I SA/Gl 718/12
PostanowienieWSA w Gliwicach2012-10-16
Skład orzekający: Piotr Łukasik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy może zostać pozostawiony bez rozpoznania z powodu niewywiązania się przez stronę z obowiązku udokumentowania swojej sytuacji materialnej, mimo że skarga została opłacona?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, podlega odmowie lub pozostawieniu bez rozpoznania, jeśli strona nie wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niewywiązanie się z obowiązku udokumentowania sytuacji materialnej, nawet po przedłużeniu terminu, uniemożliwia weryfikację oświadczeń strony i ocenę jej możliwości płatniczych. Jednakże, jeśli skarga została już opłacona, postępowanie w przedmiocie prawa pomocy staje się zbędne.Stan faktyczny
Skarżący T. S. wniósł skargę do WSA w Gliwicach, opłacił wpis sądowy i jednocześnie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, powołując się na trudną sytuację materialną. Sąd wezwał skarżącego do złożenia szeregu dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową i dochodową. Mimo przedłużenia terminu, skarżący nie uzupełnił wniosku. Sąd rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 16 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi T. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.
Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach T. S. uiścił należny w tej sprawie wpis sądowy od skargi i jednocześnie wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy.
W ramach urzędowego formularza wniosku z dnia 13 sierpnia 2012 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W jego motywach zaakcentował, że sytuacja majątkowa nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek wydatków związanych z niniejszym postępowaniem. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zeznał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe oraz że nie posiada jakiegokolwiek majątku. Skarżący otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1500 zł. Podkreślił przy tym, że osiągane wynagrodzenie nie pozwala na poczynienie jakichkolwiek oszczędności.
Zestawiając przywołane wyżej oświadczenie z analizą akt administracyjnych sprawy, referendarz sądowy zdecydował się na wezwanie skarżącego do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych (patrz pismo z dnia 17 sierpnia 2012 r., k. 29). W tych ramach zobowiązano skarżącego do: 1) nadesłania zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zamieszkałe w lokalu położonym w K. przy ul. [...]; należało nadto nadesłać odpis tytułu prawnego, na podstawie którego skarżący zajmuje ten lokal mieszkalny; 2) wykazania za pomocą kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; dokumentów potwierdzających wysokość opłat czynszowych) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należało także wyjaśnić kto i w jakiej wysokości ewentualnie partycypuje w ponoszeniu ww. kosztów; wykonując ten punkt wezwania należało wykazać w jaki sposób dokonuje się zapłaty ww. opłat (przelew bankowy, wpłaty w urzędzie pocztowym, inne); 3) nadesłanie odpisów zeznań podatkowych na potrzebę podatku dochodowego za lata 2010 - 2011 r.; 4) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich czterech miesięcy; zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków (np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne) – ten punkt wezwania dotyczy wszystkich domowników ewentualnie pozostających w gospodarstwie domowym; 5) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające ewentualnie w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich w okresie ostatnich czterech miesięcy – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 6) nadesłanie odpisów tytułów prawnych, mocą których skarżący wyzbył się następujących samochodów: Mercedes Benz Sprinter nr rej. [...], Citroën Berlingo nr rej. [...], FS Lublin nr rej. [...], Fiat Scudo nr rej. [...], Opel Combo nr rej. [...]; 7) udokumentowanie zajęcia samochodu marki IVECO DAILY; 8) udokumentowanie zadeklarowanych we wniosku wydatków z tytułu leczenia.
Przybliżone wyżej wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 30 sierpnia 2012 r. W piśmie tym zawarto pouczenie, iż niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej w skrócie: "P.p.s.a.").
Pismem z dnia 6 września 2012 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił o prolongatę terminu wyznaczonego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ów został uwzględniony przez referendarza sądowego i zarządzeniem z dnia 11 września 2012 r. przedłużono termin o siedem dni, liczone od daty doręczenia odpisu zarządzenia. Odpis tego zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 18 września 2012 r.
W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został uzupełniony do dnia dzisiejszego.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777).
Przyszło zatem stwierdzić, że skarżący nie uczynił zadość obowiązkowi współpracy z Sądem i to pomimo przedłużonego terminu do uzupełnienia wniosku. Fakt ten uniemożliwia weryfikację jego oświadczeń, co więcej może wzmocnić wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Wypada odnotować, że szerokie spektrum wymaganych dokumentów źródłowych było tutaj wynikiem konfrontacji zeznań skarżącego wynikających z druku PPF i okoliczności stanu faktycznego ustalonych na podstawie akt administracyjnych sprawy. Wątpliwości w tej sprawie zrodził między innymi stan posiadania wnioskodawcy oraz deklarowane przez niego wydatki.
Akcentowana tutaj bierność procesowa skarżącego nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05).
Jedynie na marginesie należy odnotować, że skarga w tej sprawie została opłacona należną opłatą, albowiem wraz z wniesieniem skargi uiszczono wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł. Taki stan rzeczy, niezależnie od poczynionych wyżej wywodów, czyni zbędnym postępowanie z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy na obecnym etapie sprawy sądowej.
W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art.
258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło