I SA/Gl 718/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , , po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 20 maja 2021 r. nr 2401-IOV3.4103.119.2021.HSO UNP: 2401-21-112082 w przedmiocie określenia kwoty zwrotu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2014 r. p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić kwotę 6 917 (słownie: sześć tysięcy dziewięćset siedemnaście) złotych uiszczoną na poczet wpisu od skargi. W piśmie z dnia 13 lipca 2021 r. M. P. (dalej: skarżący, strona skarżąca), reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 20 maja 2021 r. nr 2401-IOV3.4103.119.2021.HSO UNP: 2401-21-112082 w przedmiocie określenia kwoty zwrotu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2014 r. Powyższa decyzja, zawierająca prawidłowe pouczenie o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gliwicach, za pośrednictwem organu odwoławczego w terminie 30 dni od daty otrzymania przedmiotowego rozstrzygnięcia, została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 31 maja 2021 r., co wynika z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia znajdującego się w aktach administracyjnych. W dniu 13 lipca 2021 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego nadał w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego skargę na wyżej wymienioną decyzję. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, jako wniesionej z uchybieniem ustawowego terminu, bądź też o jej oddalenie, w przypadku gdyby Sąd przystąpił do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Postanowieniem z dnia 22 września 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę, jako wniesioną po upływie ustawowego terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności. Pismem z dnia 4 października 2022 r. pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na powyższe orzeczenie, zarzucając naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 i art. 83 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), albowiem – jego zdaniem – nie doszło do uchybienia terminowi we wniesieniu skargi. W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono, że wprawdzie w dniu 31 maja 2021 r. pełnomocnik skarżącego zalogował się do portalu ePUAP do swojej skrzynki odbiorczej, jednak próba ta zakończyła się niepowodzeniem, co objawiło się komunikatem "Wystąpił błąd wewnętrzny. Skontaktuj się z pomocą...". Problem zgłoszony został do portalu ePUAP, który zakończył rozpatrywanie zgłoszenia dopiero 30 czerwca 2021 r. Po otrzymaniu awiza w innej sprawie pełnomocnik w dniu 15 czerwca 2021 r. zalogował się do swojej skrzynki odbiorczej i natrafił na oflagowaną jako "nieodebraną" decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach podjętą w przedmiotowej sprawie, którą tym razem odebrał bez problemów. W zaistniałej sytuacji, w ocenie pełnomocnika, datą odbioru decyzji była data 15 czerwca 2021 r. i była ona miarodajna do obliczenia terminu do wniesienia skargi. Pismem z dnia 8 listopada 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wskazał, iż z wyjaśnień uzyskanych od administratora systemu ePUAP wynika, że adresat odebrał pismo po powtórnym zawiadomieniu o możliwości odbioru pisma tj. w dniu 31 maja 2021 r. W odpowiedzi na powyższe pismo procesowe pełnomocnik skarżącego wskazał, iż zalogował się w dniu 31 maja 2021 r. do skrzynki ePUAP, jednakże system uniemożliwił mu pobranie dokumentu. Postanowieniem z dnia 23 maja 2022 r., sygn. akt I FZ 289/21 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia uznał, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do wyznaczenia początku biegu terminu do wniesienia skargi i oceny terminowości jej wniesienia, a konkretnie do wskazania dnia doręczenia decyzji ostatecznej organu podatkowego. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił regulacje dotyczące doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej: "O.p."), ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2020 r. poz. 346, ze zm.) oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 180 ze zm.). W świetle tych regulacji doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej następuje dwuetapowo. W pierwszym etapie w celu doręczenia pisma w postaci dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny strony postępowania zawiadomienie zawierające informację o tym, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego. Natomiast kolejny – drugi etap doręczenia pisma – to jego pobranie przez adresata z adresu elektronicznego wskazanego przez organ podatkowy i podpisanie przez adresata urzędowego poświadczenia odbioru. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle powyższej regulacji, akt sprawy oraz w związku z treścią zażalenia, ocena przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odnośnie tego, że zaskarżoną decyzję doręczono skarżącemu w dniu 30 maja 2021 r., była przedwczesna. W konsekwencji przedwcześnie również Sąd odrzucił skargę, jako wniesioną z uchybieniem terminu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że mając na uwadze twierdzenia skarżącego zawarte w zażaleniu, wątpliwości budzi to, kiedy dokładnie, co do daty i godziny, po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym, system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata, udostępnił temu adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia, o czym mowa w § 16 przywołanego powyżej rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. Bez wyjaśnienia tej okoliczności nie można przesądzić, że procedura doręczenia została uskuteczniona, a podpisanie przez skarżącego UPD wiązało się z udostępnieniem do pobrania dokumentu zawierającego zaskarżoną decyzję. W konsekwencji powyższego rozstrzygnięcia, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 22 czerwca 2022 r., zwrócono się do organu o wyjaśnienie, kiedy dokładnie, co do daty i godziny, po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym, system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata, udostępnił adresatowi zaskarżonej decyzji do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia, o czym mowa w § 16 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 180 ze zm.). Nadto zobligowano organ do zwrócenia się do odpowiednich podmiotów (przede wszystkim administratora e-PUAP), aby jednoznacznie wyjaśnić powyższą kwestię. Celem poczynienia stosownych ustaleń pismem z dnia 15 lipca 2022 r. organ zwrócił się do Centrum Informatyki Resortu Finansów. W związku z brakiem odpowiedzi, pismem z dnia 18 sierpnia 2022 r., organ zwrócił się z tożsamym pytaniem na adres [email protected]. Ostateczną odpowiedź organ przesłał do tut. Sądu za pismem z dnia 27 grudnia 2022 r. Z nadesłanych załączników wynika, iż zapytanie zgłoszone na adres [email protected] zostało zamknięte, a udostępnione dane zostały przekazane do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów – Departamentu Zarządzania Systemami. Z odpowiedzi udzielonej przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów wynika, że pismo powiązane z UPD "ePUAP-[...]" (tj. zaskarżona decyzja) wysłane na skrzynkę konta [...] zostało odebrane dnia 31 maja 2021 r. o godz. 11:50:23. Pismo zostało jednak odczytane dnia 15 czerwca 2021 r. o godz. 9:40:30. Błąd przedstawiony w dokumentacji wystąpił dnia 31 maja 2021 r. o godz. 11:29:59, jednak podpisanie ww. UPD miało miejsce o godzinie 11:49:56, a samo logowanie do platformy ePUAP odbyło się o godzinie 11:49:08, z czego wynika, że przedstawiony błąd pochodził z wcześniejszej sesji logowania, która rozpoczęła się o 10:57:25. Podpisanie przedmiotowego UPD odbyło się prawidłowo i zakończyło sukcesem. Nawiązując do przesłanego powiadomienia z dnia 2 czerwca 2021 r. dotyczącego wpłynięcia UPD (nadesłanego przez pełnomocnika strony skarżącej), wskazano, że z informacji w nim zawartych wynika, iż dotyczyło ono innego dokumentu (identyfikator sprawy oraz identyfikator dokumentu) niż tego powiązanego z [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a. W myśl art. 54 § 1 i § 1a P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, zaś skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do wyznaczenia początku biegu terminu do wniesienia skargi i oceny terminowości jej wniesienia, a konkretnie do wskazania dnia doręczenia decyzji ostatecznej organu podatkowego. W postanowieniu z dnia 23 maja 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż tut. Sąd przedwcześnie uznał, że zaskarżoną decyzję doręczono skarżącemu w dniu 31 maja 2021 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wątpliwości budziło to, kiedy dokładnie, co do daty i godziny, po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym, system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata, udostępnił temu adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia. W pierwszej kolejności wskazać należy, że dokumentem potwierdzającym datę odbioru zaskarżonej decyzji jest poświadczenie doręczenia, które co do zasady jest niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru i stanowi dowód skutecznego doręczenia. Należy zauważyć, że spełnia ono wszystkie wymogi określone w § 14 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych, zgodnie z którym urzędowe poświadczenie doręczenia jest udostępniane przez system informatyczny podmiotu publicznego w celu umożliwienia podpisania tego poświadczenia przez adresata dokumentu elektronicznego i zawiera: 1) pełną nazwę podmiotu publicznego, który doręcza dokument elektroniczny; 2) pełną nazwę podmiotu, któremu podmiot publiczny doręcza dokument elektroniczny; 3) oznaczenie sprawy; 4) jednoznaczne oznaczenie pisma, którego dotyczy; 5) w przypadku podpisania poświadczenia doręczenia - datę i czas podpisania rozumiane jako data i czas doręczenia dokumentu elektronicznego. W myśl § 16 ww. rozporządzenia opatrzenie poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym, bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata, skutkuje udostępnieniem adresatowi do pobrania doręczanego dokumentu elektronicznego wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy urzędowego poświadczenia doręczenia zaskarżonej decyzji wynika, iż została ona odebrana przez pełnomocnika skarżącego w dniu 31 maja 2021 r. Zakwestionowanie wskazanej daty byłoby możliwe jedynie w nadzwyczajnych okolicznościach, spowodowanych przykładowo awarią systemu służącego do odbioru dokumentu elektronicznego, czy też wystąpieniem błędu. Na tę właśnie okoliczność powołał się pełnomocnik skarżącego. W zażaleniu na postanowienie tut. Sądu o odrzuceniu skargi podniósł bowiem, że próba odbioru zaskarżonej decyzji zakończyła się niepowodzeniem, co objawiło się komunikatem "Wystąpił błąd wewnętrzny. Skontaktuj się z pomocą...". Problem zgłoszony został do portalu ePUAP, który zakończył rozpatrywanie zgłoszenia 30 czerwca 2021 r. Wraz z zażaleniem pełnomocnik przedłożył dokumenty potwierdzające wystąpienie błędu. Po uchyleniu zaskarżonego postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny tut. Sąd podjął niezbędne działania, mające na celu jednoznaczne ustalenie kiedy dokładnie, co do daty i godziny, po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym, system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata, udostępnił temu adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia. Rezultatem podjętych działań jest odpowiedź udzielona przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów, z której wynika, że pismo powiązane z UPD "ePUAP-[...]" (tj. zaskarżona decyzja) wysłane na skrzynkę konta [...] zostało odebrane dnia 31 maja 2021 r. o godz. 11:50:23, z kolei podpisanie ww. UPD miało miejsce o godzinie 11:49:56. Pismo zostało jednak odczytane dnia 15 czerwca 2021 r. o godz. 9:40:30. Tym samym uznać należy, że pełnomocnik w dniu 31 maja 2021 r. o godz. 11:49:56 opatrzył poświadczenie doręczenia podpisem elektronicznym, jednakże nie odczytał doręczanego dokumentu elektronicznego, pomimo jego udostępnienia adresatowi do pobrania w tym samym dniu o godz. 11:50:23. Czynność tę wykonał dopiero w dniu 15 czerwca 2021 r. Nie może to mieć jednak żadnego wpływu na ustalenie daty doręczenia zaskarżonej decyzji, które nastąpiło w dniu 31 maja 2021 r. Ponadto z odpowiedzi udzielonej przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów wynika, iż błąd, na który powoływał się pełnomocnik strony skarżącej, wystąpił dnia 31 maja 2021 r. o godz. 11:29:59 i pochodził z wcześniejszej sesji logowania, która rozpoczęła się o 10:57:25. Podpisanie ww. UPD miało bowiem miejsce o godzinie 11:49:56, a samo logowanie do platformy ePUAP odbyło się o godzinie 11:49:08. Podpisanie przedmiotowego UPD odbyło się prawidłowo i zakończyło sukcesem. Końcowo, nawiązując do przesłanego przez pełnomocnika powiadomienia z dnia 2 czerwca 2021 r. dotyczącego wpłynięcia UPD, wskazano, iż dotyczyło ono innego dokumentu (identyfikator sprawy oraz identyfikator dokumentu) niż tego powiązanego z [...]. Mając na uwadze przytoczone powyżej regulacje oraz poczynione ustalenia stwierdzić trzeba, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, liczony od dnia doręczenia pełnomocnikowi strony skarżącej zaskarżonej decyzji, tj. od dnia 31 maja 2021 r., upłynął z dniem 30 czerwca 2021 r. Skarga, nadana w placówce operatora wyznaczonego dnia 13 lipca 2021 r., wniesiona została zatem po upływie ustawowego terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności. W związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. Nadto, stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Mając to na uwadze Sąd, na podstawie przywołanego przepisu, orzekł jak w punkcie 2 postanowienia.