I SA/Gl 712/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Winiarski Sędziowie: NSA Premysław Dumana NSA Małgorzata Wolf-Mendecka Protokolant: Monika Adamus po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2005 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej - rozłożenia na raty zaległości podatkowej, oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. – odmawiającą rozłożenia na raty zaległości podatkowej od dochodów pochodzących z nieujawnionych źródeł przychodów za 1997 r. w wysokości [...] zł. Jako podstawę prawną wydania decyzji wskazano art. 233 § 1 pkt 1 i art. 48 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137 poz. 926 z późniejszymi zmianami). W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wyjaśnił przede wszystkim, iż podatniczka pismem z dnia [...] r. zwróciła się do organu podatkowego z prośbą o rozłożenie na raty zaległości podatkowej od dochodów pochodzących z nieujawnionych źródeł przychodów za 1997 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami od dnia [...] r. Wniosek swój uzasadniła trudną sytuacją materialną. Wskazał, iż zawiesiła działalność gospodarczą i utrzymuje się wyłącznie z otrzymywanych na dziecko alimentów w wysokości [...] zł miesięcznie. Zaznaczyła też, iż od decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe za 1997 r. złożyła odwołanie, które nie zostało jeszcze rozpoznane. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż decyzją z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. nie uwzględnił prośby podatniczki. W motywach decyzji odmawiającej rozłożenia na raty zaległości podatkowej Naczelnik Urzędu Skarbowego (po przeprowadzeniu postępowania dowodowego i dokonaniu oceny sytuacji majątkowej podatniczki oraz jej rodziny) wyjaśnił, iż stan finansów wnioskodawczyni, w szczególności dokonane czynności (sprzedaż działki, kupno samochodu) przemawiają przeciwko udzieleniu jej ulgi podatkowej. W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odnosząc się do argumentów odwołania (trudnej sytuacji materialnej podatniczki) podniósł, iż rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie następuje w oparciu o przepis art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy ze względu na ważny interes podatnika może na jego wniosek rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości wraz z należnymi odsetkami na raty. Decyzje wydane na podstawie tego przepisu mają charakter uznaniowy, a w niniejszej sprawie – w ocenie organu – powołane wyżej przesłanki nie wystąpiły. Organ odwoławczy wskazał jednakże, iż przedmiotem analizy organów podatkowych były wszelkie argumenty podnoszone przez podatnika w celu wykazania ważnego interesu w otrzymaniu kolejnej ulgi. Izba Skarbowa podkreśliła dalej, że przyznanie ulgi podatkowej, w tym także w postaci rozłożenia na raty spłaty należnych zobowiązań podatkowych ma na celu przejściowe złagodzenie warunków ich regulowania, które pozwolą podatnikowi osiągnąć stabilizację finansową. Kontynuując te rozważania Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę, iż podatniczka posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o pow. 72 m2 (nabyte dnia [...] r. za kwotę [...] zł), ponadto w 2002 r. zakupiła łódź za kwotę [...] zł oraz jest właścicielką samochodu marki [...] o wartości około [...] zł (nabytego w dniu [...] r. tj. na dwa dni przed sporządzeniem wniosku o rozłożenie na raty), a także w dniu [...] r. podatniczka dokonała sprzedaży działki za kwotę [...] zł. W tej sytuacji uznano, iż powoływana przez stronę sezonowość osiąganych przychodów (działalność gastronomiczna i rekreacyjna w K.) jak i fakt samotnego wychowywania dziecka (otrzymującego alimenty w kwocie [...] zł) nie stanowią wystarczających przesłanek do uwzględniania wniosku podatniczki. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, iż zastosowanie dobrodziejstwa wynikającego z art. 48 § 1 Ordynacji podatkowej na tle powszechności obowiązku podatkowego (którego zasadą jest płacenie podatków od wszystkich źródeł przychodów) przeczyłoby sprawiedliwości podatkowej, której założenia mają jednakowe odniesienia do wszystkich podatników. Decyzję tę G. M. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazując na niemożność uregulowania zaległości podatkowej. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu dodając, iż obowiązek jednorazowej zapłaty tak wysokiej kwoty oznacza konieczność zbycia samochodu niezbędnego do prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazała, iż jej comiesięczne obciążenia finansowe sięgają kwoty [...] zł plus raty z tytułu zakupu pojazdu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organów podatkowych. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał w szczególności, iż w postępowaniu odwoławczym zostały wzięte pod uwagę wszelkie okoliczności, mogące mieć znaczenie dla przyznania ulgi. Organ odwoławczy utrzymywał, iż okoliczności powstania zaległości podatkowej nie przemawiają za udzieleniem wnioskowanej ulgi. Zwrócono uwagę, iż G. M. w 1997 r. prowadziła wystawny tryb życia, dokonując znacznych wydatków m.in. na zakup samochodów [...] i [...] i nie potrafiła wskazać wiarygodnych źródeł pochodzenia pokrywających je przychodów. Na końcu organ podkreślił, iż odmowa rozłożenia na raty zaległości podatkowej mieści się w granicach uznania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należało zauważyć, że zgodnie z treścią przepisu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – oznaczonej dalej skrótem p.p.s.a. przewiduje, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w części lub w całości, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołana wyżej regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, że skarga podlega uwzględnieniu jedynie wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji dopuściły się naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania i to w takim stopniu, który sprawia, że naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie decyzja organu podatkowego została wydana w oparciu o art. 48 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Przytoczona regulacja prawna ma charakter wyjątkowy, umożliwiający organom podatkowym rozłożenie na raty zaległości podatkowej tylko w wypadkach uzasadnionych szczególnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Jak zatem wynika to z konstrukcji powołanego przepisu, decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organy podatkowe na podstawie wszechstronnej analizy pełnego i prawidłowo zebranego materiału dowodowego swobodnie oceniają (uznają) czy w konkretnym przypadku można zastosować ulgę w uiszczeniu należności podatkowych. Zwrócić bowiem należy uwagę na brzmienie tych regulacji, a w szczególności na użyte w nim sformułowanie: "może rozłożyć na raty". Należy mieć przede wszystkim na uwadze, że ze względu na charakter decyzji podejmowanych na podstawie art. 48 Ordynacji podatkowej, nawet wówczas gdy podatnik spełniałby kryteria określone w tych przepisach prawa w sposób obiektywny czy też subiektywny – nie stanowiłoby to, iż organ podatkowy jest obowiązany wydać decyzję pozytywną o rozłożeniu na raty zaległości podatkowych. Wobec braku zobiektywizowanych przesłanek, jakimi powinien kierować się organ podatkowy w takich sytuacjach kontrola sądowa sprowadza się w istocie do oceny, czy organy podatkowe prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w tej sprawie oraz, czy zajęte przez te organy stanowisko merytoryczne oparte jest na niezbędnym materiale dowodowym poddanym stosownej analizie. Zatem, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. W niniejszej sprawie organy podatkowe obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Zaskarżona decyzja podjęta została zgodnie z podstawowymi regułami postępowania podatkowego, a w szczególności, wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadami określonymi w art. 191 Ordynacji podatkowej (swobodna ocena dowodów) i nie zawierała elementów dowolności. Podkreślić bowiem trzeba, że rozważona została sytuacja materialna strony i szczegółowo uzasadniono przyczyny wydania zaskarżonej decyzji. Nie bez znaczenie pozostaje przy tym okoliczność, iż podatniczka – wbrew własnym twierdzeniom – znajduje się w dość dobrej sytuacji finansowej i posiada znaczny majątek, umożliwiający jej uregulowanie zaległości podatkowych. Istotnym jest bowiem to, iż skarżąca osiąga dochody z sezonowo prowadzonej działalności gospodarczej, a na dziecko otrzymuje alimenty w znacznej wysokości ([...] zł). Posiada też spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o pow. 72 m2 (nabyte dnia [...] r. za kwotę [...] zł), a w 2002 r. zakupiła łódź za kwotę [...] zł oraz jest właścicielką samochodu marki [...] o wartości około [...] zł (nabytego w dniu [...] r. tj. na dwa dni przed sporządzeniem wniosku o rozłożenie na raty). Nie bez znaczenie jest przy tym fakt, iż w dniu [...] r. podatniczka dokonała sprzedaży działki za kwotę [...] zł. Zatem słusznie twierdzą organy podatkowe, iż powoływana przez stronę sezonowość osiąganych przychodów (działalność gastronomiczna i rekreacyjna w K.) jak i fakt samotnego wychowywania dziecka nie stanowią wystarczających przesłanek do uwzględniania wniosku podatniczki. Rozpatrując w tym kontekście zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, iż nie uchybiała ona prawu. Organ podatkowy przedstawił argumenty przemawiające za odmową rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Argumenty te Sąd akceptuje i nie znajduje podstaw do wzruszenia zaskarżonej decyzji. W sumie zatem z dotychczasowych spostrzeżeń wynika, iż organom podatkowym rozstrzygającym w rozpatrywanej sprawie niepodobna postawić zarzutu naruszenia prawa. Tylko zaś taki zarzut, należycie uzasadniony, mógłby stanowić podstawę do uwzględnienia żądania skarżącej i uchylenia zaskarżonej decyzji. Wobec tego Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1269).