I SA/Gl 753/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu 21 października 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wpłynął druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy dla L.P. W tych ramach skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Uzasadniając wniosek podniosła, że od marca 2008 r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W chwili obecnej samotnie wychowuje syna. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (vide druk PPF) wynika, że wnioskująca we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z synem. Skarżąca zeznała tam, że ani ona, ani jej syn nie posiadają jakiegokolwiek majątku. Dochód gospodarstwa domowego oznaczono w kwocie 464,00 zł. Mając na uwadze dokumenty źródłowe nadesłane przez skarżącą przy piśmie procesowym z dnia 25 listopada 2009 r., przedłożone w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 28 października 2009 r., ustalono, co następuje. Skarżąca samotnie wychowuje syna od 1995 r. Oboje mieszkają w lokalu, który został przydzielony skarżącej w 1994 r. Udokumentowane wydatki ponoszone w tym gospodarstwie domowym stanowią miesięczne kwotę 429,82 zł, w tym: czynsz, energia elektryczna i gaz. L.P. w 2008 r. uzyskał dochód w kwocie 3.425,71 zł, zaś w 2007 r. – 10.408,71 zł. Wskazany wyżej dochód gospodarstwa domowego stanowi sumę świadczenia alimentacyjnego i świadczenia rodzinnego na rzecz dziecka, przy czym uprawnienie do tego ostatniego świadczenia wygasło w dniu 31 października 2009 r. Z kolei z decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] nr [...] wynika, że świadczenie alimentacyjne przysługuje skarżącej do dnia 30 września 2009 r. W dniu 21 października 2009 r. L.P. uiściła należny w tej sprawie wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej w skrócie: P.p.s.a.). W druku urzędowego formularza strona wnioskująca wskazała, że zabiega o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Z tych względów przedmiotowy wniosek podlegał rozpoznaniu w oparciu o przesłanki określone art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie więc do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przywołane wyżej przepisy w sposób precyzyjny określają warunki przyznania prawa pomocy, kryteria te każdorazowo są odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności wraz z danymi wynikającymi z przedłożonych Sądowi dokumentów dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, co oznacza ni mniej ni więcej, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującą dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że wniosek L.P. nie zasługuje na uwzględnienie. Uzasadniając przyjętą konstatację należy podkreślić, że w toku rozpoznania wniosku skarżącej zrodziły się wątpliwości co do jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Wypada zauważyć, że w dacie podpisania druku PPF, dochód skarżącej, ujawniony na potrzebę tego wniosku na bazie dokumentów źródłowych, wynosił 64 zł z tytułu świadczenia rodzinnego. Nie nadesłano przy tym żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że skarżąca posiada jakiekolwiek zaległości z tytułu opłat niezbędnych do utrzymania gospodarstwa domowego. Opłaty te stanowią minimum około 430 zł. Oznacza to, że skarżąca pomimo deklarowanej przez nią ciężkiej sytuacji finansowej ponosi na bieżąco stałe miesięczne wydatki. Co więcej, w omawianym okresie skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi w tej sprawie. Trzeba tu jednak zauważyć, że wskazana wcześniej kwota stałych opłat nie uwzględnia wydatków o charakterze podstawowym takich jak zakup żywności, środków higieny, odzieży. Taki stan rzeczy nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej wnioskującej o prawo pomocy. Godzi się w tym miejscu zwrócić uwagę skarżącej, że zapadłe obecnie rozstrzygnięcie nie narusza jej prawa do Sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, uzupełnionym przez art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP. Wypada bowiem podnieść, że skarżąca uiściła należny w tej sprawie wpis sądowy, a zatem jej skarga zostanie rozpoznana przez Sąd bez zbędnej zwłoki. Jedynie na marginesie wypada w tym miejscu wyjaśnić, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, kluczowe znaczenie ma etap postępowania sądowego, w którym taki wniosek został zgłoszony. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2005 r. (sygn. akt II OZ 818/05, niepubl.) wyrażono pogląd, że na wstępnym etapie postępowania sądowego brak jest podstaw, ażeby ustanowić na rzecz skarżącego adwokata, mając na względzie także fakt, że sąd I instancji nie jest związany granicami skargi i jest zobligowany do badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub bezczynności z urzędu, co może powodować uwzględnienie skargi nawet przy jej wadliwym sformułowaniu oraz znikomej aktywności strony skarżącej w procesie przed sądem administracyjnym. Nadto w myśl art. 6 P.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń postanowiono, jak w sentencji w oparciu o przywołane wyżej przepisy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a.