I SA/Gl 741/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A Spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od gier w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik skarżącej Spółki, będący radcą prawnym, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym – jak uściślił w uzasadnieniu wniosku – zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślił, że w wyniku nowej regulacji dotyczącej gry na automatach, którą Spółka się zajmuje, zwłaszcza podniesienia podatku związanego z tą działalnością, wykazała ona w ubiegłym roku stratę w wysokości 3.237.584,63 zł. Zwrócił uwagę na konsekwencje tego stanu rzeczy, w postaci m.in. zmniejszenia zatrudnienia i zajęcia rachunku bankowego skarżącej w toku postępowania egzekucyjnego. Według wniosku stan rachunku Spółki wynosi 3.155,66 zł, wysokość jej kapitału zakładowego – 2.117.000 zł, zaś wartość środków trwałych – 5.191.559,97 zł. Do wniosku załączono kserokopie: wyciągu z rachunku bankowego Spółki bilansu i rachunku zysków i strat za 2010 r. (zwracają uwagę m.in. takie wartości na dzień 31 grudnia 2010 r. jak: wysokość aktywów obrotowych /2.893.545,88 zł/, środki pieniężne w kasie i na rachunkach /94.497,10 zł/, zobowiązania /10.952.881,75 zł/, w tym publicznoprawne /1.715.258,24 zł/, przychody ze sprzedaży /15.867.897,15 zł/, koszty działalności operacyjnej /18.341.304,43 zł, w tym podatki w wysokości 4.819.680,16 zł i wygrane wypłacone w salonach gier w kwocie 6.492.267 zł/). Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, obrazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, zwracając zarazem uwagę, że z nadesłanego wyciągu nie wynika, iż rachunek skarżącej jest zajęty, jak podkreślono we wniosku), odpisu całości ostatniego sprawozdania finansowego skarżącej, odpisu aktualnej ewidencji środków trwałych skarżącej, odpisu zeznania podatkowego skarżącej w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2011, a jeżeli zeznanie takie nie zostało jeszcze złożone – za rok 2010, odpisów deklaracji na podatek od towarów i usług oraz dla podatku od gier złożonych przez skarżącą za ostatnie sześć miesięcy oraz odpisów raportów kasowych skarżącej za ostatnie sześć miesięcy. Wykonując to wezwanie, pełnomocnik przedstawił kserokopie: informacji dodatkowej do bilansu (według niej poza przychodami z dwóch prowadzonych przez Spółkę salonów gier, uzyskała ona w 2010 r. również mniejsze przychody z innych źródeł, m.in. z najmu lokali w wysokości 56.006,15 zł), kont syntetycznych za listopad ubiegłego roku (po stronie "Winien" wykazano m.in. rozrachunki z dostawcami w kwocie 255.005,88, rozrachunki z odbiorcami w kwocie 41.485,51 zł oraz rozrachunki budżetowe w kwocie 209.071,32 zł, zaś po stronie "Ma" pozycje te osiągnęły wielkości odpowiednio: 490.806,07 zł, 2.097,15 zł oraz 10.339,80 zł; ponadto uwagę zwracają również inne wielkości: wartość środków trwałych – 10.362.370,05 zł, wartość udziałów i akcji – 307.060 zł czy lokat – 35.000 zł), wyciągów z trzech rachunków bankowych Spółki z odręcznymi adnotacjami informującymi o zajęciu tych rachunków (saldo końcowe na dwóch z nich jest zerowe, a na trzecim wyniosło 157,93 zł; w treści tych wyciągów widnieją jednak numery rachunków, z których wyciągów nie dostarczono), deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiące od września do listopada ubiegłego roku (najniższą podstawę opodatkowania tym podatkiem, 1.126.088 zł, wykazano we wrześniu, najwyższą, 1.361.829 zł – w październiku), pliku dokumentów dotyczących podatku od gier oraz raporty kasowego za okres od 26 grudnia do 31 grudnia 2011 r. (wykazano w nim przychody w kwocie 335.098,36 zł i rozchody w kwocie 231.380,35 zł; stan końcowy kasy wyniósł 133.785,90 zł). W niniejszej sprawie odrzucono już skargę z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi w wysokości 2265 zł. Nastąpiło to postanowieniem z dnia 21 listopada 2011 r., od którego strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną. Identyczna sytuacja wystąpiła w innych sprawach skarżącej, w których postępowania toczą się równolegle, m.in. strona złożyła wnioski o przyznanie prawa pomocy stanowiące przedmiot dzisiejszego posiedzenia. Suma wpisów od skarg w tych sprawach wynosi 6082 zł, co oznacza, iż suma wpisów od wszystkich skarg kasacyjnych, tj. opłat sądowych, które Spółka zobowiązana jest uiścić na obecnym etapie postępowania, wynosi – po zaokrągleniu – 3042 zł (zob. § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Skarżąca wnosiła już o przyznanie prawa pomocy w innych postępowaniach, lecz jej wnioski były oddalane – jednym z ostatnich orzeczeń w tej materii było postanowienie Sądu z dnia 14 listopada 2011 r., sygn. akt od I SA/Gl 623/11 do I SA/Gl 628/11. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawa pomocy złożonego przez osobę prawną, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 371/10, LEX nr 743162). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a. (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10, LEX nr 784373). Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, iż w jej sytuacji zachodzą przesłanki do uwzględniania jej wniosku. W pierwszej kolejności wytknąć wypada pełnomocnikowi skarżącej, że nie wykonał należycie wezwania do nadesłania wyciągów z wszystkich rachunków bankowych. W przedłożonych wyciągach odnotowano wszak numery rachunków skarżącej, z których wyciągów nie nadesłano. Ponadto poprzestano wyłącznie na odręcznych adnotacjach informujących o zajęciu tych rachunków, mimo iż w wezwaniu wskazano precyzyjnie, za pomocą jakich dokumentów należy udowodnić okoliczności tego rodzaju. Nie przedłożono także zeznania w podatku dochodowym od osób prawnych, o które wzywano. Niemniej analiza treści tych materiałów, które udało się zgromadzić, nie pozwala uwzględnić wniosku. W jej świetle przecież Spółka nadal funkcjonuje w obrocie, uzyskując obroty, które wprost niewspółmiernie przewyższają sumę kosztów sądowych w jej sprawach. Konkluzja taka np. wynika z deklaracji dla podatku od towarów i usług, wykazujących regularnie milionowe podstawy opodatkowania, a także z zestawienia kont syntetycznych, w których również występują wielkości wręcz nieporównywalne ze wspomnianą sumą kosztów, w tym związane z finansowaniem kontaktów gospodarczych czy też dające obraz wartości majątku Spółki. Ta dysproporcja rysuje się szczególnie jaskrawo na przykładzie przedłożonego raportu kasowego, odzwierciedlającego operacje gotówkowe dokonane w okresie krótszym niż przewidziany ustawą termin do wykonania wezwania do uiszczenia wpisu. Otóż suma wszystkich wpisów od skarg kasacyjnych stanowi nieco ponad: 1% wykazanych przez Spółkę rozchodów i 2 % środków, jakie pozostały w kasie po dokonaniu tych operacji. W takim stanie rzeczy trudno przyjąć, iż skarżąca nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych. Dalsze znaczenie mają dokumenty księgowe, które nie są już aktualne, skoro wskazują dane na koniec 2010 r. Podobnie trzeba ocenić fakt, iż w tamtym roku Spółka wykazała stratę. Okoliczność ta nie decyduje wszak o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych, ponieważ strata z prowadzonej przez spółkę działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 43/11, LEX nr 783832). Skądinąd strata stanowiła wówczas w większym stopniu wynik zwiększenia wypłat nagród wygranych przez klientów skarżącej niż obciążeń podatkowych jej działalności. Zgodnie z rachunkiem zysków i strat nagrody te wzrosły przecież z kwoty 3.359.302 zł w 2009 r. do kwoty 6.492.267 zł w roku następnym, podczas gdy obciążenia podatkowe w tym czasie wręcz zmalały z 5.656.648,56 zł do 4.819.680,16 zł. Strata wykazana w 2010 r. (3.237.584,63 zł) pokrywa się więc nieomal z kwotą, o jaką wzrosła suma wypłaconych nagród (3.132.965 zł). Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe spostrzeżenia, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.