I SA/Gl 754/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ Sędziowie: NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.) WSA Krzysztof Winiarski Protokolant: Magdalena Nowacka po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2005 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych, oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] J. M. zwrócił się do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego (prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych [...]) z powodu przedawnienia roszczenia. We wniosku tym wskazał, iż skoro bieg terminu przedawnienia przerwała czynność egzekucyjna w postaci zajęcia rachunku bankowego, to zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. przedawniło się. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. oddalił wniosek zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ egzekucyjny powołał się przede wszystkim na stanowisko wierzyciela, który wskazał, iż przedmiotowe zobowiązanie jest nadal wymagalne. W zażaleniu na to postanowienie J. M. podniósł, iż bieg terminu przedawnienia przerwało zastosowanie w dniu [...] środka egzekucyjnego w postaci zajęcia gotówki. Utrzymywał, iż w sytuacji gdy bieg terminu przedawnienia może być przerwany tylko raz, to zgodnie z przepisem art. 70 § 5 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie uległo przedawnieniu w dniu [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie uwzględnił zażalenia i postanowieniem z dnia[...] [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego I instancji. W uzasadnieniu tego postanowienie stwierdził, iż kwestia przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. była już rozstrzygana przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 12 grudnia 2003 r., sygn. akt I SA/Ka 2929/02 oddalił skargę zobowiązanego na ostateczne postanowienie wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iź w wyroku tym Sąd stwierdził, iż przedmiotowe zobowiązanie nie przedawniło się. Postanowienie to J. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący zwrócił uwagę, że w powoływanym przez organ egzekucyjny wyroku Sąd stwierdził, iż zarzut przedawnienia roszczenia nie był uzasadniony i przyznał, iż w chwili zgłoszenia tego zarzutu w 2001 r. zobowiązanie podatkowe istotnie jeszcze się nie przedawniło. Uznał jednak, iż w momencie zgłoszenia ponownego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego tj. w dniu [...] zobowiązanie podatkowe uległo już przedawnieniu, co nastąpiło dokładnie w dniu [...] Z tym to dniem, zdaniem skarżącego, upłynął 5-letni termin, o którym mowa w art. 30 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. W odpowiedzi na skargę, organ zażaleniowy wniósł o jej oddalenie, akcentując, iż oceny prawnej przedmiotowego zobowiązania podatkowego pod kątem jego przedawnienia dokonał Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 grudnia 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wskazać te elementy ustalonego stanu faktycznego sprawy, które stanowią niekwestionowane tło przedmiotowych kontrowersji. W sprawie chodzi o zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. W kwietniu 1996 r. J. M. złożył zeznanie podatkowe o wysokości osiągniętego w 1995 r. dochodu, wskazując jednocześnie do zapłaty kwotę [...] zł. Wykazana w tym zeznaniu kwota nie została jednakże przez niego wpłacona. W tej sytuacji, w oparciu o złożone przez podatnika zeznanie podatkowe Urząd Skarbowy w R. wystawia w dniu [...] tytuł wykonawczy o nr [...] (po uprzednim doręczeniu podatnikowi w dniu [...] upomnienia). Organ przystąpił też do egzekwowania powyższej należności poprzez zajęcia konta zobowiązanego, o której to czynności egzekucyjnej zawiadomił stronę w dniu [...]. Jednocześnie wszczęte zostało przez Urząd Skarbowy w trybie art. 45 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych postępowanie podatkowe pod rządem Ordynacji podatkowej. Wydaną wówczas w dniu [...] przez organ I instancji decyzję, Izba Skarbowa uchyliła (swoją decyzją z dnia[...]) i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Tytuł wykonawczy o nr [...] został wycofany z obrotu prawnego w dniu [...] a [...] Urząd Skarbowy w R. jako wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy o nr [...] na kwotę [...] zł, który doręczono zobowiązanemu w dniu [...]. W dalszej kolejności Urząd Skarbowy w R. wydał w dniu [...] decyzję nr [...] określającą zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. w wysokości [...] zł. W tej sytuacji w dniu [...] Urząd wystawił kolejny tytuł wykonawczy nr [...] kwotę [...] zł (stanowiącą różnicę pomiędzy zobowiązaniem podatnika określonym w decyzji wymiarowej z dnia [...]a kwotą wykazaną przez J. M. w zeznaniu rocznym PIT-30), który doręczono dłużnikowi w dniu [...]. W wyniku zaskarżenia decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] Izba Skarbowa w K. wydała w dniu [...] decyzję o nr [...]uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i obniżającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. z kwoty [...]zł do kwoty [...]zł. Przechodząc więc do oceny legalności zaskarżonego postanowienia, należy udzielić odpowiedzi na pytanie, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego J. M. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r.? Aby udzielić odpowiedzi na tak postawione pytanie należy odwołać się do uzasadniania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2003 r. sygn. akt I SA/Ka 2929/02, który dokonał już wcześniej analizy tego zagadnienia w na podstawie tych samych ustaleń stanu faktycznego. Zatem wskazać należy, iż przedawnienie zobowiązania podatkowego to instytucja prawa materialnego. Następuje z mocy prawa, bez potrzeby wydawania odrębnej decyzji organu podatkowego w przedmiocie stwierdzenia przedawnienia. Upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego powinien, w związku z tym, być brany z urzędu pod uwagę w trakcie postępowania podatkowego, dotyczącego określenia wysokości zaległości podatkowej, a następnie w postępowaniu egzekucyjnym, w którym może stanowić podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia tego postępowania (art. 33 pkt 1 ustawy z 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) i podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 tej ustawy). Dokonując przedmiotowych rozważań należy przede wszystkim odwołać się do treści art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, z którego wynika, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (podobną regulację zawierał również art. 30 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych, wskazując na przedawnienie zobowiązań podatkowych "z upływem 5 lat – licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku" – Dz. U. nr 27, poz. 111). Przypomnieć też trzeba, że przepis art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi w tym zakresie, iż podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym w terminie do dnia 30 kwietnia następnego roku. Ponadto, w ust. 4 tego artykułu wskazano na obowiązek uiszczenia w tym terminie różnicy pomiędzy podatkiem należnym a sumą wpłaconych zaliczek. Powyższe oznacza, że 5 – letni upływ terminu przedawnienia dla zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. rozpoczyna swój bieg z końcem roku 1996. Zatem, analiza czy bieg terminu przedawnienia został przerwany winna dotyczyć tego okresu, jednakże liczonego od dnia 31 grudnia 1996 r. Skoro więc z art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej wynika, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony (podobnie jak w art. 30 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych) to zajęcie konta zobowiązanego w kwietniu 1997 r. (o której to czynności egzekucyjnej zawiadomiono stronę w dniu 18 kwietnia 1997 r.) niewątpliwie przerwany bieg terminu przedawnienia. W rozpatrywanym przypadku postępowanie egzekucyjne nie zostało jednakże zakończone, gdyż nie wydano - w trybie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym - postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Samo wycofanie z obrotu tytułu wykonawczego (o nr[...]) nie oznaczało jeszcze zakończenia postępowania egzekucyjnego, tym bardziej, iż wydane zostały kolejne tytuły wykonawcze uwzględniające zmiany w wysokości zobowiązania podatkowego ciążącego na J. M. Nie można więc też uznać, aby po przerwaniu biegu terminu przedawnienia, mógł on rozpocząć swój bieg na nowo (art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej). Podkreślić więc trzeba, że ustawodawca enumeratywnie wskazał przypadki, w których zobowiązanie nie ulega przedawnieniu (w określonym zakresie) i w których bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, ulega zawieszeniu oraz przerwaniu. W konsekwencji powyższej regulacji prawnej uznać należy, że nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia na skutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Oznacza to, że przedawnienie obecnie w ogóle nie biegnie, a zacznie swój bieg od nowa od dnia następującego po dniu, w którym zakończone zostanie postępowanie egzekucyjne. Tym samym naliczanie przez skarżącego 5-letniego okresu od momentu dokonywania poszczególnych czynności egzekucyjnych nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach. W sumie zatem, uwzględniając wszystkie podniesione wyżej okoliczności, stanowisko organów egzekucyjnych zajęte w rozpatrywanej sprawie uznać trzeba, zdaniem Sądu, za zgodne z obowiązującym prawem. Z kolei wywody strony skarżącej należy ocenić jako dowolne, a przez to nie zasługujące na aprobatę Sądu. Wobec tego Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 września 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).