I SA/Gl 727/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , , po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 8 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę B. K. na postanowienie oznaczone w sentencji niniejszego postanowienia. Z treści uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że skarżąca została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie. Przesyłka polecona zawierająca to wezwanie, skierowana na adres podany w skardze, została awizowana, a następnie wydana adresatce w dniu 8 sierpnia 2014 r. Skarżąca, pomimo prawidłowo doręczonego wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi, nie usunęła w wyznaczonym terminie tego braku. Przesyłka polecona skierowana do skarżącej i zawierająca odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem, została jej doręczona w dniu 15 września 2014 r. W piśmie z dnia 17 października 2014 r., złożonym osobiście w dniu 20 października 2014 r., skarżąca oświadczyła, że: "mam zaniki pamięci, zapomniałam całkowicie, że dostałam wezwanie w mojej sprawie sygnatura akt I SA/Gl 727/14, powiadamiające o tym, że mam przyjść i uzupełnić mój pozew o podpis, którego zapomniałam dać". Wskazała także, że żyje w wiecznym stresie i nie otrzymuje żadnej pomocy. W związku z tym wniosła "o wznowienie jej sprawy" i "wysłanie wezwania o ponowne uzupełnienie jej wniosku - skargi". Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 października 2014 r. powyższe pismo uznano za wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, o czym poinformowano skarżącą. Nadto na podstawie tego zarządzenia wezwano ją do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 17 października 2014 r. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie odpisu wniosku oraz dopełnienie uchybionej czynności w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku z dnia 17 października 2014 r. bez rozpoznania. Powyższe braki formalne wniosku z dnia 17 października 2014 r. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi skarżąca uzupełniła w terminie. Następnie na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 listopada 2014 r. wezwano skarżącą – pismem z dnia 7 listopada 2014 r. – do wskazania, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Ponadto na podstawie tego zarządzenia wezwano skarżącą do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, w szczególności do dokładniejszego wyjaśnienia okoliczności wskazanych we wniosku z dnia 17 października 2014 r., zwłaszcza dotyczących zaburzeń pamięci ze wskazaniem czasookresu trwania przeszkody, w tym także do ewentualnego nadesłania dokumentacji medycznej w tym zakresie. Wskazano przy tym skarżącej, że odpowiedzi należy udzielić w terminie 7 dni oraz poinformowano o skutkach niewykonania wezwań. Skarżąca w piśmie z dnia 19 listopada 2014 r. oświadczyła, że nie zrozumiała pisma z dnia 7 listopada 2014 r. Wobec powyższego na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 listopada 2014 r. wyjaśniono skarżącej treść wezwania z dnia 7 listopada 2014 r., wskazując, że powinna uprawdopodobnić przyczynę, która uniemożliwiła jej podpisanie skargi w terminie, tj. wyjaśnić okoliczności podane w piśmie z dnia 17 października 2014 r., w szczególności nadesłać dokumenty wskazujące na "zaniki pamięci" i stan zdrowia oraz wskazujące, że wystąpiły one w czasie kiedy miała skargę podpisać, np. zaświadczenie lekarskie, dokumentacja medyczna (np. wypis ze szpitala). Nadto na podstawie tego zarządzenia wyjaśniono skarżącej, że należy wskazać kiedy ta przyczyna ustała tj. w szczególności jak długo trwał zanik pamięci, który wykluczył terminowe podpisanie skargi. Odpowiadając na wezwanie skarżąca w piśmie złożonym w dniu 3 grudnia 2014 r. powtórzyła, że "żyje w ciągłym stresie" i zapomniała dokonać czynności, o którą została wezwana. Dodała, że nie posiada dokumentacji medycznej dotyczącej stanu jej zdrowia, w szczególności dotyczącej zaników pamięci, gdyż "nie leczy się w tym kierunku". Znaczną część pisma poświęciła opisaniu sytuacji życiowej, w jakiej się znajduje z rodziną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że Sąd potraktował pismo skarżącej z dnia 17 października 2014 r. jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Zgodnie zatem z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej także "ppsa"), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Stosownie do art. 87 § 4 ppsa równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy wskazać, że z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 ppsa został zachowany. Skarżąca nie wskazała bowiem wystarczająco precyzyjnie przeszkody, z powodu której uchybiła terminowi, toteż nie można w sposób pewny określić czasu, kiedy ta przyczyna ustąpiła. Z tego powodu uznano, że nastąpiło to w chwili, gdy skarżąca ten wniosek złożyła, ponieważ wtedy niewątpliwie ustały jakiekolwiek okoliczności, które mogłyby uniemożliwić jej podejmowania czynności procesowych. W związku z tym Sąd rozstrzygnął te niedające się usunąć wątpliwości na korzyść strony i przyjął, że wniosek jest złożony w terminie, a zatem odniósł się do niego merytorycznie. Podkreślenia wymaga, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, publ. Lex nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. Tymczasem skarżąca przyznała, że zapomniała o otrzymanym wezwaniu z uwagi na zaniki pamięci oraz trudną sytuację życiową i związany z nią stres, podkreślając przy tym brak jakiejkolwiek pomocy, a w szczególności ze strony ośrodka pomocy społecznej. Podnieść w tym miejscu należy, że w orzecznictwie wyrażono podgląd, iż to, że strona zapomniała o dokonaniu określonej czynności, jak również zaburzenia pamięci, nie stanowią przesłanki do przywrócenia terminu do dokonania tej czynności (zob. postanowienia: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2013 r., sygn. akt I OZ 551/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 821/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 679/08, wszystkie publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OZ 656/13, niepubl.). Nadto, nie można tracić z pola widzenia, że skarżąca stwierdziła, że nie leczy wspomnianych zaników pamięci, wobec czego okoliczność ta nie może być uprawdopodobniona za pomocą dokumentacji medycznej potwierdzającej tę okoliczność. Nie sposób zatem, w ocenie Sądu, w sposób wiarygodny ustalić, czy zaburzenia pamięci rzeczywiście występują, a nawet jeśli, to czy ich stopień uniemożliwia wykonanie czynności procesowych. Trudna sytuacja życiowa, w której skarżąca stale się znajduje, nie może stanowić nadzwyczajnej okoliczności niepozwalającej jej dokonać akurat tej czynności procesowej, do której została wezwana. Wskazać wreszcie trzeba, że skarżąca nie jest przecież ubezwłasnowolniona, a nadto pomimo stresu, składa w postępowaniu pisma, reagując w terminie na kolejne wezwania w przedmiocie przywrócenia terminu, toteż brak dostatecznych podstaw, by przyjmować, że nie była również w stanie uczynić zadość wezwaniu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Zdaniem Sądu, skarżąca ponosi winę w uchybieniu terminu, gdyż nie dochowała należytej staranności przy podejmowaniu czynności dotyczącej uzupełnienia braku formalnego skargi. W wezwaniu do uzupełnienia tego braku w sposób pozbawiony wątpliwości wskazano skarżącej jaką czynność ma dokonać oraz pouczono o skutkach niewykonania wezwania. Skarżąca miała zatem świadomość, że skarga dotknięta jest brakiem formalnym, który należy uzupełnić oraz zdawała sobie sprawę z konsekwencji niedokonania tej czynności w terminie. Mimo tego nie podpisała skargi w terminie, nie podejmując przy tym żadnych czynności mających na celu zachowanie tego terminu. Powtórzyć zatem trzeba, że działanie skarżącej może świadczyć o braku staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Wobec powyższego można jej przypisać winę w uchybieniu terminu. Taki stan rzeczy nie może z kolei uzasadnić przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 ppsa orzeczono jak w sentencji.