I SA/Gl 741/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od gier wobec wniosku pełnomocnika skarżącej z dnia 28 października 2011 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W piśmie z dnia 28 października 2011 r. pełnomocnik skarżącej, będący radcą prawnym, sformułował wniosek o przyznanie prawa pomocy "w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych". Uzasadniając to żądanie, podał, że strona pozostaje w trudnej sytuacji finansowej, co jest konsekwencją wprowadzenia nowej regulacji dotyczącej opodatkowania prowadzonej przez nią działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Nowelizacja ta, w ocenie pełnomocnika, spowodowała bowiem, że Spółka w 2010 r. zobowiązana była zapłacić przeszło dwukrotnie wyższy podatek (aniżeli ten, który wynikałby z zasad obowiązujących uprzednio), wykazała wówczas stratę w wysokości 3.237.584,63 zł i stanęła przed koniecznością zmniejszenia (już o osiemnaście osób) liczby zatrudnionych. Dowodem jej trudnej sytuacji jest również wstrzymanie wydawania nowych zezwoleń na prowadzenie wskazanej działalności, wygasanie i nieprzedłużanie zezwoleń dotychczas udzielonych, a także to, że jej konto bankowe zostało zajęte w ramach prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Zgodnie z wnioskiem stan rachunku Spółki wynosi 3.155,66 zł, wysokość jej kapitału zakładowego – 2.117.000 zł, zaś wartość środków trwałych – 5.191.559,97 zł. Do wniosku pełnomocnik skarżącej załączył kserokopie: wyciągu z rachunku bankowego Spółki, jak również bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2010 r. Wynika z nich, że na dzień 31 grudnia 2010 r. wysokość aktywów obrotowych była równa 2.893.545,88 zł, środków pieniężnych w kasie i na rachunkach – 94.497,10 zł, zobowiązań – 10.952.881,75 zł, w tym publicznoprawnych – 1.715.258,24 zł, przychodów ze sprzedaży – 15.867.897,15 zł; kosztów działalności operacyjnej – 18.341.304,43 zł, w tym podatków – 4.819.680,16 zł oraz wygranych wypłaconych w salonach gier – 6.492.267 zł. W dniu 11 stycznia 2012 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych w powyższym wniosku poprzez nadesłanie: a) wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, obrazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, a w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte - przedstawienie potwierdzających ten fakt zaświadczeń wystawionych przez bank i informujących o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy (w tym kontekście referendarz sądowy zwrócił uwagę, że z nadesłanego wyciągu nie wynika, by rachunek skarżącej był zajęty), b) odpisu całości ostatniego sprawozdania finansowego skarżącej, c) odpisu aktualnej ewidencji środków trwałych skarżącej, d) odpisu zeznania podatkowego skarżącej w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 r., a jeżeli zeznanie takie nie zostało jeszcze złożone – za 2010 r., e) odpisów deklaracji na podatek od towarów i usług oraz dla podatku od gier złożonych przez skarżącą za ostatnie sześć miesięcy f) odpisów raportów kasowych skarżącej za ostatnie sześć miesięcy. Odpowiadając na to wezwanie, pełnomocnik skarżącej przedstawił kopie: a) informacji dodatkowej do bilansu, zgodnie z którą w 2010 r., poza przychodami z dwóch prowadzonych salonów gier, skarżącą uzyskała przychody z innych źródeł, m. in. z najmu lokali w wysokości 56.006,15 zł, b) kont syntetycznych za listopad ubiegłego roku (po stronie "Winien" wykazano m. in. rozrachunki z dostawcami w kwocie 255.005,88 zł, rozrachunki z odbiorcami w kwocie 41.485,51 zł oraz rozrachunki budżetowe w kwocie 209.071,32 zł, zaś po stronie "Ma" pozycje te osiągnęły wielkości odpowiednio: 490.806,07 zł, 2.097,15 zł oraz 10.339,80 zł; ponadto wartość środków trwałych wyniosła – 10.362.370,05 zł, wartość udziałów i akcji – 307.060 zł, a lokat – 35.000 zł), c) wyciągów z trzech rachunków bankowych skarżącej z odręcznymi adnotacjami informującymi o zajęciu tych rachunków (saldo końcowe na dwóch z nich jest zerowe, a na trzecim wyniosło 157,93 zł; w treści tych wyciągów widnieją jednak numery rachunków, z których wyciągów nie dostarczono), d) deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiące od września do listopada ubiegłego roku (najniższą podstawę opodatkowania tym podatkiem, 1.126.088 zł, wykazano we wrześniu, najwyższą, 1.361.829 zł – w październiku), e) pliku dokumentów dotyczących podatku od gier oraz raportu kasowego za okres od 26 do 31 grudnia 2011 r. (wykazano w nim przychody w kwocie 335.098,36 zł i rozchody w kwocie 231.380,35 zł; stan końcowy kasy wyniósł 133.785,90 zł). Postanowieniem z dnia 8 lutego 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Po otrzymaniu tego rozstrzygnięcia w dniu 15 lutego 2012 r. pełnomocnik strony w dniu 20 lutego 2012 r. wniósł od niego sprzeciw. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zaakcentował wtedy, że indywidualnie powinny być oceniane przede wszystkim realne, a nie jedynie hipotetyczne, możliwości poniesienia przez stronę opłat sądowych. Zaznaczył, iż nie ma popytu na posiadane przez skarżącą automaty do gier, ponieważ do ich eksploatacji wymagane jest posiadania licencji, które nie są wydawane. W konsekwencji spieniężenie tego składnika majątku skarżącej nie jest możliwe. Zresztą, jak podkreślił, przepisy o kosztach sądowych nie mogą w swych skutkach prowadzić do likwidacji majątku podmiotu dochodzącego swych praw przed sądem. W tym miejscu odnotowania wymaga, że na obecnym etapie postępowania skarżąca jest zobowiązana uiścić wpisy od skarg kasacyjnych w trzech równolegle toczących się sprawach. Ich łączna wysokość w zaokrągleniu jest równa 3.042 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy zwrócić uwagę, że podstawą konieczności merytorycznego rozpatrzenia przedstawionego wniosku pełnomocnika skarżącej jest art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), następnie powoływanej w skrócie: p.p.s.a. Stanowi on, iż w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten ma zastosowanie w analizowanym przypadku, gdyż sprzeciw skarżącej został wniesiony w terminie i spełnia wymogi formalne – nie wystąpiła zatem żadna z przesłanek jego odrzucenia. Przedstawienie motywów podjętego rozstrzygnięcia należy z kolei rozpocząć od zaakcentowania, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania i z tego powodu jego przyznanie osobie prawnej może nastąpić jedynie w wyjątkowej sytuacji, a mianowicie wtedy, gdy jej ograniczone możliwości płatnicze lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z prawa do sądu. Przeszkoda ta oczywiście musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest poznanie sytuacji wnioskodawcy. Podkreślenia zarazem wymaga, iż to na nim spoczywa ciężar przekonania oceniającego co do zasadności żądania i to niezależnie od tego, jaki jest zakres przedmiotowy jego wniosku. Domaganie się zwolnienia od kosztów sądowych przez osobę prawną, czyli prawa pomocy w zakresie częściowym, może bowiem zostać uwzględnione, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.). W ocenie Sądu analiza przedstawionego stanu faktycznego nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy. Przesądzające znaczenie dla tej kwalifikacji ma w pierwszej kolejności postawa wnioskodawcy, który nienależycie wykonał wezwanie referendarza sądowego: nie przedstawił on wszak ani wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych (w przedłożonych wyciągach odnotowano numery kont skarżącej, z których wyciągów nie nadesłano), ani dokumentów informujących o zajęciu tych rachunków, ani też zeznań w podatku dochodowym od osób prawnych. Z kolei wniesione przez niego dokumenty księgowe nie są już aktualne, skoro wskazują dane na koniec roku 2010. Podobnie należy ocenić wykazanie przez skarżącą w tym roku straty z prowadzonej przez nią działalności, tym bardziej, że stanowiła ona wtedy w większym stopniu wynik zwiększenia wypłat nagród wygranych przez klientów skarżącej niż obciążeń podatkowych jej działalności. W dalszej kolejności stwierdzenia wymaga, że analiza materiału zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosków wprost przeciwnych do tych, które prezentuje wnioskodawca. Przede wszystkim za nieuzasadnione uznać należy obawy o utrzymanie stabilnej sytuacji finansowej w następstwie konieczności poniesienia kosztów sądowych. Wszak obroty skarżącej niewspółmiernie przewyższają ich sumę, o czym przekonują dane z deklaracji dla podatku od towarów i usług, które wykazują regularnie milionowe podstawy opodatkowania. Miarodajne w tym względzie są również informacje dotyczące finansowania kontaktów gospodarczych, zawarte w zestawieniach kont syntetycznych. Z przedłożonego raportu kasowego wynika zaś, że koszty sądowe, jakie skarżąca jest zobowiązana ponieść nie tylko w tej, ale i w trzech pozostałych sprawach, stanowią zaledwie 1% wykazanych przez nią rozchodów oraz 2% środków, jakie pozostały w kasie po dokonaniu operacji gospodarczych w okresie krótszym niż siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Nadto dostrzec należy, że skarżąca dysponuje majątkiem trwałym o znacznej wartości, na który składają się nie tylko automaty do gier, a zatem twierdzenie, iż brak możności ich zbycia uniemożliwia nabycia środków pieniężnych jest nieuprawnione. Jak podkreśla się w orzecznictwie, osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania do ich zdobycia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, LEX nr 794951). Tymczasem w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, to nie nastąpiło. Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.