane przez siebie gospodarstwo rolne tytułem darowizny. Ustosunkowując się do ostatniego wezwania złożył wniosek z dnia 17 sierpnia 2015 r. o przedłużenie terminu do wykonania wezwania o treści identycznej jak w piśmie z dnia 29 lutego 2016 r. W konsekwencji wnioski zostały oddalone postanowieniami Sądu z dnia 19 maja 2014 r., z dnia 7 stycznia 2015 r. i z dnia 12 października 2015 r., tak jak zażalenia na te orzeczenia – oddalone postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiednio z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1160/14, z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 141/15 i z dnia 17 grudnia 2015 r. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona zachować, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Można tego wymagać w szczególności od stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników. Tymczasem pełnomocnik skarżącego nie nadesłał żadnego z dokumentów objętych wezwaniem, przy czym uczynił tak ponownie w postępowaniu w sytuacji, gdy taka postawa procesowa już trzykrotnie doprowadziła do oddalenia wniosków o przyznanie prawa pomocy. Co więcej, wezwanie to obejmowało w większości taką samą dokumentację, jak ta, o którą bezskutecznie wzywano poprzednio. Pełnomocnik nie może więc argumentować, że potrzebuje czasu, by zgromadzić niezbędne dowody, skoro od prawie dwóch lat znany jest mu dokładnie rodzaj materiałów, jakie zostały uznane za potrzebne do rozpoznania wniosku. W tym okresie nie poczynił żadnych starań, by pozyskać choćby ich część, korzystając z uprawnień wynikających z udzielonego mu pełnomocnictwa, a na ostatnie wezwanie odpowiedział wnioskiem o przedłużenie terminu z powołaniem się na okoliczności, które również nie zostały w jakimkolwiek stopniu udokumentowane. Co więcej, identyczny wniosek złożył pismem z dnia 17 sierpnia 2015 r., już wtedy zapowiadając nadesłanie dokumentów źródłowych niezwłocznie po tym, jak stan zdrowia skarżącego się poprawi. Zapowiedź ta, powtórzona w następnym wniosku, nie może być więc uznana za wiarygodną i realną. Profesjonalny pełnomocnik, przedstawiając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, powinien być zaś przygotowany na dalszy bieg postępowania w tym przedmiocie, zwłaszcza na to, że będzie musiał zebrać i dostarczyć niezbędną dokumentację źródłową mającą ten wniosek wspierać. Winien tak zorganizować relacje ze stroną, by należycie reprezentować jej interesy w tej materii, i być w stanie aktywnie i skutecznie uczestniczyć w tym postępowaniu. Przedłużenie terminu wyznaczonego wezwaniem doprowadziłoby zatem jedynie do nieuzasadnionego, dalszego wydłużenia czynności procesowych już po odrzuceniu skargi. W związku z tym trzeba skonstatować, że brak podstaw do uwzględnienia wniosku o przedłużenie terminu i w efekcie wyciągnąć konsekwencje procesowe niewykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Podkreślić wypada, że stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwanie tego rodzaju wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Brak dokumentów źródłowych wyklucza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji wnioskodawcy, w szczególności dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego, a także tego, z kim w istocie on to gospodarstwo tworzy. Strona poprzestała w tym zakresie jedynie na oświadczeniach, które odbiegają od tych złożonych na wcześniejszym etapie postępowania, i to odnośnie tak istotnych okoliczności jak sytuacja dochodowa i stan majątku, co pogłębia jeszcze wątpliwości, jakie można powziąć w sprawie. W postępowaniu skarżący utrzymywał raz, że emerytura jego żony wynosi 800 zł, jak podał obecnie, raz że 1300 zł,; tę pierwszą kwotę potwierdził jego pełnomocnik, który jednak poinformował, że wnioskodawca również otrzymuje takie świadczenie, choć w wysokości 1400 zł. Kwestia ta wymaga więc szczególnej weryfikacji. Podobnie jest również w przypadku nieodpłatnej czynności, na podstawie której skarżący miał przekazać innym osobom gospodarstwo rolne stanowiące według skargi główne źródło utrzymania jego i jego żony. Niewątpliwie tego rodzaju czynność może rodzić określone obowiązki po stronie tych osób, co nie pozostaje bez wpływu na możliwości płatnicze wnioskodawcy. Niewykonanie wezwania wyklucza zatem uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.