I SA/Gl 704/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Sędziowie WSA Paweł Kornacki, Bożena Suleja, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2015 r. sprawy ze skargi H. P. (P.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia w sprawie podatku rolnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w dalszej części określane zamiennie "Kolegium" lub "SKO" działając na podstawie art. 233 § 2 w zw. z art. 306c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. dalej określanej zamiennie skrótem "Op.") oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 79, poz. 856 z 2001 r. z późn. zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) – po rozpoznaniu zażalenia H.P. – dalej określaną zamiennie "strona" lub "skarżąca" uchyliło postanowienie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Uzasadniając rozstrzygnięcie, SKO wskazało, że pismem z dnia 11 lutego 2014 r. strona zwróciła się do Prezydenta Miasta T. "o wydanie zaświadczenia w sprawie płatnika podatku rolnego od powierzchni 1,36 ha, w pozycji rejestrowej nr [...], obręb [...], powiat T.". Pismem z dnia 21 lutego 2014 roku Prezydent Miasta T. przekazał wniosek zgodnie z właściwością do Burmistrza Miasta B. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] (doręczonym w dniu 13 marca 2014 r.) Burmistrz Miasta B. odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. Strona wniosła zażalenie, żądając wydania zaświadczenia ujawniającego podatnika podatku rolnego oraz wysokość podatku od gruntu o powierzchni 1,36 ha, którego była współwłaścicielką. Rozpatrując wniesione zażalenie Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 306a § 1 - 4 O.p. organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się jeżeli: 1/ urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2/ osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania. Zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy. Osobą ubiegającą się o wydanie zaświadczenia może być w zasadzie każdy, kto posiada i w przekonujący sposób wykaże interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. W procedurze wydawania zaświadczeń – jak zaakcentowało SKO – należy pamiętać o ograniczeniach, które wynikają z ochrony prawnej danych osobowych oraz z tajemnicy skarbowej. To zaś oznacza, że nie każdy może uzyskać zaświadczenie o sytuacji podatkowej innej osoby. Wydania zaświadczenia mogą żądać osoby, którą łączy z podatnikiem stosunek prawny, z którego wynika na przykład odpowiedzialność podatkowa. Kolegium stwierdziło, że żądanie podatniczki zawarte we wniosku z dnia 11 lutego 2014 r. było na tyle ogólnie sformułowane, że organ podatkowy I instancji powinien w pierwszej kolejności zwrócić się do wnioskodawczyni o sprecyzowanie żądania, a następnie poinformować o jej obowiązku wykazania swojego interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Nie wszystkie dane posiadane przez organ podatkowy mogą być przedmiotem wydawanego zaświadczenia. Część z nich jest objęta tajemnicą skarbową inne zaś mogą nie potwierdzać stanu faktycznego lub prawnego w sposób bezpośredni lub pewny (np. dane dotyczące spraw będących w toku, informacje przekazane do wiadomości organu podatkowego drogą anonimową), a zwłaszcza dostarczone przez osobę ubiegającą się o wydanie zaświadczenia (wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1997 r., SA/Łd 3105/95, OSP 1998, z. 6, poz. 106 i wyrok NSA z dnia 2 września 1998 r., II SA/Ł 1119/96, niepubl.). SKO za nieprawidłowe uznało postępowanie organu I instancji w przedmiocie rozpoznania wniosku strony. Wskazało przy tym, że strona może pojęcie "płatnika podatku" utożsamiać z pojęciem "podatnika podatku", co sugeruje treść zażalenia skierowanego do Kolegium. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca za bezpodstawne uznała działania Urzędu Miejskiego w T. wskazując na – jak to nazwała – blokowanie współwłaścicielom nakazów płatniczych za 1984 i 1985. Podniosła także, że w 1984 r. doszło do bezprawnego zajęcia gruntów, a następnie ich licytacji. Działaniem takim współwłaściciele pozbawieni zostali materialnych podstaw egzystencji. Skarżąca zwróciła się do WSA o przywrócenie prawa własności mienia wraz z zaświadczeniem płatnika podatku. Kolegium, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej odrzucenie. Alternatywnie – w sytuacji nie uwzględnienia wniosku o odrzucenie – SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w toku postępowania, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie w sprawie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Na wstępie, mając na względzie żądanie skargi odnośnie orzeczenia co do istoty sprawy (przywrócenie prawa własności gospodarstwa rolnego) odnotować przyjdzie, iż z mocy powołanych wyżej przepisów uprawnienia sądu administracyjnego ograniczone zostały do orzekania o charakterze kasacyjnym. Sąd ten nie może orzekać co do istoty sprawy administracyjnej, a więc wydać orzeczenia reformatoryjnego, które zmieniłoby zaskarżony akt lub czynność, bez względu na charakter stwierdzonych uchybień. Badając sprawę niniejszą w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny, brak jest zatem w ocenie Sądu potrzeby jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadnienia. Spór między skarżącą a organami podatkowymi w istocie sprowadza się do zagadnienia wychodzącego poza zakres sprawy podatkowej, a to z tej przyczyny, że skarżąca poprzez uzyskanie zaświadczenia zmierza de facto do wykazania bezprawnego pozbawienia jej i pozostałych współwłaścicieli gospodarstwa rolnego w 1984 r. Odnosząc się do zaskarżonego kasacyjnego postanowienia SKO przyjdzie wskazać, że zgodnie z art. 306a § 1 O.p. organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania (art. 306a § 3 O.p.). Z kolei art. 306b § 1 ww. ustawy stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 306a § 2, organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ podatkowy, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 306b § 2). Odmowa wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 306c O.p.). Jak wynika z przytoczonych przepisów, postępowanie w przedmiocie wydawania zaświadczeń ma charakter uproszczony. Obowiązkiem organu podatkowego, do którego skierowano wniosek o wydanie zaświadczenia, jest dokonanie w pierwszej kolejności porównania treści żądania strony ze stanem rzeczy wynikającym z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W tym celu organ może przeprowadzić niezbędne postępowanie wyjaśniające. Do postępowania tego nie mają jednak zastosowania zasady gromadzenia dowodów, które uregulowane zostały w przepisach Działu IV Ordynacji podatkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 528/05). W orzecznictwie sądowo - administracyjnym przyjmuje się, że wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym zarazem potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Zaświadczenie nie może przesądzać czegokolwiek, zwłaszcza istnienia lub nieistnienia obowiązku. Jest zatem wyłącznie przejawem tego, co zawarte jest w źródłach, na których bazuje organ wydający zaświadczenie. Z zacytowanych przepisów wynika, że zaświadczenie może być wydane przez organ, który na podstawie posiadanych dokumentów źródłowych jest w stanie potwierdzić czy to określony fakt czy też stan prawny. Dokumentów takich nie posiada organ odwoławczy, który rozstrzyga – co do zasady – o zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Uwaga ta jest szczególnie istotna w odniesieniu do postępowania w sprawie zaświadczeń. Nie do zaakceptowania – w świetle normatywnych rozwiązań – jest pogląd, że uwzględniając argumenty zażalenia w sprawie odmowy wydania zaświadczenia organ odwoławczy jakim jest SKO może niejako w zamian za organ I instancji wydać zaświadczenie żądanej treści. Przede wszystkim należy bowiem zwrócić uwagę na rożną formę działania organu w sytuacji uwzględnienia żądania (czynność materialno – techniczna) i w sytuacji odmowy jego uwzględnienia (postanowienie o odmowie). Ponadto istotne jest również spostrzeżenie, że czynność materialno – techniczna nie jest aktem administracyjnym rozstrzygającym czy to o prawach czy obowiązkach strony. Oznacza to, że uzyskanie zaświadczenia o żądanej treści wyłącza środki odwoławcze. Zgoła inna jest sytuacja procesowa w przypadku odmowy wydania zaświadczenia (prawa uzyskania zaświadczenia) stronie, gdyż organ orzeka w drodze aktu administracyjnego w formie postanowienia. Oznacza to, że uwzględnienie argumentów zażalenia na odmowę wydania zaświadczenia kładzie na organ odwoławczy prawny obowiązek wyeliminowania z obrotu zaskarżonego aktu, a więc wydanie rozstrzygnięcia w trybie bądź art. 233 § 1 pkt 2 lit b ewentualnie pkt 3 oraz § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). W takiej sytuacji nie może mieć zastosowanie art. 233 § 1 pkt 2 lit a tej ustawy, gdyż prowadziłoby to do wydania zaświadczenia w formie postanowienia, która to forma zastrzeżona jest do odmowy wydania zaświadczenia. W konsekwencji oznacza to, że postanowienie organu odwoławczego pozbawione byłoby podstawy prawnej, a więc wyczerpywało by przesłankę nieważności określoną w art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy przyjdzie wskazać, że SKO nie naruszyło prawa uchylając i przekazując organowi I instancji sprawę do ponownego rozpoznania. Kolegium uchylając postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia wskazało organowi czynności jakie ma podjąć w celu załatwienia sprawy. Na marginesie niniejszych rozważań Sąd pragnie wyrazić spostrzeżenie, że droga którą wybrała skarżąca tj. uzyskanie zaświadczenia od Gminy w sprawie płatnika/podatnika podatku rolnego od wskazanych we wniosku gruntów - do jak to nazwała "przywrócenia prawa własności" - nie może przynieść oczekiwanego przez nią rezultatu. Niejednokrotnie bowiem już wskazywano w niniejszym uzasadnieniu, że zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dacie jego wydania i nie kształtuje czy to praw czy obowiązków administracyjnych strony. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).